حفاظت از مسجد سید بدون سامان دهی مطالعاتی بافت پیرامون آن کامل نیست

به گزارش خبرنگار مهر، محمدحسن طالبیان، بعدازظهر پنجشنبه در نشست بررسی مشکلات مسجد جامع عتیق و مسجد سید اصفهان اظهار کرد: این دو بنای تاریخی با چالش های جدی مواجه اند که محدود به ساختار خود مساجد نیست و حریم و بافت تاریخی پیرامون آن ها را نیز دربرمی گیرد. فرونشست زمین، بروز مسائل سازه ای و تهدیدهای موجود در محیط پیرامونی، ضرورت بررسی علمی و اتخاذ تدابیر حفاظتی فوری را دوچندان کرده است.

طالبیان با بیان اینکه حفاظت از این بناها صرفاً به مرمت کالبدی محدود نمی شود، افزود: برای شناخت دقیق عوامل تهدیدکننده و انتخاب راهکارهای مناسب، باید مطالعات گسترده ای با مشارکت تخصص های مختلف انجام شود. استفاده از روش های ژئوفیزیکی، ابزارهای دقیق اندازه گیری و سامانه های الکترونیکی پایش می تواند در شناسایی وضعیت زمین و بنا و ارزیابی روند تغییرات مؤثر باشد.

وی با تأکید بر ضرورت توجه هم زمان به بنا و بستر تاریخی آن تصریح کرد: در موضوع مسجد سید، نمی توان تنها خود مسجد را در نظر گرفت و از وضعیت محله و محدوده پیرامونی آن غافل شد. حفاظت مؤثر مستلزم شناخت ارتباط میان وضعیت بنا، شرایط زمین و تحولات محیط اطراف آن است.

استاد دانشگاه تهران با اشاره به ضرورت اجرای اقدامات فوری مرمتی گفت: در کنار مطالعات بلندمدت، برخی اقدامات اضطراری برای جلوگیری از تشدید آسیب ها باید در قالب برنامه ای فشرده و مشخص در اولویت قرار گیرد. این اقدامات باید بر پایه بررسی های فنی و نتایج مطالعات تخصصی تعریف شوند تا ضمن مهار تهدیدهای موجود، از مداخلات غیرضروری و فاقد پشتوانه علمی جلوگیری شود.

طالبیان همچنین با اشاره به ثبت جهانی مسجد جامع عتیق اصفهان، حفاظت از این اثر را نیازمند حساسیت و دقت مضاعف دانست و اظهار کرد: با توجه به عبور خط مترو از مجاورت این مسجد، ارزیابی مستمر شرایط و کنترل مخاطرات احتمالی اهمیت ویژه ای دارد. باید اطمینان حاصل شود که فعالیت های عمرانی پیرامونی، خطری برای پایداری و اصالت این اثر جهانی ایجاد نمی کنند.

وی بر ضرورت ایجاد ساختار مدیریتی منسجم برای پیشبرد برنامه حفاظت از این دو مسجد تأکید کرد و گفت: تعدد موضوعات فنی و تخصصی ایجاب می کند که یک فرماندهی واحد و شورایی علمی برای هدایت مطالعات، هماهنگی میان دستگاه های مسئول و نظارت بر اجرای اقدامات تشکیل شود. بدون چنین ساختاری، دستیابی به راهکاری جامع و هماهنگ برای مسائل پیچیده این دو مجموعه دشوار خواهد بود.

مشاور وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با تأکید بر ظرفیت علمی و تخصصی کشور و استان اصفهان افزود: بهره گیری از دانش و تجربه متخصصان حوزه های مختلف، از جمله مرمت، معماری، سازه، زمین شناسی و ژئوفیزیک، می تواند زمینه تدوین برنامه ای علمی و اجرایی را فراهم کند که هم نیازهای فوری حفاظت را پوشش دهد و هم راهکارهای بلندمدت را مشخص سازد.

طالبیان در پایان خاطرنشان کرد: اگر بتوان برای حفاظت از مسجد جامع عتیق و مسجد سید، الگویی مبتنی بر پژوهش های علمی، مطالعات فنی و اقدامات اجرایی هماهنگ تدوین و اجرا کرد، این تجربه می تواند در حفاظت از دیگر بناها و مجموعه های تاریخی اصفهان، از جمله آثار و مجموعه های دوره صفوی، و همچنین سایر آثار تاریخی کشور مورد استفاده قرار گیرد.