پناهیان: تواضع و اصلاح ادبیات دینی راه جذب مخاطبان به هیئات مذهبی است

به گزارش خبرنگار مهر، حجت الاسلام علیرضا پناهیان ظهر پنجشنبه در نشست تخصصی ارکان هیئات مذهبی استان گیلان که به مناسبت ایام فاطمیه و با محوریت «عهد خون خواهی» در سالن جلسات اداره کل تبلیغات اسلامی گیلان برگزار شد، با اشاره به ضرورت افزایش مخاطبان مجالس دینی اظهار کرد: یکی از مسائل مهم امروز این است که چرا بخشی از افرادی که می توانند مخاطب مساجد، هیئات و محافل دینی باشند، جذب این فضاها نمی شوند و حتی گاهی از آن ها فاصله می گیرند.

وی یکی از دلایل این مسئله را شکل گیری تصور برتری جویی و تکبر در میان برخی مخاطبان نسبت به افراد مذهبی دانست و افزود: گاهی افراد متدین، روحانیون و فعالان هیئات مذهبی، حتی بدون آنکه قصد برتری جویی داشته باشند، از سوی دیگران افرادی تلقی می شوند که خود را برتر از دیگران می دانند؛ برداشتی که می تواند زمینه فاصله گرفتن افراد از محیط های دینی را فراهم کند.

ضرورت افزایش تواضع در تبلیغ دینی

پناهیان با اشاره به آیات قرآن کریم درباره مواجهه مخالفان با پیامبران گفت: حضرت نوح(ع) با وجود سال ها دعوت مردم به سوی خداوند، با این اتهام روبه رو بود که قصد برتری جویی بر دیگران دارد. این موضوع نشان می دهد که حتی دعوت کنندگان به حق نیز ممکن است با چنین برداشتی از سوی مخاطبان مواجه شوند.

وی با تأکید بر اینکه فعالان مذهبی برای گسترش دایره مخاطبان خود باید بیش از گذشته به تواضع در رفتار و گفتار توجه کنند، افزود: اگر می خواهیم جمعیت مساجد و هیئات افزایش یابد و فاصله میان افراد مذهبی و غیرمذهبی کاهش پیدا کند، باید برای اصلاح این برداشت ها تلاش کنیم و زمینه ارتباط نزدیک تر و صمیمانه تر با اقشار مختلف جامعه را فراهم آوریم.

این سخنران مذهبی با بیان اینکه دعوت به اخلاق و معنویت نباید به احساس تحقیر در مخاطب منجر شود، تصریح کرد: گاهی فردی که با فضای دینی آشنایی چندانی ندارد، با شنیدن توصیه های اخلاقی چنین برداشت می کند که گوینده خود را انسان خوبی می داند و مخاطب را در جایگاه فردی نادرست قرار می دهد؛ ازاین رو، نحوه بیان مفاهیم دینی در پذیرش یا پس زدن مخاطب نقش مهمی دارد.

ادبیات دینی باید بر نیاز انسان به معنویت تأکید کند

پناهیان با تأکید بر لزوم بازگشت به ادبیات قرآن و روایات در تبلیغ دینی اظهار کرد: در بیان معارف دینی باید به جای ایجاد این تصور که افراد متدین از دیگران برتر هستند، بر نیاز انسان به خداوند، معنویت و هدایت اهل بیت(ع) تأکید شود.

وی با اشاره به جایگاه دعا و مناجات در فرهنگ اسلامی افزود: بخش مهمی از ادبیات دعا، بیان نیاز، ضعف و ناتوانی انسان در برابر خداوند و طلب بخشش و یاری از پروردگار است. این ادبیات می تواند به انتقال پیام تواضع و دوری از خودبرتربینی کمک کند.

استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به تفاوت میان بیان فضیلت های اخلاقی و تأکید بر نیازهای معنوی انسان گفت: وقتی فردی از نماز، دعا و عبادت سخن می گوید، باید به گونه ای صحبت کند که مخاطب احساس نکند گوینده در جایگاه برتر ایستاده است؛ بلکه دریابد که انسان متدین نیز برای آرامش، رشد معنوی و جبران ضعف های خود به عبادت نیاز دارد.

وی همچنین با اشاره به روایت معروف امام سجاد(ع) درباره گونه های عبادت خاطرنشان کرد: در معارف اهل بیت(ع)، عبادت از سر سپاسگزاری و آزادگی جایگاه ویژه ای دارد و توجه به این مفاهیم می تواند در اصلاح شیوه بیان معارف دینی و نزدیک تر شدن آن به روح تواضع مؤثر باشد.

هیئات مذهبی باید ارتباط بیشتری با اقشار مختلف جامعه برقرار کنند

پناهیان با اشاره به تجربه حضور در برنامه های مذهبی در فضاهای عمومی گفت: گاهی افرادی که پیش از این در مجالس دینی حضور نداشته اند، در مواجهه با برنامه هایی که در محیط های عمومی برگزار می شود، برای نخستین بار با معارف دینی ارتباط برقرار می کنند و از محتوای آن استقبال نشان می دهند.

وی با بیان اینکه بخش قابل توجهی از محصولات دینی در میان مخاطبان مذهبی دست به دست می شود، افزود: اگر هدف، گسترش پیام دین در جامعه است، نباید ارتباط و گفتگو تنها به جمع های همفکر محدود بماند؛ بلکه باید زمینه آشنایی افرادی را که کمتر با این فضاها ارتباط دارند، فراهم کرد.

این سخنران مذهبی با اشاره به تجربه فعالیت در حوزه ورزش و ارتباط با جوانان بیان کرد: در برخی تجربه ها، ایجاد ارتباط بر پایه علایق مشترک و کمک به پیشرفت افراد در حوزه مورد علاقه شان، زمینه اعتماد متقابل را فراهم کرده و در ادامه، ارتباط آنان با محیط های مذهبی نیز بیشتر شده است.

وی تأکید کرد: فعالان دینی باید برای ارتباط با گروه های مختلف جامعه، از جمله جوانانی که با فضای مذهبی فاصله دارند، فرصت ایجاد کنند و به جای پیش داوری درباره آنان، امکان گفت وگو و آشنایی نزدیک تر را فراهم آورند.

تأکید بر پرهیز از ادبیات تحقیرآمیز در منبرها

پناهیان با اشاره به نقش روحانیون، مداحان و سخنرانان در جذب مخاطبان گفت: شیوه بیان مطالب اخلاقی و دینی اهمیت زیادی دارد و گاهی تغییر یک عبارت می تواند در برداشت مخاطب تأثیرگذار باشد.

وی با بیان اینکه نصیحت نباید به ابزاری برای ایجاد فاصله میان گوینده و شنونده تبدیل شود، افزود: در روایات نیز بر ملاحظه مخاطب و پرهیز از خسته کردن او تأکید شده است؛ بنابراین، سخنرانان و مبلغان باید به تناسب محتوا، شیوه بیان و شرایط مخاطب توجه داشته باشند.

این سخنران مذهبی همچنین با اشاره به نقش مجالس سوگواری اهل بیت(ع) در تحول معنوی افراد اظهار کرد: تجربه های مرتبط با واقعه کربلا و روایت زندگی و شهادت شهدا می تواند در برقراری ارتباط عاطفی و معنوی با مخاطبان مؤثر باشد؛ زیرا این روایت ها بر گذشت، فداکاری و دوری از منفعت طلبی تأکید دارند.

فرزندآوری و مسئولیت خانواده های مذهبی

پناهیان با اشاره به موضوع جمعیت و فرزندآوری، خانواده ها را به توجه بیشتر به این مسئله دعوت کرد و گفت: در کنار مباحث مربوط به تبلیغ دینی، باید درباره مسئولیت خانواده ها در زمینه فرزندآوری نیز گفت وگو شود و ضرورت توجه به این موضوع در میان خانواده های مذهبی مورد تأکید قرار گیرد.

وی با اشاره به جایگاه فرزندآوری در آموزه های دینی افزود: تشویق به فرزندآوری باید با توجه به شرایط خانواده ها و موانع موجود انجام شود و در این زمینه، نقش مادران و حمایت از خانواده ها اهمیت ویژه ای دارد.

پناهیان در پایان بر ضرورت بازنگری در شیوه های ارتباطی هیئات مذهبی با جامعه تأکید کرد و تواضع در رفتار، توجه به نیازهای معنوی انسان، پرهیز از ادبیات تحقیرآمیز و فراهم کردن زمینه گفتگو با اقشار مختلف را از جمله عوامل مؤثر در گسترش مخاطبان مجالس دینی دانست.