تکنیک پروانه ای در مشت؛ هنرِ توازن در مدیریتِ اعتماد مخاطبان

به گزارش خبرگزاری صداوسیمای مازندران، رسانه های حرفه ای می دانند اگر مخاطب امروزی را زیر بمبارانِ اخبارِ تلخ، خشک و یک طرفه بگذارند (مشتِ خیلی سفت) مخاطب خفه می شود، کانال را می بندد و می رود. از طرف دیگر اگر مخاطب را کاملاً آزاد بگذارند (مشتِ شل) او به سمتِ رسانه های دیگر می رود یا تحت تأثیرِ روایت های رقیب قرار می گیرد. پس راه حل چیست؟ "کنترلِ ملایم و اندازه گیری شده مخاطبان"

تحلیل تکنیک پروانه ای در مشت
رسانه های حرفه ای برای مدیریتِ حضورِ مخاطب، از قاعده ای پنهان پیروی می کنند، مخاطب برای آنان مانند "پروانه ای در مشت" است و می دانند اگر با تکرار اخبارِ تند، تلخ و منفی مشت خود را بیش از حد سفت نگه دارند، مخاطب مانند پروانه ای تحت فشار، با احساسِ اشباع از پروپاگاندا و خستگیِ خبری، رسانه را ترک می کند و اگر مشت خود را بیش از حد شل نگه دارند، با از دست دادنِ مخاطب رو به رو می شوند. به همین دلیل تلاش می کنند با رعایتِ یک تعادلِ ظریف، مخاطب را برای همیشه در حصارِ رسانه ایِ خود نگه دارند.

رسانه های استراتژیک برای حفظِ این تعادل، جدای پرهیز از تکرارِ بیش از حد اخبار منفی، از تکنیکِ "نقد مدیریت شده" نیز استفاده می کنند تا به مخاطب این گونه القا شود که رسانه ای که حتی خود را نقد می کند حتما رسانه ای مستقل و بی طرف است در حالی که این رسانه ها به صورتِ هوشمندانه در حالِ مدیریتِ میزانِ اعتماد مخاطبان هستند؛ مخاطبانی که به تدریج تحتِ تأثیرِ این ریتمِ خبری قرار می گیرند و آن رسانه را در تمامِ ابعاد، رسانه ای صادق فرض می کنند و از این پس هر روایتی را از آن رسانه می پذیرند.

نمونه عینی
این الگو در رسانه های بزرگِ بین المللی به وضوح قابل مشاهده است؛ مثلاً وقتی کارشناس بی بی سی فارسی تصمیماتِ اقتصادی، مالیاتی یا اجتماعی دولتِ حاکم را نقد می کند در واقع در حالِ اجرایِ همان تکنیکِ "پروانه ای در مشت" است. آنها با نقد بخشی از حاکمیت، خود را از اتهامِ پروپاگاندا تبرئه و اعتبارِ خود را بازسازی می کنند، اما در عین حال، مرزهایِ نقد را به گونه ای مدیریت می کنند که چارچوب اصلی و جهت گیریِ کلانِ رسانه متزلزل نشود. در واقع، این نقد ها بیشتر از آنکه ابزاری برای تغییرِ ساختار باشند، ابزاری برای حفظِ مخاطب و کسب اعتبار هستند تا مخاطب تصور کند این رسانه همه واقعیت ها را می گوید.

چگونه فریب نخوریم؟
هنگامِ مواجهه با اخبار خصوصا از رسانه هایی که دشمنی آنان ثابت شده است از خود بپرسید
آیا این رسانه با ارائه نقد هایِ ملایم از خود، در حالِ کسب اعتبار و جذب مخاطب است؟
آیا این رسانه با انتشار اخبارِ بسیار خوب از کشورمان، در حالِ مدیریتِ سطحِ هیجانِ و جذب مخاطب ایرانی است؟
یادمان باشد که رسانه های هوشمند، نه با "حقیقتِ محض" و نه با "دروغِ محض"، بلکه با "حقیقتی که در دستانشان جا می شود"، مخاطب را مدیریت می کنند.

هر هفته دو یادداشت کوتاه و تحلیلی از تکنیک های رسانه های خارجی در خبرگزاری صداوسیمای مازندران؛ تکنیک بعدی که از آن خواهیم نوشت تکنیک "تردمیل" است.

نویسنده: سید رضا کریمی