امنیت سایبری؛ ضرورتی راهبردی برای حکمرانی و صیانت از داده های کشور

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، بیست وسومین کنفرانس بین المللی انجمن رمز ایران با حضور استادان دانشگاه، پژوهشگران، دانشجویان و فعالان صنعت در دانشگاه صنعتی امیرکبیر برگزار شد؛ رویدادی که علاوه بر ارائه دستاوردهای علمی در حوزه رمزنگاری و امنیت اطلاعات، به ضرورت کاربردی شدن پژوهش ها، توسعه همکاری های دانشگاه و صنعت و تربیت نیروی متخصص امنیت سایبری پرداخت. امنیت اطلاعات؛ ضرورتی در حکمرانی و زندگی روزمره فرهاد رحمتی، دبیر بیست وسومین کنفرانس بین المللی انجمن رمز ایران، با تأکید بر اهمیت امنیت در شرایط کنونی کشور گفت که امنیت سایبری باید هم در عرصه حکمرانی و هم در زندگی شخصی مورد توجه جدی قرار گیرد. وی با اشاره به ظرفیت های علمی این حوزه اظهار کرد: در این دوره از کنفرانس، 104 مقاله به دبیرخانه ارسال شد که پس از طی مراحل داوری و ارزیابی علمی، 25 مقاله برای ارائه پذیرفته شد. رحمتی همچنین از برگزاری 28 کارگاه تخصصی در دو روز پیش از آغاز رسمی کنفرانس خبر داد و استقبال گسترده شرکت کنندگان را نشانه ای از ظرفیت این برنامه ها برای توسعه دانش تخصصی دانست. به گفته وی، در برخی کارگاه ها تعداد متقاضیان از ظرفیت پیش بینی شده فراتر رفت و برگزارکنندگان برای پاسخ گویی به این استقبال، صندلی های بیشتری در نظر گرفتند. ضرورت تبدیل پژوهش های رمزنگاری به محصولات کاربردی رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر نیز با تأکید بر ضرورت اثرگذاری پژوهش های دانشگاهی در صنعت و جامعه، خواستار ارزیابی دستاوردهای علمی بر اساس نتایج عملیاتی آنها شد. عباس سروش با اشاره به افزایش حجم داده ها و پیچیده ترشدن سامانه های حکمرانی و اداری، صیانت از اطلاعات و حفظ محرمانگی آنها را از مسائل مهم امروز دانست و بر ضرورت بازنگری در شیوه های مدیریت و نگهداری داده ها تأکید کرد.

وی با طرح این پرسش که آیا تجمیع داده ها در پایگاه های متمرکز می تواند امنیت بیشتری ایجاد کند یا ساختارهای پراکنده و شبکه ای از ظرفیت حفاظتی بالاتری برخوردارند، بر لزوم بررسی دقیق مزایا و معایب هر یک از این رویکردها تأکید کرد. به گفته رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تمرکز اطلاعات می تواند دسترسی کاربران را تسهیل کند، اما در صورت نفوذ مهاجمان، احتمال تبدیل شدن چنین پایگاه هایی به هدفی جذاب برای دسترسی غیرمجاز یا تخریب داده ها نیز وجود دارد. از این رو، انتخاب الگوی مناسب برای مدیریت داده ها باید با توجه به ملاحظات امنیتی و شرایط عملیاتی صورت گیرد. سروش همچنین با انتقاد از فاصله احتمالی میان پژوهش های دانشگاهی و نیازهای واقعی جامعه، خواستار مشارکت فعال تر صنعت در رویدادهای علمی و ارزیابی میزان استفاده عملی از دستاوردهای پژوهشی شد. وی تأکید کرد که پیشرفت مقالات علمی زمانی ارزش افزوده بیشتری ایجاد می کند که نتایج آنها در صنعت و جامعه نیز نمود پیدا کند و ظرفیت پژوهشگران و دانش آموختگان علوم کامپیوتر و داده در قالب تیم های تخصصی و پروژه های کاربردی به کار گرفته شود.
پیوند دانشگاه و صنعت برای توسعه توان دفاع سایبری یکی از محورهای مورد توجه در این دوره از کنفرانس، ایجاد ارتباط مستقیم میان پژوهشگران و صنایع و فراهم کردن زمینه اشتغال دانش آموختگان بود. رحمتی با اشاره به شرایط اقتصادی و چالش های احتمالی شرکت ها در جذب نیروی متخصص، از پیش بینی برنامه «کافه امید و اشتغال» خبر داد؛ برنامه ای که با هدف برقراری ارتباط مستقیم میان شرکت ها و نیروهای پژوهشگر و متخصص طراحی شده است. وی توضیح داد که در این رویکرد، صنایع نیز فرصت دارند نیازها، اولویت ها و چالش های خود را با پژوهشگران در میان بگذارند تا مسیر تحقیقات دانشگاهی بیش از گذشته با مسائل واقعی بخش های صنعتی هماهنگ شود. دعوت از نمایندگان پارک های فناوری برای حضور در این رویداد نیز با هدف آشنایی دانشجویان و پژوهشگران با ظرفیت های حمایتی برای راه اندازی شرکت های نوپا و دانش بنیان انجام شد؛ اقدامی که می تواند زمینه تبدیل ایده های علمی به محصولات و خدمات مورد نیاز کشور را فراهم کند. توسعه چنین همکاری هایی در حوزه امنیت سایبری اهمیت ویژه ای دارد؛ زیرا تقویت توان حفاظت از زیرساخت ها و داده ها، علاوه بر دانش تخصصی، به توسعه راهکارهای عملیاتی، تربیت نیروی انسانی ماهر و ارتباط مستمر میان مراکز علمی و بهره برداران فناوری نیاز دارد. توجه به آموزش امنیت سایبری از مدرسه تا دانشگاه در کنار فعالیت های پژوهشی و صنعتی، آموزش و ترویج دانش امنیت سایبری نیز از دیگر محورهای این دوره بود. دبیر کنفرانس از دعوت حدود 200 نفر از مجموعه آموزش وپرورش برای حضور در این رویداد خبر داد و گفت: برنامه هایی ویژه برای آشنایی این گروه با مباحث امنیت سایبری در نظر گرفته شده است. همچنین قرار است جمعی از دانش آموزان سال های پایانی دبیرستان با حضور در کنفرانس، با فضای علمی این حوزه و ظرفیت های تحصیلی و شغلی آن آشنا شوند. این برنامه ها با هدف گسترش آگاهی درباره امنیت دیجیتال و آشنایی نسل جوان با فرصت های علمی و حرفه ای این حوزه پیش بینی شده اند؛ حوزه ای که توسعه آن به تربیت نیروی انسانی متخصص و آشنایی زودهنگام علاقه مندان با نیازهای علمی و صنعتی وابسته است. امنیت سایبری؛ از دانش دانشگاهی تا نیازهای عملیاتی کشور مجموع محورهای مطرح شده در بیست وسومین کنفرانس بین المللی انجمن رمز ایران نشان می دهد که توسعه امنیت سایبری تنها به پیشرفت دانش رمزنگاری محدود نمی شود، بلکه به سیاست گذاری دقیق در حوزه داده، تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت، حمایت از شرکت های فناور و تربیت نیروی انسانی متخصص نیز نیاز دارد. در شرایطی که حفاظت از داده ها و زیرساخت های دیجیتال به یکی از الزامات فعالیت سازمان ها و ارائه خدمات عمومی تبدیل شده است، سنجش اثربخشی پژوهش ها بر اساس نیازهای واقعی کشور و تبدیل نتایج علمی به راهکارهای قابل استفاده، می تواند مسیر توسعه ظرفیت های بومی امنیت سایبری را هموارتر کند.