تفاوت بنیادین تبادل و تهاجم فرهنگی در اراده ملت است

حسین ابراهیمی ، پژوهشگر دینی در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی با اشاره به مرز میان تبادل فرهنگی و تهاجم فرهنگی ، با اشاره به تفاوت اصلی این دو مفهوم در دو محور اراده و انتخاب آزادانه در برابر تحمیل و غافلگیری اظهار کرد: در تبادل فرهنگی ملت با اراده، هوشیاری و متناسب با نیازهای واقعی خود عناصر شایسته، دانش و دستاوردهای مفید فرهنگ های دیگر را انتخاب می کند تا به توانمندی های درونی خود بیفزاید؛ در این فرایند ملت پذیرنده فعال، انتخابگر و صاحب اختیار است و این تعامل با حفظ کرامت و استقلال فره

حسین ابراهیمی، پژوهشگر دینی در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی با اشاره به مرز میان تبادل فرهنگی و تهاجم فرهنگی، با اشاره به تفاوت اصلی این دو مفهوم در دو محور اراده و انتخاب آزادانه در برابر تحمیل و غافلگیری اظهار کرد: در تبادل فرهنگی ملت با اراده، هوشیاری و متناسب با نیازهای واقعی خود عناصر شایسته، دانش و دستاوردهای مفید فرهنگ های دیگر را انتخاب می کند تا به توانمندی های درونی خود بیفزاید؛ در این فرایند ملت پذیرنده فعال، انتخابگر و صاحب اختیار است و این تعامل با حفظ کرامت و استقلال فرهنگی صورت می گیرد. وی ادامه داد: تهاجم فرهنگی اقدامی سازمان یافته، تحمیلی و نامحسوس از سوی قدرت های مسلط است که هدف آن تغییر هویت، سلب اعتمادبه نفس ملی و تضعیف اراده ملت مورد تهاجم است؛ در این نگاه تهاجم فرهنگی به ورود یک ویروس یا غذای مسموم به پیکره جامعه شباهت دارد که بدون آگاهی و انتخاب توان دفاعی، عقلانی و اخلاقی آن را تضعیف می کند. ابراهیمی با بیان اینکه معیار اصلی تمایز این دو مفهوم جایگاه اراده و استقلال ملت ها است، تصریح کرد: در تبادل فرهنگی شکوفایی ملی و انتخاب آگاهانه اهمیت دارد اما در تهاجم فرهنگی تسلیم، تضعیف ریشه های هویتی و ایجاد وابستگی فرهنگی دنبال می شود.

ورود سایر عناصر فرهنگی لزوماً تهاجم نیست

وی با اشاره به اینکه هرگونه ورود عناصر فرهنگ های دیگر را نمی توان تهاجم فرهنگی دانست، گفت: رهبر شهید انقلاب همواره بر تعامل با فرهنگ های دیگر و بهره گیری از نقاط قوت آن ها تأکید داشتند؛ فراگیری علم و فناوری، نظم اجتماعی و استفاده از تجربه های بشری از جمله مواردی است که می تواند در مسیر پیشرفت جامعه قرار گیرد. این فعال رسانه اظهار کرد: ورود عناصر فرهنگی به خودی خود مذموم نیست، بلکه باید هدف واردکننده، شیوه انتقال و نحوه مواجهه جامعه پذیرنده با آن بررسی شود؛ زمانی می توان از تهاجم فرهنگی سخن گفت که در پس ورود یک پدیده یا ارزش فرهنگی، هدف حذف باورها و تضعیف هویت تاریخی و دینی جامعه دنبال شود. ابراهیمی تصریح کرد: اگر ورود یک عنصر فرهنگی با هدف تضعیف فرهنگ بومی و جایگزینی الگوهای مصرف گرایی و اباحه گری انجام شود می توان آن را مصداق تهاجم فرهنگی دانست، در مقابل اگر یک جامعه متناسب با نیازهای واقعی خود و به صورت آگاهانه از دستاوردهای دیگران استفاده کند، این رویکرد نه تنها تهاجم نیست، بلکه بهره گیری هوشمندانه از دستاوردهای بشری است.

شبکه های اجتماعی؛ فرصت تبادل فرهنگی یا زمینه تهاجم

وی با اشاره به نقش رسانه ها و شبکه های اجتماعی در ارتباطات جهانی بیان کرد: رسانه ها و ابزارهای دیجیتال می توانند زمینه گفت وگوی بین فرهنگی، معرفی هنر و ارزش های ملت ها و انتقال دستاوردهای مثبت را فراهم کنند و بستری برای ارتباط مستقیم میان جوامع باشند. این فعال رسانه ای ادامه داد: با این حال یکی از نکات مهم در دیدگاه رهبر شهید انقلاب توجه به نقش قدرت های مسلط در مدیریت رسانه های جریان اصلی و بخش هایی از فضای مجازی است؛ مسئله ای که می تواند زمینه تبدیل بستر تبادل فرهنگی به عرصه جنگ روانی و شناختی را فراهم کند. ابراهیمی با اشاره به اینکه بازنمایی مداوم یک سبک زندگی خاص، عادی سازی ارزش های ناسازگار با باورهای جامعه و القای احساس عقب ماندگی می تواند به تدریج بر نگرش و سلیقه نسل جوان تأثیر بگذارد، گفت: مخاطب بدون آگاهی از فرایند شکل گیری این تأثیرات در معرض تغییر باورها و الگوهای رفتاری خود قرار می گیرد. وی با بیان اینکه رسانه به خودی خود ابزاری برای استفاده های مختلف است، اظهار کرد: چگونگی مدیریت و بهره گیری از این ابزارها تعیین می کند که رسانه در خدمت تعامل سازنده و انتقال تجربه های مفید باشد یا به ابزاری برای تضعیف هویت و تغییر سبک زندگی تبدیل شود.

لزوم تقویت هویت بومی در کنار بهره گیری از دستاوردهای جهانی

این فعال رسانه ای با اشاره به راهبرد مورد تأکید رهبر شهید انقلاب در مواجهه با فرهنگ های دیگر بیان کرد: در این زمینه باید از دو رویکرد تحجر و انزوا از یک سو و ولنگاری و وادادگی از سوی دیگر پرهیز کرد؛ برای صیانت از هویت ملی و اسلامی لازم است مؤلفه های هویتی از جمله ایمان، امید، زبان و تاریخ ملی تقویت شود. ابراهیمی گفت: فرهنگی که ریشه دار، پویا و متکی بر اعتمادبه نفس ملی باشد از مواجهه با فرهنگ های دیگر هراسی ندارد، زیرا از موضع توانمندی و غنا با آن ها روبه رو می شود نه از موضع انفعال و احساس حقارت؛ راهکار اصلی جذب عناصر مفید و هماهنگ کردن آن ها با ساختار فرهنگی بومی است. وی با اشاره به ضرورت بهره گیری گزینشی از دستاوردهای دیگر جوامع اظهار کرد: همان طور که در بیانات رهبر شهید ایران بر استفاده از علم، تجربه و نوآوری غرب تأکید شده است، می توان این رویکرد را در این عبارت خلاصه کرد که «ما با علم غرب، تجارب غرب و نوآوری غرب هیچ مخالفتی نداریم؛ ما شاگردی می کنیم اما نوکری نمی کنیم.» این فعال رسانه بیان کرد: یک ملت مقتدر باید علوم و تجربه های روز را بیاموزد، عناصر ناسازگار با کرامت انسانی و ارزش های خود را بشناسد و دانش اکتسابی را متناسب با فرهنگ، توحید و اخلاق جامعه بازتولید و بومی سازی کند.

خانواده و نظام آموزشی در نقش سپر دفاعی جوانان

ابراهیمی با اشاره به نقش خانواده در انتقال ارزش ها و حفظ هویت فرهنگی نسل جوان گفت: خانواده در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب نخستین و یکی از مهم ترین کانون های دفاع در برابر تهاجم فرهنگی است؛ مسئولیت والدین تنها به تأمین نیازهای معیشتی فرزندان محدود نمی شود، بلکه ایجاد فضایی سرشار از محبت، گفت وگوی صمیمانه و انتقال جذاب باورها و سبک زندگی مطلوب را در بر می گیرد. وی ادامه داد: اگر ارتباط نسل جوان با هویت و ریشه های فرهنگی خود در محیط خانواده تقویت شود، تأثیرپذیری او از القائات بیرونی کاهش می یابد؛ بنابراین خانواده در این زمینه می تواند زمینه شکل گیری مصونیت فکری و تقویت قدرت تشخیص فرزندان را فراهم کند. این فعال رسانه ای با اشاره به مسئولیت نظام آموزشی و دانشگاه ها در این زمینه تصریح کرد: مدارس و دانشگاه ها باید فراتر از انتقال محفوظات بتوانند تفکر انتقادی، عقلانیت و استقلال فکری را در جوانان پرورش دهند تا آن ها در مواجهه با جلوه های ظاهری فرهنگ های دیگر قدرت تحلیل و ارزیابی داشته باشند. ابراهیمی در پایان گفت: نهادهای فرهنگی، رسانه ها و نخبگان حوزوی و دانشگاهی نیز وظیفه دارند با تولید آثار هنری فاخر، جذاب و متناسب با نیازهای روز ارزش های اسلامی و ایرانی را در زندگی روزمره جامعه جاری کنند، ارتقای سواد رسانه ای نیز ضروری است تا نسل جوان بتواند با آگاهی و قدرت تشخیص، میان تبادل فرهنگی سازنده و تهاجم فرهنگی تمایز قائل شود. انتهای پیام

نظرات

captcha