نشانه خردورزی تواضع نسبت به حق است + فیلم

اسلام دین اعتدال است و پیامبر اسلام(ص) برای احیای مکارم اخلاقی مبعوث شده اند. پس چرا شاهد تندروی ها، کندروی ها و رفتارهای ضد اخلاقی و حتی ضد انسانی به نام دین اسلام در جامعه هستیم و هر کس با برداشتی از دین، دیگران را به بی دینی متهم می کند؟ چگونه می توان به اصل اسلام و دستورات اسلامی دست یافت و مسلمانی مؤمن و متعادل شد؟

برای دست یافتن به پاسخ این سؤال ها، مسعود اسماعیلی، پژوهشگر حوزه تربیت دینی ، کتابی با عنوان « مؤمن متعادل و تربیت متعادل» را به رشته تحریر درآورده است و طی درس گفتارهایی، با محور قرار دادن مطالب این کتاب، تشریح می کند که چگونه می توان مؤمنی متعادل، همان طور که اسلام ناب محمدی مدنظر دارد، بود.

در ادامه، قسمت بیست و نهم این مجموعه با موضوع «اسلام و تواضع » را با هم می بینیم و می خوانیم.

اسلام یعنی چه؟ حضرت علی(ع) تعریفی از اسلام مطرح کرده اند که بسیار زیباست؛ ایشان فرموده اند: قبل از من و بعد از من کسی اینطور اسلام را تعریف نکرده است؛ «ألْإِسْلامُ هُوَ التَّسْلِیمُ؛ اسلام همان تسلیم است»؛ قرآن نیز فرموده است: «إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ؛ مسلماً دینِ [واقعی که همه پیامبرانْ مُبلّغ آن بودند] نزد خدا، اسلام است». (آیه 19 سوره آل عمران)

اما مفهوم این حدیث و آیه چیست؟ اسلام یعنی تسلیم در برابر خدا. پس گمان می کنم بتوانیم بگوییم و اثبات کنیم که اسلام یعنی تسلیم در برابر عقل . باید در برابر هر حقی خاضع باشیم. حق از  2=1+1 شروع می شود، یعنی اگر بگوییم 3=1+1 باطل است. حق از این مسئله ساده ریاضی شروع می شود و می رسد به حقی که خود حضرت حق بر ما دارند؛ خود حضرت حق یعنی خدای متعال کارش و وجودش منزه از باطل است.

پس اسلام یعنی هر تسلیمی از من در برابر حق ببینید، من آنجا مسلمانی کرده ام. وقتی لحظات تسلیم من در برابر حق زیاد می شود، من مسلمان واقعی تری خواهم بود.

اگر بگوییم اسلام یعنی تسلیم در برابر حق، سخن به گزافه نگفته ایم. این تعریف زیبایی از اسلام است یعنی من هر جا حتی اگر کودک کوچکی حرف درستی بگوید، آن را بپذیرم. متأسفانه در بسیاری از مواقع ما با تعصب رفتار می کنیم و سخن کسانی که دوست داریم را پذیرفته و درست تعبیر می کنیم ولو اینکه در اصل غلط باشد و سخن کسانی که از آنها بدمان می آید را نمی پذیریم ولو اینکه درست گفته باشند.

بدون اینکه ببینیم چه کسی سخن می گوید، باید حرف افراد را گوش کنیم؛ اگر حرف فرد درست است ولو اینکه با خواهش های نفسانی و نظر ما هماهنگ نباشد، باید بپذیریم و آنجا که تسلیم حق شدیم، یعنی همانند یک مسلمان واقعی عمل کرده ام.

حضرت رسول(ص) می فرمایند: از صغیر و کبیر حق را بپذیر ولو دشمن تو باشند. اصلاً زبان مشترک ما انسان ها همین است، با مردمی که اعتقادی به خدا ندارند، با مسیحیان، یهودیان و ... براساس عقل، حق پذیری و تسلیم در برابر حق سخن بگوییم.

چون عقل در همه انسان ها مشترک است، تنها زبان مشترک همه انسان ها حق پذیری براساس عقل است. پس اسلام یعنی تسلیم در برابر حق. از سوی دیگر تواضع نیز همین معنا را دارد.

امام کاظم (ع) فرمودند: «إنَّ لُقمانَ علیه السلام قالَ لاِبنِهِ: تَواضَع لِلحَقِّ تَکُن أعقَلَ النّاسِ، وإنَّ الکَیِّسَ لَدَی الحَقِّ یَسیرٌ؛ لقمان به پسرش گفت: «در برابر حق، فروتن باش تا عاقل ترینِ مردم باشی . زیرک و با هوش، در برابر حق، آرام است».

بالاترین تواضع این است که وقتی حق را شنیدیم چه به نفع ما باشد و چه به زیان ما آن را بپذیریم. پذیرش حقی که به نفع ما است کار آسانی است اما وقتی حق به نفع ما نیست، نباید در مقابل آن موضع بگیریم و مخالفت کنیم.

وقتی گفته می شود این پول متعلق به تو نیست، اگر سخن حقی بود باید آن را بپذیریم؛ در بسیاری از مواقع بر سر مسائل مالی است که حق و باطل خود را نشان می دهد. نماز و روزه برای بسیاری به عادت تبدیل شده است اما رعایت حق در مسائل مالی است که نشان می دهد یک فرد حقیقتاً خود را اصلاح کرده و مسلمان است.

لقمان به پسرش می گوید: تَواضَع لِلحَقِّ؛ پسرم نسبت به حق متواضع باش. نتیجه این تواضع این می شود که از هر کسی عاقل تر می شوی. بعد می فرمایند: انسان زیرک و عاقل که باشد وقتی سخن حق به میان می آید تسلیم حق می شود. فرد عاقل چون عاقل است در برابر حق اختیاری از خود ندارد و آن را بلافاصله می پذیرد.

زندگی هایی که براساس آن همه حرف حق را می پذیرند چه قدر انسانی، عقلانی و زیبا است. من اسیر انسان ها و کلمات نیستم و فقط 14 نفر ذوات مقدس هستند که با حق تطابق صد درصدی دارند بقیه افراد بهره هایی از حق برده اند، برخی بیشتر بهره برده اند و برخی کمتر.

فردی که تطابق صد درصدی با حق ندارد، انسانیتش به این است که تواضع که بهترین صفات، رأس عقل و بالاترین نشانه عقل است را داشته باشد. تکبر رأس الجهل است. تکبر یعنی در برابر حق زیر بار نروم؛ در درس گفتارهای بعدی آن را تشریح خواهیم کرد.

تکبر یعنی حق گریزی و تواضع یعنی حق پذیری. حضرت علی(ع) فرمودند: عاقل ترین مردم کسی است که در برابر حق خاضع و پذیراست. این علامت عقل است که نسبت به حق متواضع باشیم. پس اسلام یعنی تسلیم در برابر حق و تواضع یعنی پذیرش حق.

عاقبت شما به خیر؛ مسلمان باشیم و متواضع.

انتهای پیام