توسعه درمان های بیماری های التهابی و آلرژیک در انسان و حیوانات

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ؛ نتایج این پژوهش با عنوان Ameliorative effects of Toxocara canis recombinant C-type lectin on atopic dermatitis in a mouse model در سال 2026 در مجله بین المللی Journal of Allergy and Clinical Immunology: Global منتشر شده است.

دکتر فاطمه جالوسیان، دانشیار گروه انگل شناسی دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران و از نویسندگان مسئول مقاله، در تشریح این دستاورد علمی گفت: «برخی انگل ها طی فرایند تکامل، توانایی تعدیل پاسخ های ایمنی میزبان را به دست آورده اند. مولکول های تولیدشده توسط این انگل ها می توانند الگویی برای توسعه ترکیبات ضدالتهابی و تنظیم کننده سیستم ایمنی باشند.»

وی تأکید کرد: «در این رویکرد از انگل زنده استفاده نمی شود، بلکه مولکول های مؤثر آن شناسایی و با فناوری DNA نوترکیب تولید می شوند تا بتوان از ظرفیت زیستی آنها بدون ایجاد عفونت انگلی بهره گرفت.»

دکتر جالوسیان درباره دلایل انتخاب انگل توکسوکارا کنیس، اظهار داشت: «توکسوکارا کنیس، نماتود انگلی سگ، مولکول هایی تولید می کند که بر پاسخ های ایمنی میزبان تأثیر می گذارند. یکی از آنها لکتین نوع C است که ظرفیت تعدیل کنندگی ایمنی دارد. هدف ما بررسی تأثیر شکل نوترکیب این پروتئین بر درماتیت آتوپیک بود.»

وی افزود: «این پژوهش نشان می دهد که انگل شناسی، علاوه بر شناخت عوامل بیماری زا، می تواند در کشف مولکول های زیست فعال و توسعه رویکرد های درمانی نیز نقش داشته باشد.»

عضو هیأت علمی دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران در توضیح درماتیت آتوپیک، گفت: «درماتیت آتوپیک، بیماری التهابی مزمن پوست است که با خارش شدید، قرمزی و ضایعات پوستی همراه است و انسان و حیوانات، به ویژه سگ ها، را درگیر می کند. محدودیت درمان های موجود، ضرورت شناسایی ترکیبات جدید را افزایش داده است.»

وی درباره روش انجام این پژوهش مهم، اینگونه توضیح داد: «ابتدا پروتئین نوترکیب لکتین نوع C در آزمایشگاه انگل شناسی مولکولی دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران تولید و خالص سازی شد. سپس 35 موش BALB/c در هفت گروه بررسی شدند. در شش گروه، با استفاده از ترکیب DNCB، ضایعات مشابه درماتیت آتوپیک ایجاد شد.»

دکتر جالوسیان افزود: «اثرات پروتئین با گروه کنترل بیماری و گروه های دریافت کننده دگزامتازون موضعی و تزریقی مقایسه شد. همچنین اثر پیشگیرانه پروتئین و شاخص هایی مانند شدت ضایعات، خارش، IgE سرم و تغییرات بافت شناسی ارزیابی شدند.»

دانشیار دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران همچنین با اشاره به مهم ترین یافته های این پژوهش، اظهار داشت: «تجویز پروتئین نوترکیب پس از ایجاد بیماری، شدت ضایعات پوستی و خارش را به طور قابل توجهی کاهش داد. میانگین امتیاز شدت درماتیت از 8 در گروه کنترل بیماری به 3 در گروه دریافت کننده پروتئین رسید.»

دکتر جالوسیان در پاسخ به این پرسش که آیا این دستاورد می تواند به تولید داروی جدید منجر شود، گفت: «این پژوهش در مرحله پیش بالینی قرار دارد و برای دستیابی به محصول درمانی، بررسی سازوکار های مولکولی، ایمنی، سمیت احتمالی، مقدار مناسب تجویز و پایداری اثرات ضروری است.»

وی افزود: «با توجه به برخی شباهت های ایمنی شناختی درماتیت آتوپیک در انسان و سگ، این یافته ها می توانند مبنای مطالعات آینده در پزشکی و دامپزشکی باشند.»

دکتر جالوسیان در پایان خاطرنشان کرد: «این دستاورد حاصل همکاری بین رشته ای متخصصان انگل شناسی، ایمنی شناسی، بیماری های داخلی و آسیب شناسی است و نشان می دهد شناخت زیست شناسی انگل ها می تواند فرصت های جدیدی برای توسعه روش های درمانی فراهم کند.»

این پژوهش با مشارکت دکتر حمیدرضا جهانی، دکتر شهرام جمشیدی، دکتر فاطمه جالوسیان، دکتر سارا شکرپور، دکتر مریم نوری زاده، دکتر سیدحسین حسینی، دکتر پارمیدا ملک زاده و دکتر زهرا بلوکی انجام شده است،