نویسنده شیلیایی: آنچه سالوادور آلنده کاشته از بین نرفته است

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از ال پایس، ایزابل آلنده نویسنده شیلیایی، با نگارش بخش دوم رمان مشهور «خانه ارواح»، برنده جایزه یک میلیون یورویی «پلانتا» شد.

این نویسنده سرشناس، در هفتاد و پنجمین دوره اهدای جوایز «پلانتا» که در مرکز نمایشگاهی «فیرا د بارسلونا» و با حضور پادشاه و ملکه اسپانیا برگزار شد، این جایزه را دریافت کرد.

در حالی که آلنده از سال 1982 با انتشارات «پلازا و خانس» همکاری می کرد، دریافت این جایزه از سوی این نویسنده 83 ساله به این معناست که انتشارات «پلانتا» یکی از نویسندگان افسانه ایِ گروه انتشاراتی «رندوم هاوس» را به جمع خود آورده زیرا آلنده از سال 1982 که نخستین رمانش را منتشر کرد با انتشارات «پلازا و خانس» همکاری می کرد و اکنون، پس از گذشت 44 سال، «پلانتا» قرار است کتاب «ساعتی پیش از سپیده دم» به قلم وی را منتشر کند. این کتاب بخش دومِ آن اثر داستانی است که بر پایه سنت های شفاهی خانواده ِ نویسنده شکل گرفته و مسیر زندگی او را دگرگون کرده بود.

در رمان جدید، «آلبا تروئبا» پس از تحمل شکنجه در دوران دیکتاتوری آگوستو پینوشه، به خانه خانوادگی اش بازمی گردد و در آنجا به راوی و ثبت کننده وقایعِ دورانی پرآشوب تبدیل می شود.

طبق روال معمول، این جایزه در وهله نخست شامل انتشار اثر برگزیده است. نفر دوم برنده جایزه 200 هزار یورویی، سرجیو هرناندز (اهل والنسیا، 32 ساله) و فیلمنامه نویسی است که در حوزه مانگا تخصص دارد. اثر او با عنوان «دلتنگی»، رمانی تاریخی است که در بارسلون می گذرد و در آن زنی درمی یابد که مترجم فرانسویِ مورد علاقه اش در اواخر دهه 50 میلادی، با طرحی برای ترور آنتونیو ماچادو (شاعر و نویسنده اسپانیایی) مرتبط بوده است.

ایزابل آلنده که به واسطه شغل پدرش به عنوان یک دیپلمات، در لیما متولد شده، هنگام دریافت جایزه گفت: «نمی دانید این جایزه چه معنایی برایم دارد. پیش از این هرگز در هیچ مسابقه ای شرکت نکرده بودم تا مبادا با آخر شدن، شرمنده شوم. اما در سن و سال من، دیگر چیزی برای از دست دادن وجود ندارد.»

این نویسنده روی صحنه، دلیل نگارش این دنباله را چنین توضیح داد: «از زمان انتشار آن رمان در سال 1982، پیام های بی شماری دریافت کرده ام که می پرسیدند چه بر سر «آلبا» آمده است. این پرسش دهه ها ذهن مرا به خود مشغول کرده بود. حالا احساس کردم زمان نوشتن آن فرا رسیده است؛ به ویژه در شرایطی که می بینم بسیاری از دموکراسی ها با تهدید ملی گرایی و فاشیسم روبه رو هستند و دوباره همان ترسی را حس می کنم که پس از کودتای نظامی سال 1973، مرا ناچار به ترک کشورم کرد.

در این مراسم پادشاه فیلیپه ششم در سخنرانی خود به رمان های برگزیده ای از مرسدس سالیساچس، خوان مارسه و مانوئل واسکس مونتالبان اشاره کرد و بر نقش جایزه «پلانتا» در بازتاب تحولات کشور تأکید کرد و گفت: «این رمان ها همچون آینه ای مسیر طی شده ما را نشان می دهند. ما در تجربیاتِ روایت شده در این آثار، بخشی از وجود خودمان را بازمی یابیم.»

در سالنی که با لوسترها و هزاران شمع روشن تزیین شده بود، عناوین آثار برندگان و راه یافتگان به مرحله نهایی جایزه در معرض دید قرار گرفته بود و 200 شخصیت ادبی در این مراسم حضور داشتند که ادواردو مندوسا، آلانا پورترو، بوریس ایزاگیره، آلیسیا خیمنس بارتلت، سانتیاگو پستگیو، ناتیول پرسیادو، ماکسیمو اوئرتا و دولورس ردوندو از جمله آنها بودند.

خبر پیوستن ایزابل آلنده به انتشارات «پلانتا» که همچون بمبی خبری در دنیای اسپانیایی زبان صدا کرد چند ماه پس از آن رخ داد که دیوید اوکلس، نویسنده ای که پس از برنده شدن جایزه «نادال» در ژانویه 2026، انتشارات «سیروئلا» را ترک کرد و به «دستینو» پیوست.

پرخواننده ترین نویسنده اسپانیایی زبانِ زنده

ایزابل آلنده به عنوان یک نویسنده و یک فعال نیکوکار، با آثار داستانی شاخص خود که در آن ها حافظه تاریخی، تبعید و تبارشناسی زنان در هم تنیده شده اند، در سال 2010 برنده جایزه ملی ادبیات شیلی شد.

تاکنون بیش از 80 میلیون نسخه از آثار این نویسنده به فروش رسیده و کتاب هایش به 42 زبان ترجمه شده اند و او چهره ای شاخص در ادبیاتی محسوب می شود که تاریخ خانوادگی، خاطرات و رئالیسم جادویی را از منظری زنانه در هم می آمیزد.

او با نخستین رمان خود، «خانه ارواح» (1982)، به موفقیت دست یافت؛ حماسه ای خانوادگی که چهار نسل از زنان را در بر می گیرد؛ زنانی که زندگی شان سرشار از ماجرا، عشق و تراژدی است و همگی در بستر تحولات سیاسی کشوری که با الهام از شیلی خلق شده، با عناصر ماورای طبیعی پیوند خورده اند.

با اقتباس از این رمان که زمانی «دست نوشته ای بود که هیچ کس نمی خواست بخواند» و آلنده آن را در دوران تبعیدش در ونزوئلا شب هنگام نوشت و برای انتشار به کارمن بالسلس (ناشر) سپرد، سال 1993 یک فیلم سینمایی موفق ساخته شد و به تازگی اوا لونگوریا در مقام تهیه کننده، آن را به یک مجموعه تلویزیونی 6 قسمتی بدل کرده است.

جهانِ این رمان شامل دو اثر دیگر نیز می شود که وقایع آن ها پیش از خط داستانیِ کتاب اصلی می گذرد: «دختر بخت» (1999) و «پرتره ای به رنگ سپیا» (2000). اکنون، جدیدترین اثرِ برندهٔ «جایزه پلانتا» نیز به تکمیل این مجموعه می آید.

نویسنده هنگام دریافت جایزه برای این دنباله که مانند تمام کتاب هایش، نگارش آن را هشتم ژانویه آغاز کرده بود (تاریخی که او بنا بر نوعی خرافه برمی گزیند)، گفت: آلبا مورد تجاوز و شکنجه قرار گرفته، اما آن ها نتوانسته اند روح او را درهم بشکنند. این رمان، پایان بخشِ جهانِ پیچیدهٔ شخصیت های «خانه ارواح» است. آلبا از طریق مادری کردن و ارواحی که احاطه اش کرده اند، نیرو می گیرد. آن ها ارواحِ خانهٔ من هستند؛ همان هایی که در لحظهٔ مرگ نیز همراه من خواهند بود.

این نویسنده برنده جایزه همچنین خاطرنشان کرد که آنچه او را به شرکت دادن اثرش در این رقابت ترغیب کرد، اعتباری بود که این جایزه به همراه می آورد و تأکید کرد: این درست مثل بردن جایزه نوبل است.

این نویسنده که دختر یکی از دیپلمات های شیلیاییِ مستقر در پرو و دخترعموی سالوادور آلنده است، پس از جدایی والدینش، همراه مادر و دو خواهر و برادرش به شیلی بازگشت. او در آنجا ازدواج کرد و صاحب دو فرزند شد. کودتای پینوشه در سال 1973 او و همسرش را ناچار به ترک کشور و رفتن به ونزوئلا کرد؛ او بعدها در «سوسالیتو» در ایالت کالیفرنیا ساکن شد و دهه هاست که با همسرش آنجا زندگی می کند. در همان جا بود که دخترش «پائولا»- که الهام بخش یکی دیگر از کتاب های پرفروش او به نام «پائولا» شد- در 29 سالگی بر اثر بیماری پورفیری درگذشت.

اهمیت ادبیات در بازآفرینی سیاسی و تاریخی

آلنده درباره تحلیل های سیاسی و تاریخی مستتر در آثارش گفت: ادبیات گذشته را به یاد ما می آورد. ادبیات به ما فضا و زمان می دهد تا شرایط را تحلیل و حقایق را بررسی کنیم. در رمان های اخیرم، به موضوع پناهندگان و آوارگان پرداخته ام؛ موضوعی که در آمریکا بسیار بحث برانگیز است. مگر می شد درباره چنین چیزی ننویسم؟

او افزود: من در زندگی روزمره ام شبکه خبری «فاکس نیوز» را تماشا نمی کنم، اما ادبیات و نوشتن باعث می شوند که مسائل را از زاویه دید طرف مقابل هم ببینید.

وقتی از این نویسنده پرسیده شد که سالوادور آلنده در مورد وضعیت سیاسی فعلی چه نظری می داشت، گفت: فکر می کنم او می دید که چگونه ما در حال چرخش مارپیچی هستیم و در همان الگوها حرکت می کنیم، اما قوس بشریت، قوس تکامل رو به بالا است. ممکن است اینطور به نظر برسد، اما در واقعیت، ما به عقب برنمی گردیم. فکر می کنم سالوادور آلنده خوشحال می شد بداند آنچه کاشته از بین نرفته است.