هوش مصنوعی بخشی از فرآیند تولید سینما خواهد شد؛ چین پیشتاز فیلم کوتاه

عطا مجابی، عضو هیئت انتخاب بخش بین الملل چهل وسومین جشنواره بین المللی فیلم کوتاه تهران در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ثبت نزدیک به 9 هزار اثر در این بخش گفت: حتی تماشای بخش کوچکی از این آثار، فرصت ارزشمندی برای بررسی جریان های روز سینمای جهان فراهم می کند و آنچه بیش از همه در این مجموعه به چشم می آید، تنوع جغرافیایی، موضوعی و فرمی آثار است.

وی افزود: از کشورهای مختلف و حتی مجمع الجزایر اقیانوس آرام فیلم به جشنواره رسیده است و در کنار آثار کشورهای صاحب سینما مانند فرانسه و اسپانیا، فیلم هایی با رویکردهای متفاوت و گاه آوانگارد نیز دیده می شود. بخشی از آثار به شیوه ای کلاسیک تر و بخشی با رویکردی مدرن و فرمال ساخته شده اند و این تنوع، تصویری از وضعیت امروز سینمای کوتاه جهان ارائه می دهد.

هوش مصنوعی بخشی از فرآیند تولید سینما خواهد شد

مجابی درباره حضور هوش مصنوعی در آثار امسال اظهار کرد: آنچه در حوزه هوش مصنوعی طی یک سال گذشته اتفاق افتاده، واقعاً تکان دهنده است. گاهی هنگام تماشای یک فیلم، این سوال مطرح می شود که آیا با فیلمی واقعی مواجه هستیم یا اثری که با هوش مصنوعی ساخته شده است؟ درواقع کیفیت برخی از این آثار به سطحی رسیده که تشخیص آنها بسیار دشوار است. جشنواره فیلم کوتاه تهران از جمله رویدادهایی است که از سال های گذشته به این گونه نوظهور توجه داشته و در نمایش و معرفی چنین آثاری پیشگام بوده است. امسال نیز نمونه های متنوعی از فیلم های مبتنی بر هوش مصنوعی به جشنواره رسید که برخی از آنها واقعاً شگفت انگیز بودند.

عضو هیئت انتخاب بخش بین الملل جشنواره فیلم کوتاه تهران افزود: به نظر من نمی توان جلوی این فناوری را گرفت؛ همان طور که در مقاطع تاریخی نمی توانستیم جلوی ورود صدا یا رنگ به سینما را بگیریم. طبیعی است که در سال های نخست استفاده از یک ابزار جدید، نوعی ذوق زدگی وجود داشته باشد، اما با گذشت زمان، هوش مصنوعی بخشی از فرآیند تولید سینما خواهد شد.

مجابی با اشاره به چالش های حقوقی این فناوری گفت: در کنار این پیشرفت، پرسش های جدی درباره حقوق تألیف و مالکیت آثار مطرح است؛ اینکه مالکیت یک اثر متعلق به فردی است که پرامپت را نوشته یا به ابزار و هوش مصنوعی مورد استفاده مربوط می شود، از جمله مسائلی است که باید درباره آنها به شکل جدی فکر کرد. حتی در تیتراژ فیلم ها نیز شاهد شکل گیری قواعد و مناسک تازه ای هستیم و برخی فیلمسازان به طور مستقیم درباره ابزارهای هوش مصنوعی مورد استفاده، نسخه آن و بخشی که از این فناوری بهره گرفته شده است، توضیح می دهند.

وی این فناوری را برای سینمای مستقل دارای ظرفیت های تازه دانست و گفت: هوش مصنوعی می تواند برای فیلمسازان مستقل، تولیدات کم هزینه و فیلمسازانی که خارج از جریان اصلی سینما فعالیت می کنند، امکانات و فرصت های تازه ای ایجاد کند.

چین بیشترین فیلم را در جشنواره فیلم کوتاه دارد

عضو هیئت انتخاب بخش بین الملل جشنواره درباره کشورهایی که بیشترین آثار را به این دوره ارسال کرده اند، گفت: چین در سال های اخیر بیشترین میزان ارسال آثار را داشته است. جمعیت، وجود پلتفرم اختصاصی جشنواره در این کشور و همچنین سرمایه گذاری های فرهنگی، از عواملی هستند که در افزایش این حضور مؤثر بوده اند. پس از چین نیز کشورهایی مانند اسپانیا و هند از جمله کشورهایی هستند که هر سال آثار زیادی از آنها دریافت می کنیم.

وی درباره کیفیت آثار کشورهای مختلف نیز اظهار کرد: پاسخ دادن به این پرسش که کدام کشور بهترین فیلم های کوتاه را تولید می کند، ساده نیست؛ رقابت جدی است و این وضعیت همواره ثابت نمی ماند. با این حال، فیلمسازان کشورهای صاحب سینما مانند فرانسه و آلمان، به دلیل زیرساخت ها و سرمایه گذاری فرهنگی گسترده، همچنان آثار قابل توجهی تولید می کنند.

مجابی ادامه داد: در سال های اخیر، رشد سینمای کوتاه چین بسیار چشمگیر بوده است. به نظر می رسد این کشور به شکل جدی روی سینمای کوتاه سرمایه گذاری کرده است، دانشگاه های مرتبط شکل گرفته اند، ارتباطات حرفه ای میان فیلمسازان توسعه پیدا کرده است و پخش کنندگان چینی نیز به همکاری با سینمای جوان و جشنواره فیلم کوتاه تهران علاقه مند شده اند.

وی افزود: در کنار این کشورها، فرانسه، آلمان و کشورهای شمال اروپا، به ویژه هلند و بلژیک، نیز همچنان آثار جذاب و قابل توجهی در سینمای کوتاه تولید می کنند.

مجابی درباره روند انتخاب آثار در شرایط جنگی گفت: یکی از مشکلات جدی امسال، قطعی اینترنت و دسترسی ناپایدار به فیلم های آنلاین بود. با همکاری بخش آی تی و پشتیبانی فنی انجمن سینمای جوانان ایران، تلاش شد فیلم ها به موقع دانلود و در اختیار اعضای هیئت انتخاب قرار گیرد. در مقطعی حدود 2 ماه دسترسی به اینترنت با مشکلات جدی مواجه بود و همین موضوع روند دریافت و بررسی آثار را دشوار کرد. در سال های گذشته برخی اعضای هیئت انتخاب امکان تماشای آنلاین آثار را داشتند، اما امسال لازم بود این فرآیند به صورت کامل مدیریت شود.

عضو هیئت انتخاب بخش بین الملل جشنواره ادامه داد: اعضای هیئت انتخاب از میان متخصصان سینمای کوتاه ایران انتخاب شدند؛ افرادی که علاوه بر شناخت سینمای کوتاه، تسلط به زبان انگلیسی و آشنایی با جریان روز سینمای جهان را داشتند. با وجود زمان فشرده، همکاری بسیار خوبی شکل گرفت و در مجموع از نتیجه انتخاب آثار رضایت داریم و آثار قابل توجهی از میان حجم بالای آثار ارسالی شناسایی و به مرحله شورت لیست راه پیدا کردند.

مجابی درباره برگزاری جشنواره امسال گفت: پیش بینی درباره نتیجه یک جشنواره دشوار است اما ما در منطقه ای از جهان فعالیت می کنیم که تلاش دارد استانداردهای جهانی را با امکانات موجود رعایت کند. این موضوع همواره یکی از چالش های انجمن سینمای جوانان و جشنواره فیلم کوتاه تهران بوده است. امسال با توجه به شرایط اقتصادی، تحریم ها و شرایط دشواری که کشور پشت سر گذاشته است، برگزاری جشنواره کار ساده ای نیست، اما امیدواریم با تعاملاتی که با فیلمسازان و داوران بین المللی شکل گرفته است، جشنواره ای استاندارد داشته باشیم و زمینه حضور مهمانان و شکل گیری تعامل فرهنگی و هنری میان فیلمسازان ایرانی و سینماگران جهان فراهم شود.

مجابی تأکید کرد: فیلمساز ایرانی به دلیل محدودیت های اقتصادی و دشواری سفر، فرصت کمتری برای ارتباط مستقیم با جریان سینمای جهان دارد. جشنواره فیلم کوتاه تهران یکی از فرصت هایی است که می تواند این امکان را فراهم کند تا فیلمساز ایرانی از جریان جاری سینمای جهان مطلع شود.

عضو هیئت انتخاب بخش بین الملل جشنواره که سابقه طولانی در انجمن سینمای جوانان ایران دارد، درباره ارتباط خود با این مجموعه گفت: امسال پنجاهمین سال تأسیس انجمن سینمای جوانان است و این مجموعه برای من، به لحاظ تاریخی و شخصی، یکی از بخش های مهم زندگی و به نوعی خانه دوم من است. در سن 11 سالگی به عنوان هنرجوی عکاسی وارد انجمن شدم و هفت، هشت سال بعد نیز به عنوان هنرجوی فیلمسازی مسیرم را ادامه دادم. انجمن در تجربه شخصی من، به ویژه در دهه 70 و 80، یک درگاه مطمئن و دوست داشتنی بود که می توانست آدم را از پیچ وخم سال های جوانی به سمت علاقه مندی هایش هدایت کند.

مجابی ادامه داد: سینمای جوان فقط ساختمان، دوربین، کلاس و تجهیزات نیست؛ چیزی که این مجموعه را می سازد، زنجیره انسانی آن است. هنرجو وارد می شود، بعد فیلمساز می شود، ممکن است در ادامه به عنوان منتور و مربی فعالیت کند و حتی در جایگاه کارشناسی بخشی از این مجموعه را برعهده بگیرد. این زنجیره برای من زنجیره ای محترم و کارآمد است.

وی اظهار کرد: با وجود همه محدودیت های بودجه ای و کاستی هایی که انجمن در طول این سال ها با آن مواجه بوده است، تجربه تاریخی 50 ساله نشان می دهد که این مجموعه توانسته کارکرد خود را حفظ کند و مجموعه ای معتبر باشد.

اسکارکوالیفای شدن مسئولیت ما را بیشتر کرد

مجابی درباره تأثیر اسکارکوالیفای شدن جشنواره فیلم کوتاه تهران بر کیفیت آثار و انگیزه فیلمسازان گفت: طبیعتاً وقتی جشنواره درگاه اسکار می شود، این فرصت را به فیلمساز می دهد که بتواند در بزرگ ترین رقابت جهانی فیلم کوتاه شرکت کند و همین موضوع میزان درخواست برای حضور در جشنواره و فرصت های ارتباط بین المللی را افزایش می دهد. این اتفاق فقط از سمت فیلمسازان نیست؛ ما به عنوان برگزارکننده نیز مسئولیتی داریم. امیدوارم تأیید آکادمی اسکار هر روز به ما یادآوری کند که باید بهتر، استانداردتر و منظم تر شویم.

وی در پایان صحبت هایش بیان کرد: در چند سال گذشته تلاش مجموعه های مختلف جشنواره، از روابط عمومی و بخش بین الملل گرفته تا معاونت تولید و حوزه آموزش، در مسیر استانداردتر شدن جشنواره قرار گرفته است. امیدوارم این روند ادامه داشته باشد و اسکارکوالیفای شدن جشنواره، بیش از پیش به عنوان یک تلنگر برای بهتر شدن و استانداردتر برگزار شدن آن مورد توجه قرار گیرد.