کوتاهی در تحصیل فضائل؛ رذیله ای که راه کمال را می بندد

به گزارش ایکنا از اصفهان، آیت الله العظمی حسین مظاهری در سلسله گفتارهایی، به شرح 40 رذیلت اخلاقی پرداخته است که از سوی پایگاه اطلاع رسانی دفتر معظم له منتشر و در سایت خبرگزاری ایکنا بازنشر می شود. شماره بیست وچهارم این مجموعه به رذیله اخلاقی «کوتاهی در تحصیل فضائل» اختصاص دارد.

کوتاهی در تحصیل فضائل، رذیله ‏ای است که انسان در اثر آن، از ترقی و کمال بازمی ماند؛ به عبارت برتر، این ملکه مانع رسیدن آدمی به درجات برتر و واردشدن در زمره بزرگان و نام آوران می شود.

باید دانست که نوع انسان به طور ذاتی، در هر راهی که قرار گیرد، علاقه دارد تا کمال آن پیش برود. برای نمونه، اگر سرگرم ثروت اندوزی و جمع مال شود، در آن مسیر تا هر جا که بتواند، پیش می رود؛ چنانکه اگر به شهوات مبتلا شود، حد معینی برای آن نمی شناسد و تا فرورفتن کامل در باتلاق شهوات، جلو می رود. به همین ترتیب، اگر انسان در راه کمال و صعود به سوی معنویات بیفتد و بتواند قدری از عوالم روحانی و مدارج کمال را طی کند، هیچ مرزی که با رسیدن به آن توقف کند و از حرکت بازایستد، برای خود نمی شناسد.

بیشتر بخوانید:

لجاجت؛ سد راه توبه و آمرزش الهی بخل؛ پشت پا زدن به عطایای پروردگار طمع؛ عامل زوال ایمان و انسانیت حرص؛ عطش سیری ناپذیر دنیادوستی؛ حسرت و اندوه بی پایان خودخواهی؛ سرچشمه انحطاط انسان اضطراب‏؛ زنجیری بر دست و پای اراده سنگ دلی؛ مانع پذیرفتن حق و حقیقت خود کم ‏بینی؛ سدی در مسیر کمال عُجب؛ حماقت و نادانی محض

به قول قرآن کریم: «بَلْ یُریدُ الْإِنْسانُ لِیَفْجُرَ أَمامَهُ؛ ولی نه، انسان می‏ خواهد که در پیشگاه او فسادکاری کند.» (سوره مبارکه «قیامة»، آیه 5) تحصیل فضائل نیز از این قاعده کلی مستثنا نیست. مثلاً، اگر کسی به تحصیل علم روی آورد، لحظه به لحظه از درک مطالب نو به وجد می آید و از لذتی روحانی بهره مند می شود، تا جایی که نمی توان او را از این راه جدا کرد. صداقت و بسط عدالت نیز در شمار فضائل است و انسان با چشیدن لذت معنوی این قبیل فضائل، از آن دست برنخواهد داشت.

حال اگر عاملی باعث شود که انسان در تحصیل فضائل و حسنات اخلاقی کوتاهی کند، همان ملکه ناپسندی است که اکنون موضوع بحث ماست. این صفت ناشایست، مفاسدی دارد؛ از جمله آدمی را به سستی و رخوت می کشاند و رفته رفته، دنیادوستی، حرص بر دنیا، ترک آخرت و هراس از مرگ را در وی تقویت خواهد کرد. سرانجام جمع شدن این خوی های زشت اخلاقی نیز نتیجه ای جز سقوط معنوی و تسلط بعد حیوانی بر بعد انسانی و در پی آن، سلطه پذیری از بیگانگان نخواهد داشت.

روزی پیامبر اکرم(ص) در جمع اصحاب فرمودند: «به زودی امت های دیگر بر شما غلبه می ‏کنند.» در این حال کسی گفت: «آیا در آن هنگام ما از عدد اندکی برخورداریم؟» فرمودند: «شما در آن هنگام بسیارید، اما همچون خرده خاری هستید که بر سیل می ‏رود، خداوند از سینه ‏های دشمنان تان ترس از شما را می ‏ زداید و در سینه ‏ های شما سستی می ‏نهد.» باز کسی گفت: «ای پیامبر خدا! سستی چیست؟» فرمودند: «دنیادوستی و هراس از مرگ.» (سنن ابی داود، ج 2، ص 313، حدیث 4297)

راهکار مقابله با این صفت رذیله، عمل ضد آن، یعنی تلاش برای تحصیل فضائل است و اگر انسان در این راه تمرین کند، کم کم می تواند به نتیجه مطلوب دست یابد.

انتهای پیام