نیت؛ محور اصالت در تئاتر دینی

نعیمه استیری ، کارگردان تئاتر و نمایش آیینی، در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی، در خصوص اهمیت حمایت از تئاتر دینی ، اظهار کرد: تئاتر دینی و آیینی، به واسطه برانگیختن حس فضیلت گرایی و استفاده از زبان هنر، در میان جوانان طرفداران خاص خود را دارد؛ چراکه این نوع از تئاتر که با اصالت نیت ساخته و پرداخته شده است، می تواند جوان را به سمت ارزش های والایی رهنمون سازد.

نعیمه استیری، کارگردان تئاتر و نمایش آیینی، در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی، در خصوص اهمیت حمایت از تئاتر دینی، اظهار کرد: تئاتر دینی و آیینی، به واسطه برانگیختن حس فضیلت گرایی و استفاده از زبان هنر، در میان جوانان طرفداران خاص خود را دارد؛ چراکه این نوع از تئاتر که با اصالت نیت ساخته و پرداخته شده است، می تواند جوان را به سمت ارزش های والایی رهنمون سازد.

وی افزود: هنر تئاتر، بهترین بهانه برای برقرار کردن ارتباط با جوانان است؛ زیرا حتی کسانی که علاقه مند به شرکت در آن نیستند یا استعدادی برای اجرا ندارند، معمولاً علاقه مند به تماشای آن هستند. به عبارت دیگر، تئاتر هنری است که تقریباً همگان آن را می پسندند.

قصه گویی قرآنی؛ راهی برای انتقال مفاهیم دینی به نسل امروز

این کارگردان نمایش آیینی، با اشاره به اهمیت قصه و داستان در قرآن، تصریح کرد: خداوند در قرآن از قصه به عنوان یکی از راه های ارتباط با بندگان یاد می کند. زمانی که می خواهد واقعیتی را آموزش دهد، تأثیری ایجاد کند، نیازی را برطرف سازد یا خطری را از بندگان دور کند، از قصه استفاده می کند. نمایش همان قصه است، اما به صورت مصور؛ پس تأثیرگذاری بیشتری دارد. البته قصه ها ذاتاً قابلیت انتقال به روز را دارند و همان گونه که قرآن قصه های گذشته را برای نسل مخاطب آن زمان و نسل های بعدی بازگو می کند، این قصه ها می توانند برای جوانان امروز نیز پاسخ گو باشند.

استیری ادامه داد: همچنین باید توجه داشت که جوانان در دوره ای قرار دارند که گرایش به فضیلت در آن قوی است. هرچند ممکن است در این سن اشتباهاتی مرتکب شوند یا بهره وری عقلانی شان کمتر باشد، اما گرایش به فضیلت در آن ها چشمگیر است. تئاتر دینی به دلیل همین ویژگی فضیلت گرایی، برای نوجوانان و جوانان جذاب است؛ چراکه زبان هنر، از صداها و تصویرها تا رنگ، لباس و دکور، به تصویرسازی بهتر کمک می کند و این ابزارها در کنار ویژگی ذاتی جوانان، امکان برقراری ارتباطی مؤثر میان نسل جوان و مفاهیم دینی را فراهم می آورند.

وی تأکید کرد: وقتی جوان با شخصیت های دینی و تاریخ مواجه می شود و با انسان های بزرگی که رویدادهای دینی را شکل داده اند آشنا می شود، به واسطه حس فضیلت گرایی و زبان هنر، جذب آن شخصیت ها می شود و محبت و علاقه ای نسبت به آن ها در دلش شکل می گیرد. مشابه آنچه صنعت سینما و خلق قهرمانان محبوب انجام می دهد، تئاتر نیز می تواند با استفاده از ظرفیت های قصه گویی و تصویرسازی، جوان را به سمت ارزش ها هدایت کند؛ بی آنکه آموزه ها را صراحتاً تحمیل کند یا باطل را مستقیماً موجه جلوه دهد. چراکه باطل خود را به طور مستقیم معرفی نمی کند و چون می خواهد به جوان نزدیک شود و اختیارش را در دست بگیرد، از حس فضیلت گرایی جوانان بهره می برد. از سوی دیگر، مسائل دینی ریشه هایی در فطرت انسان دارند و خداوند زمینه و فرصت را برای آن ها فراهم کرده است؛ تعداد قابل توجهی از انسان ها نیز مستعد جذب این مفاهیم هستند. تئاتر دینی می تواند به سهولت محبت نسبت به قهرمانان واقعی تاریخ را در دل جوانان ایجاد کند و این محبت را ریشه دار سازد یا دست کم تلنگری ایجاد کند.

این کارگردان نمایش آیینی همچنین گفت: در برخی نمایش های آیینی، متأسفانه پیام بر قصه پردازی پیشی می گیرد و این مشکل ریشه در نوع نگارش دارد؛ چراکه گاهی نویسنده یا سازنده گمان می کند مخاطب ساده انگار است و شخصیت ها را به ابزار پیام تبدیل می کند؛ درحالی که اگر واقعیت تاریخی و زندگی واقعی شخصیت ها را به صورتی اصیل و انسانی در تئاتر دینی منتقل کنیم و به آن ها فضا و عمق بدهیم، اثر تأثیرگذارتر خواهد بود.

استیری با بیان اینکه اگر واقعیت را بیان کنیم و اجازه دهیم تحلیل را خود شخصیت انجام دهد، کار بسیار آسان تر پیش می رود، اظهار کرد: برخی از دوستان به من اعتراض کرده اند که وقتی تاریخ اهل بیت (ع) را مطرح می کنم، باید بخشی از مسائل اخلاقی یا رواج یک رفتار را به شکل آشکار بیان کنم. اما نظر من این است که باید خود داستان تاریخی را نقل کرد.

تئاتر آیینی؛ روایت مستند تاریخ برای پاسخ به شبهات مذهبی

وی تصریح کرد: من عمدتاً تئاتر آیینی و مذهبی اجرا می کنم و معمولاً برای مناسبت هایی مانند ایام فاطمیه یا غدیر، کار تولید می کنم؛ چراکه این دو واقعه همیشه برایم اهمیت ویژه ای دارند. در این اجراها، با وجود شبهات فراوان، معمولاً سراغ آن بخش هایی از تاریخ می روم که به طور ناخودآگاه شبهه را پاسخ می دهند؛ یعنی وقتی مخاطب دلِ ماجرا را ببیند، شبهه برایش رفع می شود. اگر مخاطبی درباره مستند بودن مطلب سؤال کند، منابع و اسناد را ارائه می دهم. نکته این است که وقتی خود مطلب را بیان کنید و نویسنده به سراغ حقیقت برود و حقایق مستند را مطرح کند، تحلیل به خود بیننده واگذار می شود و پیام خودش منتقل می شود.

این کارگردان نمایش و تئاتر مذهبی، با تأکید بر اینکه در تئاتر دینی نیت بسیار مهم است، افزود: هرچند رعایت جنبه های حرفه ای هنر و کیفیت اجرا لازم است، اما نیت گوینده و سازنده نیز اهمیت دارد. من همیشه وقتی برنامه ای برای ایام فاطمیه آماده می کنم، یاد حضرت زهرا (س) و مقصود آن حضرت را در نظر دارم. حضرت در وصیت خود فرمودند که پیام و آنچه رخ داده است، تا روز قیامت بازگو شود. پس هدف من این است که بخشی از تاریخ روشن و مکشوف شود، بدون آنکه ضرورتاً بخواهم در صحنه ای خاص، موضوعی مانند تبرا را به صورت صریح اثبات کنم. در اینجا، چون مخاطب ظلم و ستم را می بیند و مظلوم را نیز تشخیص می دهد، این تأثیر به طور ناخودآگاه رخ می دهد و هرکس به اندازه فهم و ظرفیتی که دارد، برداشت خود را خواهد داشت. این رویکرد مؤثر خواهد بود، اما ممکن است دیگران دیدگاه متفاوتی داشته باشند.

استیری در مورد حمایت ها و منابع پژوهشی نیز بیان کرد: در کار ما، برای رسیدن به یک روایت دست اول و صحیح، معمولاً زمان طولانی و پژوهش گسترده ای لازم است و باید منابع معتبر در اختیار هنرمند قرار گیرد. من شخصاً یک بار برای گرفتن مجوز اقدام کرده ام و تجربه ام نشان داده است که فرایند گرفتن مجوز گاهی می تواند سدی جدی باشد؛ درحالی که نمایش هایی که اجرا می کنم، مخاطبانی چند هزار نفری دارند و طیف های متفاوتی را جذب می کنند.

وی در پایان گفت: فرایند مجوزدهی پراکنده و غیرمنسجم است و هر بار ممکن است دستورالعمل ها و نظرهای مختلفی اعمال شود؛ بنابراین، گروه ها ناچارند به منابع مختلف مراجعه کنند. در مجموع، تجربه من این است که به رغم تلاش ها و کارهای مستمر، حمایت سازمان یافته و حرفه ای از تئاتر دینی بسیار محدود است و بسیاری از کمک ها مبتنی بر عنایت و همراهی مردمی و اعتقادی است.

انتهای پیام

نظرات

captcha