واگذاری سایپا بدون اصلاح ساختار، به ارزان فروشی دارایی ملی منجر می شود

سلمان ابراهیمی نژاد، در گفت و گو با خبرنگار گروه صنعت و معدن خبرگزاری صدا و سیما، با اشاره به موضوع واگذاری سایپا افزود: واگذاری سایپا به تنهایی تضمین کننده بهبود وضعیت این خودروساز نیست و شرایط را بهتر نمی کند. واگذاری فقط «تغییر مالکیت» است؛ این واگذاری، تنها در صورت اجرای صحیح، احتمالا شرایط سایپا را بهتر می کند.

او اضافه کرد: مدیریت دولتی و غیرمتخصص، بدلیل ناتوانی در تصمیم گیری و مدیریت هزینه ها، سایپا را به یکی از زیان ده ترین شرکت های بورسی تبدیل کرده است. در مقابل، تجربه نشان داده واگذاری به بخش خصوصی دارای اهلیت و بخصوص خودروسازان خارجی، با کاهش دخالت دولت، می تواند به تثبیت تولید و بهبود کیفیت کمک کند. واگذاری بدون اصلاح ساختار و تعیین تکلیف بدهی ها، به «ارزان فروشی دارایی ملی» تبدیل خواهد شد.

ابراهیمی نژاد با تشریح الزامات بهبود وضعیت سایپا گفت: بهبود واقعی به این بستگی دارد که خریدار یک خودروساز باشد؛ ترجیحا یک خودروساز چینی در حال رشد، نه یک شرکت وابسته به دولت یا اپراتور های مونتاژ کننده خودرو که عملکرد آنها کاملا متفاوت از خودروسازان است و در طی بحران ارزی اخیر، عملکرد مناسبی در داخلی سازی یا مدیریت هزینه تمام شده نداشته اند.

او ادامه داد: بدهی ها، زیان انباشته، تعهدات بازنشستگی و مطالبات قطعه سازان باید تعیین تکلیف شود. خریدار باید متعهد به اصلاح ساختار نیروی انسانی و افزایش عمق ساخت داخل شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران همچنین تأکید کرد: رقابت و واردات کنترل شده، تنظیم گری مستقل و شفافیت باید ایجاد شود. قرارداد نیز باید مشروط به تعهد سرمایه گذاری، انتقال فناوری، حفظ اشتغال و کیفیت باشد.

او افزود: اگر فقط سهام به یک نهاد وابسته منتقل شود و قیمت گذاری دستوری و انحصار بماند، احتمالاً شرایط بهتر نمی شود و ممکن است بدتر هم بشود.

ابراهیمی نژاد در ادامه با اشاره به تجربه واگذاری ایران خودرو در ایران گفت: تجربه واگذاری ایران خودرو در ایران بیشتر «انتقال مالکیت به نهاد ها و شرکت های خصوصی وابسته» بود، نه خصوصی سازی واقعی. مالکیت عوض شد ولی حاکمیت شرکتی، زیان دهی، بدهی و کیفیت پایین ادامه یافت؛ بنابراین ایران خودرو را نمی توان نمونه موفق خصوصی سازی دانست.

او افزود: علیرغم کاهش زیان عملیاتی و تثبیت سهم بازار ایران خودرو پس از خصوصی سازی، این واگذاری به دلیل واگذاری به یک قطعه ساز (کروز)، به انحصار در زنجیره تأمین و خصوصی سازی رانتی منجر شده و به رقابت و تولید سایر خودروسازان آسیب زده است.

این عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران در پایان تأکید کرد: واگذاری سایپا فقط در صورت «خصوصی سازی واقعی + اصلاح شرایط رقابت + شفافیت و اهلیت خریدار» می تواند شرایط را بهتر کند؛ در غیر این صورت تکرار تجربه های ناموفق قبلی است.