حضرت زینب(س)؛ روایت ماندگار شجاعت، صبر و روشنگری در تاریخ

به گزارش ایکنا از چهارمحال وبختیاری، تاریخ، روایتگر زندگی انسان هایی است که عظمت شخصیتشان نه تنها در روزگار خود، بلکه در گذر قرن ها نیز الهام بخش نسل های مختلف باقی می ماند، انسان هایی که در بزنگاه های دشوار، با انتخاب آگاهانه مسیر حق، معنای تازه ای به مفاهیمی چون شجاعت، صبر، مسئولیت پذیری و ایستادگی می بخشند، در میان چهره های برجسته تاریخ اسلام، حضرت زینب کبری(س) جایگاهی ویژه دارد، بانویی که نامش با واقعه کربلا، پاسداری از حقیقت و انتقال پیام عاشورا پیوند خورده است و سیره زندگی اش، تصویری روشن از قدرت ایمان، استواری اراده و مسئولیت انسان در برابر حوادث زمانه ارائه می دهد.

پنجم جمادی الاول، سالروز ولادت بانویی است که زندگی او را نمی توان تنها در چارچوب یک مناسبت مذهبی یا روایت تاریخی خلاصه کرد، حضرت زینب(س) در خانواده ای پرورش یافت که ارزش هایی همچون عدالت خواهی، آزادگی، کرامت انسانی و دفاع از حق، بنیان اصلی آن را تشکیل می داد، ایشان در محضر پدر بزرگوارشان، حضرت علی(ع)، و مادر گرامیشان، حضرت فاطمه زهرا(س)، رشد یافت و از همان دوران کودکی، با معارف دینی، فضایل اخلاقی و مسئولیت های اجتماعی آشنا شد، جایگاه علمی و معنوی ایشان در کنار برخورداری از بینش عمیق، قدرت بیان و درک شرایط اجتماعی، از او شخصیتی ساخت که در یکی از حساس ترین مقاطع تاریخ اسلام، نقشی تعیین کننده ایفا کرد.

اهمیت شخصیت حضرت زینب(س) بیش از هر چیز در نحوه مواجهه ایشان با حوادثی آشکار می شود که بسیاری از انسان ها را از ادامه مسیر باز می دارد، واقعه کربلا و شهادت امام حسین(ع) و یاران وفادارش، یکی از تلخ ترین رخدادهای تاریخ اسلام بود، اما آنچه پس از این واقعه اتفاق افتاد، بخش مهمی از تاریخ ماندگار عاشورا را شکل داد، ایشان در شرایطی که داغ عزیزان، اسارت و دشواری های مسیر، سنگینی مصیبت را دوچندان کرده بود، مسئولیت پاسداری از پیام قیام امام حسین(ع) را بر عهده گرفت و با سخنان روشنگرانه خود در کوفه و شام، ماهیت آنچه را رخ داده بود، برای مردم آشکار ساخت.

در واقع، نقش حضرت زینب(س) در واقعه عاشورا را نمی توان صرفاً به صبر در برابر مصیبت محدود کرد، صبر در سیره ایشان، به معنای سکوت در برابر ظلم یا تسلیم شدن در برابر شرایط نبود، بلکه با آگاهی، شجاعت، حفظ کرامت انسانی و بیان حقیقت همراه شد، ایشان در روزگاری که قدرت سیاسی می کوشید روایت خود را بر افکار عمومی تحمیل کند، با تکیه بر منطق، استدلال و شجاعت در سخن، در برابر تحریف حقیقت ایستاد و نشان داد که مسئولیت انسان در برابر حق، حتی در دشوارترین شرایط نیز پایان پیدا نمی کند. از این منظر، حضرت زینب(س) نه تنها نماد صبر و استقامت، بلکه الگویی از آگاهی، بصیرت و مسئولیت اجتماعی است.

بازخوانی زندگی این بانوی بزرگ اسلام در روزگار کنونی نیز فرصتی برای تأمل در مفاهیمی است که همچنان در زندگی فردی و اجتماعی انسان ها اهمیت دارند، در جامعه ای که افراد با دشواری ها، بحران ها و موقعیت های پیچیده روبرو می شوند، سیره حضرت زینب(س) می تواند زمینه ای برای اندیشیدن به چگونگی مواجهه آگاهانه با مشکلات، حفظ عزت و کرامت انسانی و دفاع مسئولانه از حقیقت فراهم کند، زندگی ایشان یادآور این نکته است که قدرت و تأثیرگذاری انسان ها تنها به امکانات ظاهری یا موقعیت اجتماعی آنان وابسته نیست، بلکه آگاهی، ایمان، قدرت تحلیل و توانایی ایستادگی بر اصول اخلاقی نیز می تواند نقشی تعیین کننده در تحولات جامعه داشته باشد.

سالروز ولادت حضرت زینب کبری(س)، فرصتی برای فراتر رفتن از بیان فضایل این بانوی بزرگ و بازاندیشی در پیام های ماندگار زندگی ایشان است، پیام هایی درباره نسبت صبر و آگاهی، ایمان و مسئولیت، شجاعت و حقیقت گویی و نقش انسان در حفظ ارزش ها در شرایط دشوار و شناخت عمیق تر این شخصیت تاریخی می تواند به درک بهتر میراث عاشورا و جایگاه زنانی کمک کند که با آگاهی، استقامت و مسئولیت پذیری، در حفظ و انتقال پیام های بزرگ تاریخی سهمی ماندگار داشته اند.

حضرت زینب(س) الگوی تمام انبیا بوده است

حجت الاسلام والمسلمین مجتبی حسین میرزایی، کارشناس مذهبی، در گفت وگو با ایکنا از چهارمحال و بختیاری، اظهار کرد: هنگام نامگذاری حضرت زینب (س)، پیامبر در مدینه حضور نداشتند، حضرت زهرا(س) و امام علی(ع) منتظر ماندند تا پیامبر(ص) بازگردد و نامی برای طفل انتخاب کند، ایشان پس از بازگشت از سفر، فرمودند من بر پروردگارم سبقت نمی گیرم و در این هنگام جبرئیل امین (ع) نازل شد و سلام خداوند را رساند و گفت ای رسول خدا! خداوند می فرماید نام این نوزاد را زینب بگذارید، سپس بعد پیامبر گریه کردند، حضرت زهرا(س) علت گریه را جویا شدند که ایشان فرمود: این طفل با مصائب زیادی روبرو می شود و هر کس بر این دختر بگرید، همانند کسی است که بر برادرانش حسن و حسین گریسته باشد.

وی افزود: خواندن خطبه توسط حضرت زینب(س) پس از واقعه کربلا، چنان پایگاه طاغوت را به لرزه درآورد که یزید نمی دانست باید چگونه این رسوایی را سرپوش بگذارد، این بانوی بزرگوار در مقابل چشم همه شروع به لعن کردن عبیدالله ابن زیاد کرد و خود را کنار کشید، باتوجه به اینکه ایشان زمان زیادی در شام حضور نداشت، اما آنچنان هنرمندانه و با توحیدی ترین بیانات، واقعه عاشورا را تبیین کردند که تمام جریانهای فکری شام بر علیه یزید شد، به طوریکه یزید مجبور شد با احترام، سرهای مبارک شهدا را بازگرداند و رأس مبارک سیدالشهدا برای دفن به کربلا بازگرداند و این نتیجه حماسه این بانو بود.

این کارشناس مذهبی با اشاره به اینکه علاقه حضرت زینب(س) به امام حسین(ع) فراتر از علاقه خواهر برادری بود، گفت: علاقه و ارادت این بانوی بزرگوار به برادرش عشقی جریان ساز، تمدن ساز بود و حتی پس از شهادت این امام همام در واقعه کربلا، این حرکت متوقف نشد، بلکه اقدامات و بیانات حضرت ایشان، بعد از واقعه کربلا بسیار مهم و تاثیرگذار بود و از انحرافاتی که طاغوت با آن ها موجب ایجاد شک و شبهه شد، جلوگیری کرد و طبق این سروده معروف، کربلا در کربلا می ماند اگر زینب نبود.

حسین میرزایی بیان کرد: یکی از ویژگی های حضرت زینب(س) محدثه بودن وی است، ایشان معارف زیادی را انتقال دادند یکی از آن معارف خطبه گرانقدر فدکیه است، در کتاب بلاغات النسأ نیز به عنوان مصدر این خطبه نقل شده است و اگر دقت کنیم نقل این خطبه، کار یک انسان معمولی نیست و قطعا این بانوی بزرگوار دسترسی به خزینه غیبی علم الهی داشته است و آن حضرت به نوعی عالمه محدثه اهل بیت(ع) محسوب می شود.

وی با اشاره به اینکه حضرت زینب(س) با تمام وجود در راستای حفظ جان امام سجاد(ع) می کوشید، بیان کرد: هنگامی که این امام همام در بستر بیماری بودند از امام خود مراقبت می کرد و هنگامی که امام سجاد(ع) شاهد سپری شدن لحظات آخر عمر سیدالشهدا بودند، این بانوی بزرگوار امام را دلداری و خبر غیبی می دادند که کربلا اینگونه نمی ماند و روزی فرا می رسد که شیعیان از اطراف خواهند آمد و در این مکان اقامه عزا خواهند کرد.

این کارشناس مذهبی با اشاره به محل دفن حضرت زینب(س) گفت: حضرت زینب(س) حدود یکسال و نیم بعد از واقعه عاشورا به وفات رسید، این حضرت در این مدت موضوع تبیین را رها نکرد و آنچنان با بیان خود از جریان طاغوت با نقاب اسلام، پرده برداشت که حاکم مدینه از مهار این بانوی بزرگوار عاجز مانده بود، بنابراین ایشان را مجدد به شام و دمشق تبعید کرد و وفات حضرت در همان زمان تبعید رخ داد.

حسین میرزایی در پایان تصریح کرد: اگر به عنوان یک شخصیت به حضرت زینب(س) نگاه کنیم منحصر کردن این حضرت به عنوان الگو، تنها برای دختران و زنان، این ظلم به جایگاه ایشان است، زیرا این حضرت الگوی تمام انبیا بوده است و این بانوی بزرگوار قیام و مجاهدت را در بالاترین شکل به منصه ظهور گذاشتند و با تمام امکانات و نهایت از خودگذشتگی و با جهاد تبیین پای امام خود ایستاد و دست از مبارزه نکشید.

عقل و تدبیر یکی از ویژگی های بارز حضرت زینب (س) بود

حجت الاسلام والمسلمین حمید بهرامی فیل آبادی، رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان فارسان نیز در گفت و گو با خبرنگار ایکنا از چهارمحال و بختیاری، اظهار کرد: حضرت زینب(س) فراتر از یک الگو، برای بانوان و دختران است، ایشان به عنوان قله زیست مومنانه قرآنی و نماد مدیریت توحیدی در بحران معرفی می شود، بحران ، عرصه آزمون ایمان است، امیرالمومنین علی (ع) در حکمت 217 نهج البلاغه می فرمایند، در دگرگونی های احوال و زمانه گوهر مردان شناخته می شود و روزگار نیّت های پنهان را برای تو آشکار می سازد، همچنین جواهر به معنای اشیا گرانبهایی است که از معدن استخراج می شود و لذا به ذات و طبیعت هر چیزی اطلاق می شود که در شرایطی که ترس، اضطراب و ناامیدی زندگی را پر می کند، انسان مومن با تقوا و با تکیه بر باورهای عمیق مثل ایمان می تواند از این آزمون ها سربلند بیرون آید.

وی ادامه داد: در تاریخ بشری شخصیتی که توانسته است با زیست مومنانه در اوج بحران، سختی ها را به زیبایی تمام تبدیل کند و از امتحان الهی سربلند بیرون آید، حضرت زینب(س) است، ایشان الگوی عینی و عملی برای تمام اعصار و زمان های تاریخ محسوب می شود، این بانوی بزرگوار در تمام عرصه های سیاسی و اجتماعی، پر التهاب ترین دوران زندگی را در سرزمین کربلا پشت سر نهاد، ایشان با مصائبی بی سابقه در سفر از مدینه به کربلا روبرو شد، با این حال ایشان با ایمانی راسخ و مثال زدنی، مدیریت بحران را به عهده گرفت و به تعبیر آقای شهیدمان حضرت آیت الله سیدعلی خامنه ای، حضرت زینب(س) بزرگترین منادی جهاد تبیین بود و عملا واقعه عاشورا را جاودانه کرد.

مدیر سازمان تبلیغات اسلامی فارسان تصریح کرد: بشریت در اوج گرفتاری و انواع مصائب جسمی و روحی و فردی نیاز مبرم دارد که از شخصیتی بی بدیل و بی نظیری همچون حضرت زینب(س) الگوگیری کند و مهارت های رفتاری این بانو را که موید ایمان قوی و مسائل توحیدی است را در مواجهه با بحران ها و مشکلاتی که وجود دارد، مد نظر قرار دهد.

بهرامی با اشاره به اینکه حضرت زینب(س) دارای فضائل بسیار بود، تشریح کرد: از جمله ویژگی های حضرت زینب(س) که به ایشان موقعیت ویژه ای می بخشید عقل و تدبیر ایشان بود، پیش از اینکه عاشورایی پدید آید و اسارتی در کار باشد، این بانوی بزرگوار به عقل و تدبیر، معروف و مشهور بود، به طوریکه به این بانوی بزرگوار القابی از جمله عقیله بنی هاشم، عقیله قریش، عقیلة النساءو امرأة عاقله نسبت داده بودند.

این کارشناس مذهبی ادامه داد: در اخبار و روایات متعدد بیان شده که حضرت زینب(س) به تفسیر علوم دین می پرداخت و زنان را راهنمایی می کرد؛ از جمله القاب او، عالمه غیر معلمه است که این لقب را امام سجاد(ع) به وی داده است، همچنین از امتیازات و ویژگی های دیگر این بانو شجاعت است، اگر ذره ای ترس و وحشت از حکومت طاغوتی و جبار یزید در دل ایشان بود، هیچگاه نمی توانست پیروز شود، این بانو از سن پنج سالگی مصائب بسیاری را پشت سر گذاشت که اگر این مصیبت ها بر کوه فرود آید، متلاشی اش می شد، اما می بینیم نیرویی فوق العاده در حضرت زینب(س) وجود دارد که توان تحمل در برابر همه آن رنج ها را به ایشان می دهد و صبر و ثبات این بانوی مکرمه، موجب حیرت همگان شد.
مدیر سازمان تبلیغات اسلامی شهرستان فارسان گفت: حضرت زینب(س)، زنی خردمند و عاقبت اندیش بود، از جمله اوصاف و اخلاق پسندیده، صفت جلیله یا همان صبر است و صبر بر مصیبت از ویژگی های آن حضرت بود، صبر حضرت زینب(س) بر مصیبت ها، قابل توصیف نیست، در مدت زمان بسیار کمی عزیزان این حضرت به شهادت می رسند، در مقابل چنین مصیبت ها کوه متلاشی می شود، اما ایشان توانست صبر کند و همچنین توانست با قدرت روحی خود کارهای بعد را انجام دهد، اگر بی صبری می کرد و از خود بی تابی نشان می داد، این سخنرانی ها و این حرکت عظیم بع از واقعه کربلا محقق نمی شد.

بهرامی بیان کرد: موضع شجاعانه حضرت زینب (س) در مجلس ابن زیاد، نشانه بزرگی روح و روحیه این بانو است که از دشمن نمی ترسد و می داند که چگونه عاطفه اش را در جایگاه عاطفه بکار گیرد و چگونه سخن دشمن را با سخن شدیدتر و در عین فرهیخته تر و متین تر پاسخ گوید و در این گفت وگو ها سنگینی و وقار وصبر خویش را از دست ندهد، ایشان نمونه زن مسلمانی است که در مقابل طاغوت زمان می ایستد و در برابر طغیانش نه تنها به زبونی نمی افتد، بلکه با او مبارزه می کند و با پاسخ دندان شکنش صبر خود را به رخ طاغوت می کشد.

انتهای پیام