دیدگاه اهل سنت درباره مهدی موعود(عج) چگونه است

به گزارش ایکنا از همدان، بر اساس منابع معتبر اهل سنت، اعتقاد به ظهور «مهدی موعود» یکی از باورهای ریشه دار و پذیرفته شده در میان مسلمانان است. این باور، هرچند در برخی جزئیات با دیدگاه شیعیان تفاوت هایی دارد، اما در اصل مسئله، از اشتراکات مهم به شمار می رود. خبرنگار ایکنا از همدان، به منظور بررسی دقیق دیدگاه اهل سنت در مورد مهدی موعود، تفاوت های آن با دیدگاه شیعیان و نکات مطرح شده در منابع روایی، با حجت الاسلام والمسلمین علیرضا یوسفی راستگو، کارشناس و پژوهشگر حوزه مهدویت در همدان، گفت وگویی کرده است که مشروح آن را در زیر می خوانیم:

ایکنا _ در ابتدا بفرمایید اهل سنت اساسا درباره مهدویت چگونه دیدگاهی دارند؟

اهل سنت به طور کلی به ظهور مردی از خاندان پیامبر(ص) در آخرالزمان اعتقاد دارند که زمین را از عدل و داد پر خواهد کرد. این باور به طور گسترده در منابع روایی آنان نقل شده است.

بسیاری از علمای اهل سنت، احادیث مربوط به مهدویت را «متواتر» یعنی نقل شده توسط تعداد زیادی از راویان در هر طبقه، که احتمال توافق بر دروغ را منتفی می کند، دانسته اند. برای مثال، ابن حجر هیثمی شافعی به تواتر این احادیث تصریح کرده است. همچنین شوکانی از علمای معروف اهل سنت، در کتاب خود درباره تواتر احادیث مهدی (عج) بحث کرده است.

ابن حجر عسقلانی نیز روایات مهدویت را متواتر می داند. برخی منابع از نقل حدود 400 حدیث در این باره از طریق اهل سنت و نام بردن 205 نفر از بزرگان آنان خبر داده اند.

علمای اهل سنت نه تنها به تواتر، بلکه به صحت یا حسن بسیاری از این روایات نیز اذعان کرده اند. ترمذی در «الجامع الصحیح»، حاکم نیشابوری در «المستدرک علی الصحیحین»، ابن اثیر در «النهایة»، و قرطبی در «التذکرة» از جمله کسانی هستند که به صحت یا حسن بودن احادیث مهدی (عج) تصریح کرده اند. حتی ابن تیمیه و ابن جوزی نیز احادیث نبوی که به اصل مسئله مهدویت اشاره دارد را صحیح دانسته اند.

ایکنا _ دیدگاه اهل سنت درباره مهدویت چه تفاوت هایی با دیدگاه شیعیان دارد؟

با وجود اشتراک در اصل باور، تفاوت های قابل توجهی در جزئیات میان اهل سنت و شیعیان وجود دارد. مهم ترین این تفاوت این است که شیعیان به «مهدویت شخصی» معتقدند؛ یعنی مهدی موعود (عج) شخصی معین، فرزند امام حسن عسکری (ع) است که در سال 255 هجری قمری متولد شده و هم اکنون زنده است و در غیبت به سر می برد. در مقابل، اکثر اهل سنت به «مهدویت نوعی» اعتقاد دارند؛ به این معنا که مهدی (عج) شخصی مشخص نیست، بلکه در آخرالزمان از نسل پیامبر (ص) متولد خواهد شد و هنوز وجود خارجی ندارد.

در حالی که شیعیان، مهدی (عج) را از فرزندان امام حسین (ع) می دانند، در میان اهل سنت اختلاف نظر وجود دارد. برخی او را از نوادگان امام حسن (ع) و برخی دیگر از فرزندان امام حسین (ع) دانسته اند.

همان طور که اشاره شد، اکثریت اهل سنت قائل به ولادت مهدی (عج) در گذشته نیستند و از این رو، به غیبت طولانی ایشان نیز اعتقادی ندارند. البته برخی از علمای اهل سنت، تولد امام مهدی (عج) را در منابع خود گزارش کرده اند. برای مثال، ابن اثیر در «الکامل فی التاریخ» به تولد ایشان اشاره کرده و ابوالحسن رازی (از منجمان قرن چهارم) نیز ولادت ایشان را در شب جمعه پانزدهم شعبان ذکر کرده است. حتی برخی مولفین تعداد چنین گزارش هایی را در منابع اهل سنت تا 128 مورد شمرده اند.

ایکنا _ در کتب اهل سنت چه نکاتی درباره مهدویت مطرح شده و منابع روایی آنها در این زمینه چگونه است؟

منابع روایی و تاریخی اهل سنت سرشار از احادیث و گزارش هایی درباره مهدی موعود (عج) است که به جزئیات مختلفی اشاره دارند. بر اساس روایات متعدد، نام مهدی (عج) همنام پیامبر (ص) و نام پدرش نیز همنام پدر پیامبر (ص) است، یعنی محمد بن عبدالله. همچنین او از خاندان پیامبر (ص) و ذریه فاطمه (س) است.

در برخی روایات به ویژگی های ظاهری ایشان اشاره شده است. برای مثال، در سنن ابی داود آمده است: «المهدی منی، اجلی الجبهة، اقنی الانف... مهدی از من است، پیشانی اش بلند و کشیده و بینی اش باریک و کشیده است». ترمذی نیز روایتی با این مضمون نقل کرده است.

روایات مختلفی درباره مدت حکومت ایشان نقل شده است. در سنن ابی داود آمده که او هفت سال حکومت می کند. در سنن ترمذی نیز آمده است که اگر عمرش کوتاه باشد هفت سال و اگر طولانی باشد نه سال خواهد بود.

روایات اهل سنت، دوران حکومت مهدی (عج) را دورانی پر از برکت و فراوانی نعمت ها توصیف کرده اند. ابن کثیر دمشقی در کتاب «نهایة البدایة فی الفتن والملاحم» می نویسد: «دوران مهدی روزگار فراوانی نعمت ها خواهد بود. در آن زمان میوه ها زیاد و کشتزارها پربار می شوند. ثروت و دارایی افراد فزونی می گیرد و دین استواری خود را باز می یابد و حکومت پایدار و دشمنان سرکوب و نعمت ها ماندنی می شوند». ابن اثیر نیز نقل کرده است که در روزگار مهدی (عج)، گذشت زمان بسیار سریع به نظر خواهد رسید و یک سال همچون یک ماه خواهد بود.

یکی از نکات مهم در روایات اهل سنت، نزول حضرت عیسی (ع) در زمان حکومت مهدی (ع) است. در صحیح مسلم آمده است که حضرت عیسی (ع) پس از نزول، به امامت و پیشوایی مهدی (ع) نماز خواهد خواند. این موضوع نشان دهنده جایگاه والای مهدی (ع) در میان اهل سنت است.

بسیاری از علمای بزرگ اهل سنت در آثار خود به تفصیل درباره مهدویت سخن گفته اند. ابن خلدون در مقدمه خود می نویسد: «در بین مسلمانان در همه عصرها مشهور این است که به یقین در آخرالزمان فردی از خاندان نبوت ظهور می کند و دین را مدد می رساند و عدل را در سرتاسر عالم گسترش می دهد». قرطبی در تفسیر خود، پیروزی نهایی اسلام بر دیگر ادیان را مربوط به زمان قیام مهدی (ع) می داند. ابن حجر هیثمی نیز در الصواعق المحرقه به بحث درباره مهدی (ع) پرداخته و بر تواتر احادیث آن تأکید کرده است.

در نهایت، می توان گفت که باور به مهدویت در اهل سنت، اصلی مسلم و مبتنی بر روایات فراوان است، اما در تعیین مصداق، زمان تولد و برخی جزئیات دیگر، با اعتقاد شیعیان تفاوت های اساسی دارد. این تفاوت ها عمدتاً به دو مسئله «مهدویت نوعی در برابر شخصی» و «ولادت و غیبت» بازمی گردد.

انتهای پیام