آمریکا تقابل با ایران را هویتی و تمدنی تعریف کرده است

محمدرضا باقری سفیر و معاون سابق وزارت امور خارجه در گفت وگو با ایکنا در واکنش به اظهارات مارکو روبیو وزیر امور خارجه آمریکا درباره تاریخ ایران و یونان باستان با بیان اینکه تاریخ نباید به ابزاری برای مشروعیت بخشی به تقابل های سیاسی و مرزبندی های تمدنی تبدیل شود، اظهار کرد: در اظهارات روبیو تاریخ از عرصه شناخت و تجربه آموزی خارج شده و به ابزاری برای مرزبندی سیاسی و بازتولید تقابل های هویتی تبدیل شده است.

بیشتر بخوانید: 

آمریکا به دنبال معرفی ایران به مثابه یک تهدید تمدنی است تقویت اتحاد ملی؛ نتیجه تمدنی کردن سطح منازعه با ایران

سفیر پیشین ایران در لیبی با اشاره به اینکه متن اظهارات روبیو از سوی دیگران تهیه شده و او صرفاً آن را قرائت کرده است، افزود: اگر قرار باشد کسی درباره تاریخ اظهار نظر کند، باید شناخت کافی از آن داشته باشد؛ اما بعید می دانم روبیو یا افرادی که این متن را برای او نوشته اند، شناخت دقیقی از تاریخ سه هزارساله ایران و یونان داشته باشند.

این دیپلمات سابق با تأکید بر اینکه تاریخ نباید به ابزاری برای توجیه تقابل های معاصر تبدیل شود، تصریح کرد: نکته مهم این است که تاریخ نباید وسیله ای برای مشروعیت بخشی به بازتولید مرزبندی های تمدنی باشد. آنچه در اظهارات روبیو دیده می شود، بهره برداری گزینشی از تاریخ برای ایجاد تقابل های سیاسی و هویتی است.

باقری با اشاره به سابقه تدریس تاریخ خود در دانشگاه گفت: بعید است روبیو یا حتی افراد که متن نوشته شده این اظهارنظرها را به دست ایشان داده اند از سه هزار سال قبل تاریخ ایران و یونان اطلاع داشته باشند.

سفیر پیشین ایران در کویت با اشاره به جنگ های تاریخی ایران و یونان از جمله نبرد ترموپیل و سالامیس ادامه داد: روبیو و همفکران او تا اندازه محدودی از این رویدادهای تاریخی اطلاع دارند و صرفاً چیزهایی درباره ماراتن شنیده اند و بر آن مانور می دهند و بیشتر بر روایت هایی تأکید می کنند که برای اهداف سیاسی امروز خود مناسب می دانند.

قدرت تاریخی ایران در دوره هخامنشیان

سفیر و معاون سابق وزارت امور خارجه با اشاره به اینکه در اظهارات روبیو ایران با دوره هخامنشیان مقایسه شده است، بیان کرد: اتفاقاً از این جهت خوشحالم که ایران را با دوره قاجار یا پهلوی مقایسه نکرده، بلکه به دوره هخامنشیان اشاره کرده است؛ دوره ای که از نقاط اوج تمدن ایران باستان به شمار می رود. آنان پذیرفته اند که قدرت جمهوری اسلامی ایران را باید در تراز قدرت تاریخی ایران در دوره هخامنشیان مورد توجه قرار داد.

باقری با بیان اینکه می توان از همین اظهارات روبیو برای تبیین واقعیت های تقابل کنونی در افکار عمومی استفاده کرد، اظهار کرد: باید بخش هایی از سخنان روبیو را که حاوی اعترافاتی درباره ماهیت این تقابل است، استخراج و برای مردم خودمان و همچنین افکار عمومی اروپا و آمریکا تبیین کنیم. این اظهارات عملاً نشان می دهد که تقابل با ایران، صرفاً یک اختلاف سیاسی با نظام جمهوری اسلامی نیست، بلکه ابعاد تمدنی و هویتی نیز دارد.

وی در ادامه اظهارات وزیر امور خارجه آمریکا را از منظر بحث افول قدرت این کشور نیز قابل توجه دانست و گفت: در تحلیل وضعیت آمریکا دو دیدگاه مطرح است؛ یک دیدگاه معتقد است آمریکا تضعیف شده و در مسیر افول قرار دارد و دیدگاه دیگر بر افزایش قدرت این کشور تأکید می کند. اظهارات روبیو می تواند شواهدی در تأیید دیدگاه نخست ارائه دهد؛ به ویژه آنجا که از اروپایی ها می خواهد در این مسیر به آمریکا کمک کنند.

ضرورت بهره گیری تحلیلی از اظهارات روبیو برای افکار عمومی

سفیر پیشین ایران در ترکیه با تأکید بر بهره گیری تحلیلی از این اظهارات افزود: باید این سخنان را به دقت بررسی کرد و نکاتی را که از دل آن ها درباره وضعیت آمریکا و ماهیت تقابل با ایران آشکار می شود، استخراج کرد؛ زیرا چنین اظهاراتی می تواند برای شناخت بهتر رویکردهای آمریکا و تبیین آن برای افکار عمومی، به ویژه در اروپا و خود آمریکا، مورد استفاده قرار گیرد.

باقری همچنین با اشاره به نقش اندیشمندان ایرانی و مسلمان در انتقال میراث فکری یونان باستان به جهان امروز گفت: اگر ایرانیان و مسلمانان آثار افلاطون و ارسطو را ترجمه نمی کردند، شناخت اروپاییان از میراث فلسفی یونان نیز با دشواری های جدی روبه رو می شد. بخش مهمی از آشنایی جهان با این اندیشه ها، حاصل تلاش اندیشمندان ایرانی و مسلمان در ترجمه و انتقال آثار فلسفی یونان بوده است.

وی با اشاره به نوشته های هرودوت تاریخ نگار یونانی اظهار کرد: هرودوت مطالبی درباره تاریخ نوشته که برخی از آن ها می تواند درست و برخی دیگر نادرست یا محل مناقشه باشد. لذا چنین روایت هایی، اگر به صورت گزینشی و بدون توجه به زمینه تاریخی آن ها مورد استفاده قرار گیرند، ممکن است به ابزاری برای بهره برداری سیاسی افرادی مانند روبیو تبدیل شوند.

باقری با تأکید بر توجه به ابعاد تمدنی اظهارات مقام های آمریکایی تصریح کرد: آنچه از این اظهارات برمی آید، این است که مسئله صرفاً مخالفت با نظام جمهوری اسلامی نیست، بلکه هویت تاریخی و تمدنی ایران نیز در کانون این تقابل قرار دارد.

تقابل دشمنان با علم، قدرت و تمدن ایران

سفیر و معاون سابق وزارت امور خارجه با اشاره به تأکید رهبر شهید انقلاب بر تقابل دشمنان با علم، قدرت و تمدن ایران اظهار کرد: رهبر شهید انقلاب بارها پیش از شهادت تأکید کرده بودند که دشمنان با ایران، علم، قدرت و تمدن آن مشکل دارند. از این رو، از سخنرانان، نویسندگان و رسانه ها انتظار دارم، این واقعیت را برای افکار عمومی تبیین کنند که برخلاف تبلیغات رسانه های معاند در طول 47 سال گذشته، تقابل آمریکا و غرب با ایران را نمی توان صرفاً به اختلاف با نظام جمهوری اسلامی محدود کرد.

وی افزود: این اظهارات نشان می دهد که تقابل موجود ابعاد تمدنی نیز دارد و نمی توان آن را صرفاً اختلافی سیاسی دانست. تبیین این موضوع می تواند به روشن شدن واقعیت های تقابل با ایران کمک کند و مانع از آن شود که بخشی از افکار عمومی تحت تأثیر روایت های یک جانبه رسانه های معاند قرار گیرد.

باقری با اشاره به استناد وزیر امور خارجه آمریکا به آکروپولیس و تاریخ یونان باستان تصریح کرد: اگر در روایت تاریخی خود از آکروپولیس و حوادث مرتبط با آن سخن می گویید، باید تخت جمشید و تاریخ ایران را نیز بشناسید. پرسش این است که چرا در روایت های تاریخی به برخی رویدادهای مربوط به یونان اشاره می شود، اما درباره سرنوشت آثار تاریخی ایران و انتقال بخش هایی از این میراث به موزه های کشورهای غربی سخنی گفته نمی شود؟

سفیر پیشین ایران در کویت ادامه داد: من خودم ستون هایی از تخت جمشید را در موزه لوور دیده ام، چگونه آنها را دزدیدند و بردند؟! بنابراین، وقتی قرار است درباره تاریخ و تمدن سخن گفته شود، باید همه ابعاد تاریخی مورد توجه قرار گیرد، نه اینکه صرفاً بخش هایی از تاریخ که با اهداف سیاسی امروز سازگار است، برجسته شود.

وی با بیان اینکه اظهارات روبیو با وجود بهره گیری گزینشی از تاریخ می تواند به شناخت بهتر جایگاه تمدنی ایران کمک کند، گفت: آنان به برخی جنگ های تاریخی ایران و یونان اشاره می کنند، اما شناخت دقیقی از جزئیات این جنگ ها و روابط سیاسی آن دوران ندارند. با این حال، از این جهت می توان به این اظهارات توجه کرد که مقایسه ایران امروز با دوره قدرت تاریخی ایران، ناخواسته بر اهمیت جایگاه ایران در معادلات جهانی تأکید می کند.

باقری در ادامه با رد این برداشت که چنین اظهاراتی لزوماً در راستای تضعیف قدرت ملی و تمامیت ارضی ایران عمل نمی کند، اظهار کرد: نتیجه این سخنان می تواند برعکس باشد. این سخنان نه تنها الزاماً به تضعیف ایران منجر نمی شود، بلکه می تواند زمینه ساز انسجام ملی بیشتر شود؛ زیرا مردم را نسبت به ابعاد تاریخی و تمدنی تقابل با کشور آگاه تر می کند.

ضرورت تقویت قدرت ملی و بازدارندگی در نظام بین الملل

وی با اشاره به ضرورت تقویت قدرت ملی و بازدارندگی در نظام بین الملل افزود: دنیای سیاست را نمی توان صرفاً بر مبنای قواعد اخلاقی و مناسبات عادی میان کشورها تحلیل کرد. در چنین فضایی، کشورها باید از قدرت و توان بازدارندگی کافی برخوردار باشند تا از تعرض به خود جلوگیری کنند. جمهوری اسلامی ایران نیز در سال های گذشته برای تقویت توان بازدارندگی خود تلاش کرده و این مسیر همچنان ادامه دارد.

این دیپلمات سابق با بیان اینکه بخشی از اظهارات مقام های آمریکایی را می توان نشانه ای از توجه آنان به افزایش قدرت ایران دانست، تصریح کرد: هنگامی که آنان ایران را با دوره های اوج قدرت تاریخی اش مقایسه می کنند، ناخواسته به جایگاه و توان ایران اشاره دارند. در محیطی که قدرت نقش تعیین کننده ای در روابط بین الملل دارد، تقویت قدرت ملی و بازدارندگی ضرورتی انکارناپذیر است.

باقری با اشاره به جایگاه تاریخی ایران در دوره هخامنشیان گفت: ایران در دوران هخامنشیان یکی از بزرگ ترین قدرت های جهان بود و قلمرو گسترده ای داشت. با این حال، افرادی چون روبیو که امروز درباره تاریخ ایران و یونان اظهارنظر می کنند، شناخت کافی از روابط سیاسی و نظامی آن دوران ندارند. بهتر است پیش از استفاده ابزاری از تاریخ، مطالعات دقیق تری درباره آن انجام دهند.

وی در ادامه، با انتقاد از رویکرد دوگانه در بازخوانی تاریخ، از مقام های آمریکایی خواست به جای تمرکز گزینشی بر تاریخ ایران و یونان، تاریخ معاصر خود و عملکرد کشورهای غربی را نیز بررسی کنند.

سفیر و معاون سابق وزارت امور خارجه با اشاره به رویدادهایی همچون بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی، جنگ ویتنام و مداخلات نظامی آمریکا در فلسطین، افغانستان، عراق و ایران اظهار کرد: اگر قرار است درباره تاریخ و رفتار کشورها قضاوت شود، باید تاریخ معاصر آمریکا نیز به طور کامل مورد بررسی قرار گیرد. نمی توان از بخش هایی از تاریخ دیگر ملت ها سخن گفت، اما از پیامدهای اقدامات خود در تاریخ معاصر چشم پوشی کرد.

باقری همچنین با اشاره به حوادث مدرسه میناب و لامرد تأکید کرد: در ارزیابی رویکرد آمریکا در قبال ایران، باید به رویدادهای معاصر و پیامدهای آن ها نیز توجه شود.

ملت ایران خونخواهی رهبر شهید و سایر شهدا را فراموش نمی کند

سفیر پیشین ایران در ترکیه با تأکید بر اینکه ملت ایران یاد و خونخواهی رهبر شهید انقلاب و دیگر شهدای کشور را فراموش نخواهد کرد، گفت: پیشنهاد من این است که اندیشمندان، سخنوران، نویسندگان و رسانه ها ابعاد مختلف این موضوع را بررسی و تبیین کنند و زوایایی را که کمتر به آن پرداخته شده است، برای افکار عمومی روشن سازند.

سفیر و معاون سابق وزارت امور خارجه در پاسخ به این سؤال که چه میزان این اظهارات روبیو را می توان برای توجیه تجاوز احتمالی آمریکا به ایران و همراه کردن اروپایی ها با خود ارزیابی کرد، گفت: در عرصه سیاست خارجی، پیش بینی ها و پیشگویی ها همواره درست از آب درنمی آیند و بهتر است از پیش بینی های قطعی درباره تحولات آینده پرهیز کنیم؛ با این حال طرف مقابل هر اقدامی را که بتواند علیه ایران انجام می دهد و اگر از اقدامی خودداری می کند، به این دلیل است که هزینه های آن را بالا می بیند.

وی افزود: اگر بتوانیم هزینه های هرگونه تعرض به ایران را افزایش دهیم، طرف مقابل ناگزیر خواهد شد در محاسبات خود تجدیدنظر کند. در غیر این صورت، نباید تصور کرد که دشمنی ها به خودی خود پایان می یابد یا طرف مقابل از اقدامات خصمانه خود دست می کشد.

سفیر پیشین ایران در سوریه با تأکید بر تقویت توان دفاعی و بازدارندگی کشور، به آیه 60 سوره انفال اشاره کرد و گفت: خداوند در قرآن کریم می فرماید «وَأَعِدّوا لَهُم مَا استَطَعتُم مِن قُوَّةٍ وَمِن رِباطِ الخَیلِ تُرهِبونَ بهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّکُم...»؛ یعنی در برابر دشمنان، هر میزان که می توانید نیرو و تجهیزات فراهم کنید تا از این طریق، دشمن خدا و دشمن خود را بازدارید.

باقری با انتقاد از کم توجهی به تبیین کامل این آیه در برخی سخنرانی ها و خطبه های نماز جمعه تصریح کرد: باید بر تمام بخش های این آیه شریفه تأکید شود. پیام آیه این است که جامعه اسلامی باید توان، امکانات و قدرت لازم را برای دفاع از خود فراهم کند. در شرایط امروز نیز تقویت توان دفاعی، برخورداری از تجهیزات پیشرفته و تربیت نیروهای توانمند، از جمله مؤلفه هایی است که می تواند در بازدارندگی نقش داشته باشد.

سفیر پیشین ایران در لیبی ادامه داد: یکی از عوامل بازدارندگی در برابر آمریکا و کشورهای غربی، برخورداری از قدرتی است که طرف مقابل را نسبت به هزینه های اقدام نظامی یا تعرض به ایران آگاه کند. از این رو، باید برای تقویت توانمندی های کشور تلاش کرد؛ مسیری که به گفته وی، جمهوری اسلامی ایران در سال های گذشته آن را دنبال کرده است.

این دیپلمات سابق در پایان با تأکید بر اینکه افزایش هزینه های اقدامات خصمانه می تواند بر محاسبات طرف مقابل تأثیر بگذارد، اظهار کرد: اگر طرف مقابل احساس کند که هرگونه تعرض به ایران هزینه های سنگینی برای او به همراه خواهد داشت، ناچار است در تصمیم گیری های خود این واقعیت را لحاظ کند. با این حال، نباید تصور کرد که دشمنی با ایران به طور خودکار پایان می یابد؛ بنابراین، تقویت توان بازدارندگی همچنان ضرورت دارد.

انتهای پیام