غلبه تکذیبیه ها بر اخبار جعلی در فضای مجازی؛ بازدید از اصلاحیه ها 40 درصد بیشتر از شایعات بود

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما و براساس گزارش پایگاه اطلاع رسانی مرکز ملی فضای مجازی، ستاد رسانه ای مرکز ملی فضای مجازی در گزارشی به بررسی کمی و کیفی اخبار جعلی و تکذیب شده در بازه زمانی 15 تا 21 مهرماه 1405 پرداخته است. در این بازه، از میان 147 خبر جعلی شناسایی شده،  47 مورد به طور رسمی تکذیب شد و در اتاق رصد اخبار جعلی مورد واکاوی و داده کاوی قرار گرفت.

بررسی 10 شایعه پربازدید این بازه نشان می دهد مجموع بازدید تکذیبیه ها و اصلاحیه های مرتبط، از مجموع بازدید خبر های جعلی بیشتر بوده است. این شایعه ها موضوعاتی از سیاست و روابط بین الملل تا سلامت، ورزش و زندگی چهره های شناخته شده را دربر می گرفتند.

تکذیبیه ها بیشتر از خبر های جعلی دیده شدند

بر اساس این گزارش، 10 خبر جعلی در مجموع حدود 82 میلیون و 385 هزار بازدید داشته اند. مجموع بازدید تکذیبیه ها و اصلاحیه های مرتبط به حدود 115 میلیون و 668 هزار رسیده است؛ یعنی حدود 33 میلیون و 283 هزار بازدید بیشتر، یا نزدیک به 40 درصد بالاتر از بازدید خبر های جعلی.

میانگین بازدید هر خبر جعلی حدود 8 میلیون و 239 هزار و میانگین بازدید هر تکذیبیه یا اصلاحیه حدود 11 میلیون و 567 هزار بوده است. در هر 10 مورد، بازدید ثبت شده برای تکذیبیه یا اصلاحیه از بازدید خبر جعلی بیشتر بوده است.

تکذیب سریع، اما ماندگاری چندروزه برخی شایعه ها

در 8 مورد از 10 شایعه، تکذیب یا اصلاحیه ظرف یک تا پنج ساعت منتشر شد؛ میانه زمان انتشار تکذیبیه سه ساعت بود. در دو مورد دیگر، اصلاح یا تکذیب یک روز پس از انتشار خبر جعلی انجام شد.

با این حال، خبر های جعلی بین یک تا چهار روز در گردش بودند و میانگین ماندگاری آنها به 2٫7 روز رسید. چهار شایعه چهار روز در گردش بود؛ از جمله ادعا های مربوط به واگذاری اراضی چابهار، بازگشت شریفی زارچی به ایران و مهاجرت زینب ابوطالبی.

چهره های شناخته شده و موضوعات سیاسی و بین المللی در کانون شایعه ها

در میان موضوعات پرتکرار، شایعه های مربوط به چهره های شناخته شده سهم قابل توجهی داشتند؛ از بازگشت یک استاد دانشگاه و مهاجرت یک مجری تا درگذشت میرحسین موسوی.

مسائل سیاسی و بین المللی نیز در چند مورد مطرح شدند؛ از ادعای واگذاری زمین به افغانستان و تعطیلی جلسات مجلس تا سخنان منتسب به وزیر خارجه آمریکا درباره تاریخ ایران و یونان و ادعای عبور کامل نفت از تنگه هرمز. شایعه شیوع طاعون در روسیه، پلمب دو مجموعه ورزشی و تحریف سخنان شهید علی لاریجانی نیز در این فهرست قرار داشتند.

ادعای شیوع طاعون در روسیه با بیش از 13 میلیون و 164 هزار بازدید، پربازدیدترین خبر جعلی بود. در میان تکذیبیه ها نیز تکذیب خبر واگذاری اراضی چابهار با بیش از 15 میلیون و 428 هزار بازدید در جایگاه نخست قرار گرفت.

خبرگزاری ها و نهاد های دولتی در تکذیب شایعه ها فعال بودند

در میان 43 خبر تکذیب شده از سوی خبرگزاری های رسمی کشور، خبرگزاری های تسنیم، فارس، مهر و صداوسیما به ترتیب بیشترین سهم را در منبع تکذیبیه ها داشتند. وزارت امور خارجه و سپاه پاسداران نیز از نهاد های فعال در پاسخ به شایعات و اخبار جعلی مرتبط با حوزه کاری خود بودند.