وقف علمی؛ ظرفیتی برای رفع نیازهای آموزشی جامعه

حجت الاسلام والمسلمین جمال ایزدی ، معاون فرهنگی اجتماعی اداره کل اوقاف خراسان رضوی در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی با اشاره به پیشینه وقف و جایگاه آن در فرهنگ اسلامی اظهار کرد: سنت وقف و انجام کار خیر، پیش از اسلام نیز وجود داشته و پس از ظهور اسلام مورد تأیید قرار گرفته است، در ادامه این سنت در کشورهای اسلامی و در کشورهای غیراسلامی گسترش یافته و متناسب با نیازهای جوامع مختلف، موضوعات و زمینه های متنوعی را دربر گرفته است.

حجت الاسلام والمسلمین جمال ایزدی، معاون فرهنگی اجتماعی اداره کل اوقاف خراسان رضوی در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی با اشاره به پیشینه وقف و جایگاه آن در فرهنگ اسلامی اظهار کرد: سنت وقف و انجام کار خیر، پیش از اسلام نیز وجود داشته و پس از ظهور اسلام مورد تأیید قرار گرفته است، در ادامه این سنت در کشورهای اسلامی و در کشورهای غیراسلامی گسترش یافته و متناسب با نیازهای جوامع مختلف، موضوعات و زمینه های متنوعی را دربر گرفته است. وی افزود: وقف همواره با نیازهای جامعه ارتباط داشته است؛ به این معنا که هر زمان و در هر مکانی نیازی در جامعه شکل گرفته، خیرین نیز برای پاسخ گویی به آن نیاز اقدام به ایجاد موقوفه یا انجام کار خیر کرده اند. موضوعات وقف در گذشته محدودتر بود، اما به تدریج توسعه پیدا کرد و امروز در سامانه جامع موقوفات کشور بیش از 800 نیت وقفی ثبت شده است؛ این تنوع نشان می دهد که نیازهای جامعه گسترش یافته و خیرین نیز متناسب با این نیازها، زمینه های جدیدی را برای وقف انتخاب کرده اند. معاون فرهنگی اجتماعی اداره کل اوقاف خراسان رضوی با اشاره به سابقه وقف در حوزه علم و آموزش بیان کرد: در گذشته نیز موقوفاتی برای مراکز علمی وجود داشته است؛ از مدارس علمیه و مراکز آموزشی گرفته تا مراکز علمی جدید، با گذشت زمان موضوعات علمی نیز متنوع تر، به روزتر و فناورانه تر شده اند و همین مسئله ضرورت توجه به زمینه های جدید وقف را افزایش داده است. ایزدی ادامه داد: در خراسان رضوی حدود دو دهه اخیر طرحی با عنوان وقف در حوزه علم و فناوری و با رویکرد فناوری محور شکل گرفت، در مقطعی انجمنی نیز در این زمینه ایجاد شد و تلاش هایی برای ترویج فرهنگ وقف با محوریت فناوری انجام شد. هرچند اقدامات و موقوفات ایجادشده در این زمینه محدود بوده اند، اما در شکل گیری گفتمان وقف علم و فناوری در جامعه نقش داشته اند. وی اظهار کرد: این ظرفیت همچنان وجود دارد که فرهنگ وقف در حوزه علم و فناوری بیش از گذشته توسعه پیدا کند و متناسب با نیازهای جدید جامعه، زمینه های بیشتری برای مشارکت خیران در این عرصه فراهم شود.

وقف می تواند بخشی از مشکلات دانشجویان را برطرف کند

معاون فرهنگی اجتماعی اداره کل اوقاف خراسان رضوی درباره نقش وقف علمی در تحقق عدالت آموزشی و حمایت از دانشجویان کم برخوردار تصریح کرد: وقف جایگاه والایی دارد و سنتی پربرکت است که می توان از ظرفیت آن برای رفع نیازهای مختلف جامعه بهره گرفت، حوزه علم و آموزش نیز از این قاعده مستثنا نیست و وقف می تواند به رفع نیازهای مراکز علمی و آموزشی و همچنین مشکلات دانشجویان کمک کند. وی افزود: نیازهای مراکز علمی و آموزشی تنها به امکانات فیزیکی و سخت افزاری محدود نمی شود، بلکه نیازهای نرم افزاری نیز باید مورد توجه قرار گیرد، از سوی دیگر دانشجویان ممکن است برای ادامه تحصیل با مشکلات متعددی روبه رو باشند که وقف می تواند در رفع آن ها نقش داشته باشد. ایزدی گفت: مسائل مالی، هزینه های رفت وآمد، اسکان و دیگر مشکلاتی که ممکن است مسیر تحصیل دانشجویان را دشوار کند از جمله زمینه هایی است که می توان برای رفع آن ها از ظرفیت وقف استفاده کرد؛ بنابراین وقف علمی این امکان را دارد که در کنار حمایت از مراکز آموزشی و پژوهشی، به نیازهای دانشجویان نیز پاسخ دهد. معاون فرهنگی اجتماعی اداره کل اوقاف خراسان رضوی در پاسخ به این پرسش که چرا وقف در حوزه علم و فناوری به اندازه برخی زمینه های سنتی شناخته شده نیست، اظهار کرد: تمام موقوفات یک هدف مشترک را دنبال می کنند و آن خدمت رسانی به بندگان خدا است؛ با این حال موضوعات وقف تحت تأثیر اعتقادات و گرایش های خیرین، نیازهای روز جامعه و شرایط جغرافیایی هر منطقه شکل می گیرند. وی ادامه داد: تفاوت وقف علمی با وقف های سنتی در اصل و هدف وقف نیست، بلکه بیشتر به موضوع و اقتضائات زمان مربوط می شود. در دوره هایی نیازهای جامعه بیشتر با موضوعات سنتی وقف ارتباط داشته و امروز نیز در کنار آن نیازها، زمینه های جدیدی مانند علم و فناوری اهمیت پیدا کرده اند. معاون فرهنگی اجتماعی اداره کل اوقاف خراسان رضوی با تأکید بر ضرورت حفظ جایگاه وقف های سنتی افزود: نباید به بهانه توجه به موضوعات جدید، وقف های سنتی را کم رنگ کنیم، زیرا این نوع وقف ها با اعتقادات مردم پیوند خورده اند. وقف برای اماکن مذهبی، عزاداری های ائمه معصومین(ع) و فعالیت های قرآنی از جمله زمینه هایی است که در گذشته وجود داشته، امروز نیز ادامه دارد و در آینده هم جایگاه خود را حفظ خواهد کرد. وی تصریح کرد: در کنار حفظ این ظرفیت ها باید به نیازهای جدید جامعه نیز توجه کرد و خیرین را برای مشارکت در زمینه هایی که متناسب با شرایط امروز است، راهنمایی کرد. توسعه وقف علمی و فناورانه به معنای کنار گذاشتن موضوعات پیشین نیست، بلکه به معنای گسترش دامنه فعالیت های خیرخواهانه برای پاسخ گویی به نیازهای متنوع جامعه است.

تبیین نیازهای جدید؛ زمینه ساز گسترش وقف علمی

ایزدی با اشاره به محدود بودن موقوفات کلان و شاخص در برخی از حوزه های جدید گفت: یکی از دلایل این مسئله می تواند آن باشد که موضوعات جدید وقف آن گونه که باید برای خیرین تبیین نشده اند و ممکن است برخی از آن ها شناخت کافی از این نیازها و ظرفیت ها نداشته باشند؛ بنابراین معرفی درست زمینه های جدید وقف و روشن کردن نیازهای جامعه می تواند در جلب مشارکت خیرین مؤثر باشد. وی با بیان اینکه تنوع دیدگاه های خیرین را باید فرصتی برای توسعه فعالیت های خیرخواهانه دانست، اظهار کرد: نیازهای جامعه متنوع است و خیرین نیز علایق، اعتقادات و گرایش های متفاوتی دارند؛ هر فرد ممکن است به موضوع خاصی علاقه مند باشد و همین تنوع می تواند باعث شود هر خیر زمینه ای را برای انجام کار خیر انتخاب کند که با دغدغه ها و باورهای او تناسب بیشتری دارد. معاون فرهنگی اجتماعی اداره کل اوقاف خراسان رضوی افزود: ممکن است یک خیر به موضوعات مذهبی علاقه مند باشد، فرد دیگری در حوزه آموزش و فرهنگ فعالیت کند و شخصی دیگر حمایت از خانواده، کارآفرینی و اشتغال، مسکن، درمان یا تحصیل را در اولویت قرار دهد؛ در واقع تنوع نیازهای جامعه و تفاوت گرایش های خیرین می تواند زمینه پیوند میان ظرفیت های خیرخواهانه و نیازهای موجود را فراهم کند. وی تصریح کرد: این تفاوت ها را باید یک فرصت و حتی حکمتی دانست که موجب می شود هر خیر متناسب با اعتقادات و علاقه خود، نیاز مورد نظرش را پیدا کند و برای رفع آن اقدام کند؛ بنابراین لازم است به جای یکسان سازی گرایش ها، ظرفیت های مختلف خیرین شناسایی شود و هر یک در مسیر پاسخ گویی به بخشی از نیازهای جامعه به کار گرفته شود. ایزدی از خیرین خواست پیش از انجام کار خیر، درباره نیازهای اولویت دار جامعه مشورت کنند و گفت: بهتر است خیرین پیش از انتخاب موضوع فعالیت خود، از افراد و مجموعه های آگاه بپرسند که در شرایط کنونی چه کاری در اولویت قرار دارد و کدام اقدام می تواند اثرگذاری بیشتری داشته باشد. معاون فرهنگی اجتماعی اداره کل اوقاف خراسان رضوی بر ضرورت انجام فعالیت های خیرخواهانه در چارچوب های قانونی تأکید کرد و افزود: لازم است اقدامات خیران به صورت ضابطه مند و قانونی انجام شود تا در آینده مشکلی برای آن ها ایجاد نشود و این فعالیت ها با دردسر یا موانع پیش بینی نشده مواجه نشوند. ایزدی در پایان گفت: اگر خیران با مشورت، رعایت ضوابط منطقی و توجه به نیازهای واقعی جامعه اقدام به وقف کنند، جامعه از برکات این اقدامات بهره مند شده و هدف و نیت خیرخواهانه آن ها نیز محقق می شود؛ چنین اقداماتی می تواند افزون بر ایجاد آثار مثبت اجتماعی، به عنوان سرمایه ای ارزشمند برای آخرت خیران باقی بماند. انتهای پیام

نظرات

captcha