زارعی: اثربخشی برنامه های مبارزه با مواد مخدر باید سنجیده شود

به گزارش خبرگزاری مهر، محمد زارعی، قائم مقام دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر، در جلسه کارگروه مبارزه با مواد مخدر مجمع تشخیص مصلحت نظام، با قدردانی از تلاش های کارشناسی صورت گرفته برای تدوین و بازطراحی شاخص های ارزیابی اجرای سیاست های کلی مبارزه با مواد مخدر طی سال گذشته، بر ضرورت عملیاتی شدن این شاخص ها و استفاده از آن ها در سنجش عملکرد دستگاه های مسئول تأکید کرد.

وی با اشاره به اهمیت ارزیابی مستمر برنامه ها و سیاست های کلان اظهار کرد: هر برنامه ای باید از قابلیت ارزیابی برخوردار باشد؛ چراکه بدون برخورداری از شاخص های مشخص، امکان سنجش میزان تحقق اهداف، شناسایی نقاط ضعف و اصلاح مسیر اجرا وجود نخواهد داشت. از این رو، لازم است اقدامات انجام شده در حوزه مبارزه با مواد مخدر در چارچوب سیاست های ابلاغی رهبر شهید و شاخص های ابلاغی به صورت دقیق بررسی و نتایج آن ها به روشنی تبیین شود.

قائم مقام دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با بیان اینکه فعالیت های متعدد در حوزه مقابله، پیشگیری و درمان لزوماً به معنای دستیابی به نتایج مطلوب نیست، تصریح کرد: باید مشخص شود که اقدامات انجام شده چه دستاوردهایی داشته اند، کدام برنامه ها به اهداف خود رسیده اند، چه موانعی در مسیر اجرا وجود داشته و برای رفع کاستی ها چه راهکارهایی باید در پیش گرفته شود.

زارعی افزود: ارزیابی عملکرد نباید به ارائه گزارش فعالیت ها، برگزاری دوره های آموزشی یا اعلام تعداد اقدامات محدود شود؛ بلکه باید روشن باشد هر اقدام با چه هدفی انجام شده، چه مسئله ای را حل کرده و چه تأثیری بر کاهش آسیب های ناشی از مواد مخدر داشته است.

زارعی با اشاره به ضرورت تبدیل شاخص های بازطراحی شده به سازوکار اجرایی، گفت: این شاخص ها باید به الگوهای روشن و چک لیست های ارزیابی تبدیل شوند تا هم در دبیرخانه ستاد مبارزه با مواد مخدر و هم در دستگاه های عضو، مبنای سنجش عملکرد و پیگیری مسئولیت ها قرار گیرند.

وی افزود: سیاست های کلی مبارزه با مواد مخدر صرفاً متوجه دبیرخانه ستاد نیست، بلکه دستگاه های مختلف کشور متناسب با مأموریت ها و تکالیف خود در اجرای آن ها مسئولیت دارند. بنابراین، ضروری است میزان ایفای تعهدات هر دستگاه به صورت مشخص بررسی شود و نتایج ارزیابی ها، مبنای پیگیری و مطالبه گری قرار گیرد.

برنامه های ملی مبارزه با مواد مخدر نیازمند پیگیری مستمر هستند

وی با اشاره به تدوین برنامه مبارزه با مواد مخدر جمهوری اسلامی ایران و تجمیع برنامه های دستگاه های مسئول در قالب یک برنامه ملی اظهار کرد: تدوین این برنامه، اقدامی ارزشمند و مهم است؛ اما اثربخشی آن در گرو پیگیری مستمر، مطالبه گری از دستگاه ها و ارزیابی دقیق اقدامات و نتایج خواهد بود.

زارعی تأکید کرد: صرف تدوین و ابلاغ برنامه ها برای تحقق اهداف کافی نیست. باید مشخص شود دستگاه ها تا چه اندازه به تعهدات خود عمل کرده اند و اقدامات آن ها چه پیامدها و نتایجی به همراه داشته است. در غیر این صورت، حتی برنامه های جامع و کارشناسی شده نیز ممکن است در مرحله اجرا از اثربخشی لازم برخوردار نشوند.

اصلاح سیاست ها باید مبتنی بر شواهد و آسیب شناسی باشد

قائم مقام دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به جامعیت سیاست های 11گانه مجمع تشخیص مصلحت نظام مصور امام شهید در سال 1385 و آینده نگری این سیاست ها، تأکید بر ضرورت به روزرسانی رویکردها متناسب با تحولات حوزه مواد مخدر گفت: این حوزه در سطح جهانی با تغییرات گسترده ای مواجه شده و برنامه های کشور نیز باید با درنظرگرفتن شرایط روز، تحولات اجتماعی و نیازهای آینده مورد بازبینی قرار گیرند.

وی در پاسخ به برخی نظرات کارشناسان برای بازنگری سیاست ها گفت: پیش از هرگونه تصمیم گیری درباره اصلاح سیاست های کلی، لازم است مشخص شود که سیاست های موجود تا چه اندازه اجرا شده اند و میزان موفقیت یا ناکامی اقدامات انجام شده چه بوده است و طبق ارزیابی ستاد، سیاست های ابلاغی از چنان عمق راهبردی و نگاه دوراندیشانه ای برخوردار بوده اند که طی 20 سال گذشته، علیرغم تحولات حوزه مواد مخدر و اعتیاد در داخل و محیط پیرامونی جامعیت و کارآمدی خود را نشان داده اند.

ضرورت بازنگری در رویکردهای پیشگیری و درمان

وی با اشاره به اهمیت آسیب شناسی برنامه های پیشگیری و درمان تصریح کرد: در بررسی طرح های جدید باید از تجربه های گذشته استفاده شود و پیش از اجرای برنامه ها، نقاط قوت و ضعف اقدامات پیشین به دقت مورد ارزیابی قرار گیرد.

قائم مقام دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به طرح های تحول در حوزه درمان و ایجاد مراکز امید و زندگی گفت: در تدوین و اجرای چنین برنامه هایی، ضروری است عملکرد طرح های قبلی، از جمله مراکز موضوع ماده 16 قانون مبارزه با مواد مخدر، بررسی شود تا مشخص شود این اقدامات تا چه اندازه به اهداف پیش بینی شده دست یافته اند و چه اصلاحاتی برای افزایش اثربخشی آن ها لازم است.

زارعی همچنین بر ضرورت بهره گیری از ظرفیت جامعه علمی، پژوهشگران، صاحب نظران و پیشکسوتان این حوزه تأکید کرد و خواستار آن شد که یافته های پژوهشی و مطالعات آینده پژوهانه، به صورت مؤثر در فرایند سیاست گذاری، برنامه ریزی و اجرای طرح های ملی مورد استفاده قرار گیرند.

وی با بیان اینکه طراحی برنامه های بلندمدت بدون توجه به نیازهای آینده نمی تواند پاسخ گوی تحولات این حوزه باشد، افزود: تصمیم گیری درباره طرح های جدید، به ویژه برنامه هایی که به منابع و زمان قابل توجهی نیاز دارند، باید بر پایه شناخت دقیق مسئله، ارزیابی تجربه های گذشته و پیش بینی روندهای آینده انجام شود.

زارعی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به تغییر نگرش بخشی از جامعه، به ویژه جوانان، نسبت به مصرف مواد مخدر، بر ضرورت تقویت اقدامات پیشگیرانه و بازنگری در شیوه های مواجهه با این مسئله تأکید کرد.

وی اظهار کرد: اثربخشی مبارزه با مواد مخدر تنها به اقدامات مقابله ای محدود نمی شود، بلکه تغییر نگرش جامعه نسبت به مصرف مواد مخدر، افزایش مشارکت اجتماعی و تقویت برنامه های پیشگیری نیز از اهمیت اساسی برخوردار است. از این رو، باید مشخص شود در کدام بخش های پیشگیری، آموزش و آگاه سازی با ضعف مواجه هستیم و چگونه می توان با رفع این کاستی ها، همراهی بیشتری در جامعه ایجاد کرد.

زارعی در پایان با تأکید برتدابیر ابلاغی رئیس جمهور به عنوان رئیس ستاد مبارزه با مواد مخدر و رویکرد دانشی در دوران اخیر، روحیه تعامل گرایی دکتر ذوالفقاری نماینده رئیس جمهور را فرصت مناسبی برای هم افزایی بین دستگاه های عضو ستاد و مجمع تشخیص مصلحت نظام دانست.

ضرورت بهره گیری از ظرفیت های کارشناسی و پژوهشی برای ارتقای اثربخشی سیاست های مبارزه با مواد مخدر خاطرنشان کرد: بازنگری در سیاست ها باید بر پایه ارزیابی دقیق عملکردها، شناسایی موانع اجرایی و بررسی نتایج اقدامات صورت گیرد.