اسراف؛ گناه کبیره ای که به سبک زندگی تبدیل شد

صرفه جویی، برخلاف تصور برخی افراد، به معنای عقب نشینی از رفاه یا تحمل مشقت نیست؛ بلکه هنر بهره برداری خردمندانه از موهبت هایی است که اگر امروز قدرشان را ندانیم، فردا در تاریکی خاموشی ها و در سرمای نبودن ها، افسوس بیهوده ای برایمان باقی می گذارد. این مسئله، فراتر از یک توصیه اخلاقی، به مثابه پیمانی نانوشته با نسلی است که هنوز پا به عرصه وجود نگذاشته و حق حیات کریمانه بر گردن ما دارد.

از منظر باورهای دینی، اسراف نه تنها یک عادت ناپسند، که گناهی آشکار و نکوهیده در متون آسمانی است. در کنار این وظیفه شرعی، مسئولیت اجتماعی ما نیز ایجاب می کند که بدانیم هر واحدی که بیهوده مصرف می کنیم، سهم دیگری را که شاید به آن نیاز مبرم دارد، کاهش می دهیم و به زیرساخت های کشور فشار مضاعفی وارد می آوریم.
 
با درک دو رکن اساسی تکلیف شرعی و مسئولیت اجتماعی ، در سلسله یادداشت هایی، قصد داریم سفری موضوعی به سوی اصلاح الگوی مصرف داشته باشیم. در هر شماره، با زبانی ساده و راهکارهایی عملی، به سراغ یکی از ارکان زندگی روزمره خواهیم رفت؛ با ما همراه باشید تا بیاموزیم چگونه با تغییراتی کوچک، تأثیری بزرگ بر آینده خود و فرزندان این سرزمین بگذاریم.

همه ما از گرانی گلایه مند داریم اما علی رغم گرانی شدید مواد غذایی، اسراف همچنان سرلوحه سبک زندگی ماست. برنامه محیط زیست سازمان ملل گزارشی را موسوم به شاخص دورریز غذا منتشر کرده است که نشان می دهد هر ساله بخش زیادی از غذای تولیدی در جهان دور ریخته می شود.

براساس این گزارش هر ساله 17 درصد غذای تولیدی در جهان که وارد بازار مصرف می شود به هدر می رود. این رقم معادل مصرف غذای 690 میلیون نفر برای یک سال است.

میزان کل غذایی که در جهان طی یک سال دور ریخته می شود بیش از 931 میلیون تن برآورد شده است. 569 میلیون تن معادل 61 درصد از این دورریز در خانواده ها، 244 تن معادل 26 درصد در بخش خدمات غذایی مثل رستوران ها و 118 تن معادل 13 درصد هم در فروشگاه ها و خرده فروشی ها انجام می شود.

حیف و میل غذا در همه کشورها با سطوح درآمدی متفاوت، از کشورهای دارای درآمد بالا گرفته تا کشورهای با درآمد متوسط و پایین شایع است. حتی برخی کشورهای فقیر دورریز بیشتری نسبت به کشورهای توسعه یافته دارند. برای مثال میزان دورریز غذا در اتریش 39 کیلوگرم به ازای هر نفر در سال است اما در نیجریه سرانه دورریز غذا 139 کیلوگرم در سال است. سرانه دورریز غذا در کشور پرجمعیت هند نیز بیشتر از اتریش یعنی 50 کیلوگرم در سال است. البته باید توجه داشت که هدر رفت غذا در کشورهای توسعه یافته بیشتر در بخش مصرف است اما در کشورهای در حال توسعه، بیشتر هدر رفت غذا در بخش تولید، ذخیره سازی و حمل ونقل انجام می گیرد.

این گزارش میزان غذایی که خانوارهای ایرانی طی یک سال دور می ریزند را 5 میلیون و 884 هزار تن اعلام کرده است. سرانه دورریز غذا در ایران طی هر سال 71 کیلوگرم برآورد شده است.

این حجم از اسراف در کشورمان در حالی صورت می گیرد که این عمل در اسلام جزو گناهان کبیره بوده و احادیث زیادی در مذمت اسراف بیان شده است از جمله نقل شده که امام صادق(ع) مشاهده کرد سیبی را نیم خورده و از خانه بیرون انداخته اند، خشمگین شد و فرمود: اگر شما سیر هستید خیلی از مردم گرسنه اند خوب بود آن را به نیازمندی می دادید. (مجموعه الاخبارباب171 حدیث 4)

اما برای اصلاح این سبک غلط زندگی چه باید کرد؟ درست است که بخش قابل توجهی از روش های پیشگیری از اسراف مواد غذایی بر عهده دولت است تا جلوی هدر رفت محصولات کشاورزی را با برنامه ریزی درست و تسهیل حمل و نقل از مزرعه تا مغازه را بگیرد اما بخش دیگر مسئولیت بر عهده مردم است.

مصرف صحیح از خرید صحیح آغاز می شود

یکی از اصلی ترین موارد تأثیرگذار در اسراف مواد غذایی در خانه ها خرید اضافی است. بسیاری از مصرف کنندگان در هنگام خرید بیشتر از آنچه که می توانند مصرف کنند، خریداری می کنند که در نهایت موجب خراب شدن این مواد غذایی می شود.

برای کاهش اسراف مواد غذایی، مصرف کنندگان باید با به همراه داشتن لیست های خرید، به اندازه ای که مصرف دارند خریداری کنند و از خریدهای لحظه ای و هیجانی خودداری کنند. همچنین بهتر است در هنگام خرید نگاهی هم به تاریخ انقضا و مدت زمان نگهداری مواد غذایی داشته باشند و وعده های غذایی خود را متناسب با زمان مناسب مصرف مواد غذایی که خریداری کرده اند تنظیم کنیم. با این روش تمام مواد غذایی که خریداری کرده اند پیش از فاسد شدن مصرف می شوند.

فضای مجازی و تبلیغ میز پر از غذا

یکی از رفتارهای بسیار غلطی که اکنون در فضای مجازی «وایرال» شده است نمایش میزهای پر از غذا در رستوران ها برای یک یا دو نفر است. هیچ فردی ظرفیت خوردن این همه مواد خوراکی را ندارد اما برای نمایش و تبلیغ چنین فرهنگی در حال ترویج است که باید با آن مخالفت کرد؛ میز پر از غذای اضافه نشانه شخصیت نیست.

خوشبختانه یکی از رفتارهایی که اخیراً بسیار عادی سازی و تبلیغ می شود، بردن غذای باقی مانده در رستوران ها به منازل است. همین مسئله در مهمانی ها نیز رایج شده و غذاهای دست نخورده نیز توسط برخی خیریه ها بسته بندی شده و به دست نیازمندان می رسد که این اقدام روش مناسبی برای کاهش اسراف مواد غذایی است.

روش های جدید نگهداری مواد غذایی

خوشبختانه اکنون روش های مختلفی برای نگه داری از مواد غذایی معرفی شده است از جمله استفاده از ظروف ویژه سبزیجات یا پلاستیک های مناسب نگهداری مواد غذایی در فریزر؛ یادگیری و استفاده از این روش ها نیز می تواند به نگهداری طولانی مدت تر از مواد غذایی منجر شود.

هنگامی که مواد غذایی خریداری شده را داخل یخچال می گذارید، مواد غذایی داخل کشوهای یخچال را بچرخانید تا مواد غذایی کهنه تر به جلو بیایند و مواد غذایی جدیدتر به عقب بروند اما حواستان به بهترین تاریخ مصرف و تاریخ انقضای مواد غذایی باشد زیرا برخی از مواد غذایی جدیدی که خریده اید باید سریعا مصرف شود.

انتهای پیام