معرفی ظرفیت های کهگیلویه و بویراحمد در قاب عکاسان کشوری
یاسوج- مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد از اجرای برنامه ملی هنری تور تخصصی عکاسی با حضور عکاسان برجسته کشوری در سطح این استان خبر داد.
حافظ از چهره های ماندگار ادبیات فارسی است که شعر و اندیشه او پس از گذشت قرن ها، همچنان با دغدغه های انسان معاصر ارتباط برقرار می کند. آثار او در هر دوره تاریخی، متناسب با پرسش ها و نیازهای جامعه، از منظرهای تازه ای خوانده و تفسیر شده اند؛ ظرفیتی که امکان گفت وگو با شعر حافظ را در موضوعاتی همچون آزادی، عشق، امید و معنای زندگی فراهم کرده است.
حافظ از چهره های ماندگار ادبیات فارسی است که شعر و اندیشه او پس از گذشت قرن ها، همچنان با دغدغه های انسان معاصر ارتباط برقرار می کند. آثار او در هر دوره تاریخی، متناسب با پرسش ها و نیازهای جامعه، از منظرهای تازه ای خوانده و تفسیر شده اند؛ ظرفیتی که امکان گفت وگو با شعر حافظ را در موضوعاتی همچون آزادی، عشق، امید و معنای زندگی فراهم کرده است.
با این حال، بازخوانی حافظ در روزگار کنونی نیازمند توجه به تفاوت های تاریخی و فکری میان جهان او و جهان انسان امروز است؛ تفاوتی که در عین ایجاد فاصله، امکان شکل گیری برداشت های تازه از شعر او را نیز فراهم می کند. در همین راستا، خبرنگار ایکنا از اصفهان در گفت وگو با مسعود آلگونه، عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان، به بررسی راز ماندگاری حافظ، نسبت شعر او با دغدغه های نسل جوان و جایگاه اندیشه انتقادی اش در جامعه امروز پرداخته است که متن آن را در ادامه می خوانیم:
به گمان من، راز ماندگاری حافظ را نمی توان به یک علت فروکاست؛ این ماندگاری حاصل مجموعه ای از عوامل تاریخی و فرهنگی است. جامعه همواره در چهره های تاریخی و آثار ادبی، در جست وجوی دغدغه ها، آرزوها و پرسش های خویش است. حافظ نیز به دلیل ظرفیت تأویلی گسترده شعرش می تواند در دوره های مختلف، پاسخ گوی نیازهایی متفاوت باشد، بی آنکه لزوماً به صورت مستقیم به آن ها اشاره کرده باشد.
از سوی دیگر، جایگاه حافظ نیز از ابتدا به شکل امروزی نبوده است. در سده های هشتم و نهم هجری، سایه سعدی همچنان بر ادبیات فارسی سنگینی می کرد، اما از سده های بعد، حافظ به تدریج به جایگاهی قدسی و کم نظیر دست یافت. در این میان، عواملی همچون مقدمه گلندام و شرح هایی مانند تفسیر سودی نیز در شکل گیری تصویر حافظ، در مقام شاعری برخوردار از زبان غیب سهم داشته اند.
بنابراین، ماندگاری حافظ حاصل رابطه متقابل شعر او، نیازهای تاریخی جامعه و سنت تفسیر و بازخوانی آثارش است؛ رابطه ای که در آن، هم جامعه حافظ را برمی کشد و هم حافظ با ظرفیت های شعرش، افق های تازه ای پیش روی جامعه می گشاید.
ماندگاری شعر حافظ را باید در توانایی آن برای برکشیدن امر جزئی به افق امر جهان شمول جست وجو کرد. عشق، اضطراب یا امید در شعر حافظ، هرچند در زمان و مکان تاریخی معینی شکل گرفته اند، اما از محدوده تجربه فردی فراتر می روند و امکان همدلی خوانندگان اعصار دیگر را فراهم می کنند.
البته این موضوع به معنای یکسان بودن افق فکری ما و حافظ نیست؛ چنین یکسانی اگر ممکن بود، نشانه ایستایی تاریخی بود. امتیاز حافظ دقیقاً در تأویل پذیری شعر اوست. برای نمونه، بیت «چرخ برهم زنم ار غیر مرادم گردد» را می توان امروز از منظر اگزیستانسیالیستی، بیانی از مقاومت انسان در برابر جبر و دفاع از آزادی دانست؛ بی آنکه این معنا را عیناً به جهان فکری حافظ نسبت دهیم.
پاسخ به این پرسش دشوار است؛ زیرا ما حافظی را که در ذهن داریم، با جهان بینی مفروضی به زمانه خود منتقل می کنیم. حال آنکه حافظ انسانی تاریخی است و سوبژکتیویته او نیز بیرون از گفتمان های زمانه اش شکل نگرفته است. چه بسا اگر در روزگار ما می زیست، شاعری چون هوشنگ ابتهاج یا شهریار می شد؛ یا شخصیتی کاملاً متفاوت، بهتر یا ضعیف تر از آنان پیدا می کرد.
با این حال، اگر این ملاحظات را موقتاً کنار بگذاریم، گمان می کنم نقد اهل ظاهر همچنان یکی از مهم ترین مسائل حافظ در روزگار ما می بود؛ نقد کسانی که حقیقت را در انحصار خود می دانند و میان ظاهر و باطن، ادعا و حقیقت و قدرت و فضیلت فاصله می اندازند.
اگر بخواهم برای نسل جوان پیامی از شعر حافظ بیرون بکشم، آن را در جدال میان ضرورت و آزادی می بینم؛ جدالی که حافظ عموماً در آن جانب آزادی را می گیرد. برای نمونه، «صلاح کار کجا و من خراب کجا» را می توان ایستادگی در برابر جریانی دانست که می خواهد همه زندگی را ذیل معیارهای صُلب و ایستا تعریف کند. شاید نسل جوان امروز نیز در این مواجهه، نه با درسی اخلاقی، بلکه با امکانی برای اندیشیدن به آزادی و فردیت همدل شود.
انتهای پیام
{{name}}
{{content}}