محبت و مدارا؛ دو اصل اساسی در تربیت معنوی کودکان است

به گزارش ایکنا، محمدمهدی مقدادی؛ عضو هیئت علمی دانشگاه مفید، 19 مهرماه در نشست علمی «سلامت معنوی کودک در پرتو آموزه های اسلامی» با بیان اینکه دانشگاه مفید سالیان زیادی است در مورد مباحث مرتبط با کودک فعالیت دارد، گفت: چهارم آبان ماه هم همایشی در این مورد برگزار خواهد شد که یکی از محورهای آن سلامت روانی و معنوی کودک است.

وی اظهار کرد: افتخار ما آن است که جامع ترین و کامل ترین نظام حقوقی کودک در اسلام بیان شده است البته باید مباحث تدوین و با بحث و بررسی به مباحث مورد نیاز جامعه و خانواده ها تبدیل شود.

مقدادی بیان کرد: سلامت معنوی بحثی است که قدمت زیادی ندارد و در اسناد بین المللی نیز با صراحت در مورد سلامت معنوی کودک چیزی بیان نشده است گرچه مجامع علمی به این سمت رفته اند در حالی که اسلام از قرون قبل به سلامت معنوی توجه کرده است.

مقدادی بیان کرد: سلامت معنوی سبب می شود تا فرد، رنج و بیماری و مرگ عزیزان برای او آسان شود. اگر این مسئله در کودک آرام آرام از سنین پایین ایجاد شود آثار بسیار خوبی برای او خواهد داشت؛ در حال حاضر جنگ ها به شدت بر روی کودکان تأثیر گذاشته است و اگر سلامت معنوی در آنان تقویت شود نگاهشان به جنگ و کشته شدن عزیزانشان متفاوت خواهد شد.

استاد دانشگاه مفید با بیان اینکه می توان از آیات مختلف قرآن بحث سلامت معنوی را استخراج کنیم، اضافه کرد: از جمله در سوره شمس فرموده است: وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا. فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا. قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَکَّاهَا. مفسران غالبا نفس را در وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا روح دانسته اند که فجور و تقوا و خیر و شر به آن القاء شده است یا آیه: هُوَ الَّذی أَنْزَلَ السَّکِینَةَ فِی قُلُوب الْمُؤْمِنِینَ لِیَزْدَادُوا إِیمَانًا مَعَ إِیمَانِهِمْ ۗ وَلِلَّهِ جُنُودُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۚ وَکَانَ اللَّهُ عَلِیمًا حَکِیمًا همچنین آیات: إِلَّا مَنْ أَتَی اللَّهَ بقَلْبٍ سَلِیمٍ. فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا.

مقدادی ادامه داد: در روایات از جمله روایتی از پیامبر(ص) نقل است که برای قلوب دل ها زنگار مس یا حدید ایجاد می شود و آن را با استغفار و تلاوت قرآن جلا دهید؛ یا آمده است که ذکر الله نور القلب. باور و اعتقاد باعث بصیرت و تغییر نگاه شخص خواهد شد.

سلامت معنوی نه نیاز بلکه حق کودک است

وی تأکید کرد: بنابراین سلامت معنوی نه تنها مفید برای کودک بلکه حق او هست؛ چون کودک کرامت و عزت دارد لذا حق او سلامت معنوی و هر چیزی است که برای رشد او لازم است. آیه ششم سوره فرموده است: یَا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَکُمْ وَأَهْلِیکُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ عَلَیْهَا مَلَائِکَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَا یَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَیَفْعَلُونَ مَا یُؤْمَرُونَ. اهل در اهلیکم قطعا اولاد و فرزندان و همسر فرد را شامل است؛ از آیه وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبّ ارْحَمْهُمَا کَمَا رَبَّیَانِی صَغِیرًا. هم سلامت معنوی کودک قابل برداشت است.

مقدادی بیان کرد: در رساله امام سجاد(ع) هم حق پدر و مادر بر فرزند و برعکس داریم. حضرت فرمودند: حق فرزند بر پدر آن است که بدانی خیر و شر فرزند به رفتار تو گره خورده است و تو در چند چیز مسئول هستی؛ حسن ادب، دلالت و راهنمایی به سوی خدا و کمک به او برای طاعت و فرمانبرداری از خدا.

رعایت نکردن حق کودک؛ عامل بیزاری پیامبر(ص)

استاد دانشگاه مفید با اشاره به آیه: فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَکَفَّلَهَا زَکَرِیَّا ۖ کُلَّمَا دَخَلَ عَلَیْهَا زَکَرِیَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا؛ گفت: آیه دو نکته دارد؛ اول حق سلامت معنوی کودک و دیگری حریم خصوصی کودک که باید برای عبادت او به درگاه خدا به رسمیت شناخته شود. در روایتی آمده است که پیامبر(ص) به برخی کودکان نگریست و فرمود وای به حال کودکان آخرالزمان و از ایشان پرسیدند آیا فرزندانی که پدرانشان کافر هستند و ایشان فرمودند خیر مسلمین زیرا بچه ها را از نماز و مسجد و دین نهی و صرفا آنان را مشغول به امور دنیوی می کنند و من از آنان بیزارم و آنان هم از من بیزار هستند.

وی با اشاره به اصول حاکم بر سلامت معنوی، تصریح کرد: اولین نکته این است که باید عزت و کرامت کودک در هر شرایطی حفظ شود؛ هر کودکی وضعیت و شرایط خاص خود را دارد که باید لحاظ شود و دیگر تدریجی بودن حرکت تربیت است. کودک در کانون خانواده رشد می کند و همراهی مادر و پدر در تربیت او بسیار مؤثر است.

مقدادی با بیان اینکه بحث دیگر محبت، آسان گیری و مدارا است، گفت: دعوت کودک به نماز نکات مهمی دارد که اگر در نظر گرفته نشود باعث بیزاری کودک از معنویت می شود، لذا باید آسان گیری و مدارا داشته باشیم. باید توجه کنیم که کودک در چه شرایط و زمان و موقعیتی است. ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه آورده است که کودکان را به آداب و رسوم خودتان مجبور نکنید زیرا آن ها برای زمان دیگری آفریده شده اند بنابراین باید به شرایط زمان و مکان در سلامت معنوی کودک توجه کنیم.

وی ادامه داد: در همین دوران دو جنگ تحمیلی کودکان اضطراب داشتند اما وقتی نگاه توحیدی در مورد شهادت و تحمل سختی ها به آنان ارائه شود باعث نشاط و تغییر نگاه آنان می شود. در حال حاضر به خصوص حضور مردم در خیابان ها سبب شده است تا این اضطراب از بین برود و کودکان به خصوص نشاط و شادابی زیادی پیدا می کنند. این فضا حتی باعث کاهش رفتارهای پرخطر برای آنان می شود.

مقدادی با بیان اینکه اکنون آسیب های اجتماعی در بین کودکان و نوجوانان بسیار است لذا باید برنامه لازم برای سلامت معنوی آنان اندیشیده شود، اظهار کرد: اسلام قبل از آن که کودک به دنیا بیاید به سلامت معنوی کودک توجه دارد لذا فرموده است که مادر باید با وضو به کودک شیر بدهد و با نماز و دعا و عبادت مأنوس باشد. پدران و مادرانی که در منزل مباحث معنوی را رعایت می کنند آرامش معنوی فرزندان آنان بیشتر خواهد شد، لذا والدین باید زمینه را برای تجربه آرامش معنوی کودکان فراهم کنند.

وی افزود: در مورد حاج شیخ جعفر کاشف الغطاء و چرایی نمازشب خواندن او نقل شده است که ایشان در نجف مشرف بود؛ پدرش شبی بلند شد تا به حرم امام علی(ع) برود و به فرزندش هم اصرار کرد که با هم زیارت برویم؛ او ابتدا انکار کرد و برایش سخت بود اما بالاخره همراه پدر شد؛ در راه شخصی را دیدند که گدایی می کند؛ پدر از پسر می پرسد که می دانی چرا این وقت شب اینجا نشسته است و فرزند گفت معلوم است برای گدایی؛ پدرش گفت این فرد برای به دست آوردن اندک غذا و پول شب بیداری می کشد و تو به وعده الهی در شب زنده داری اعتقاد نداری؟

وی در پایان گفت: در مورد سهل تستری(شوشتری) از عرفای بنام قرن سوم هم آمده است که از آسمان زر و سیم برای او می بارید؛ او در مورد عارف شدنش می گوید من نیمه شبی برای قضای حاجت بیدار شدم و دایی ام را دیدم که نیمه شب مشغول نمازخواندن است و از این رفتارش خوشم آمد؛ کنار او نشستم و پرسیدم این وقت شب چه می کنی؟ او گفت برو بخواب؛ شب دیگر دوباره این صحن تکرار شد و او یک ذکر به من یاد داد و من آن را تکرار کردم و لذت بردم و از آن وقت به تدریج حلاوت این کار باعث شد تا اهل نماز شب بشوم. بنابراین از دوره کودکی باید لذت معنویت و انس با قرآن و اهل بیت(ع) را در وجود فرزندانمان ایجاد کنیم.

انتهای پیام