مهم ترین خبرهای اندیشه و معارف

سرویس اندیشه و معارف ایکنا در این هفته محورهایی را پوشش داد که شامل نشست تعاملی دانشگاه فرهنگیان با تأکید بر اولویت تربیت معلم تراز انقلاب و ضرورت تحول در سبک زندگی ایرانی - اسلامی، اعلام فرصت تحصیل رایگان در دانشکده علوم قرآنی، تبیین مثلث تمدنی «حکمت، معنویت و عدالت» توسط حجت الاسلام خیری و بازخوانی هدایت مستقیم و هوشمندانه امام زمان(عج) در دوره غیبت صغری توسط حجت الاسلام احمدی کچایی بود. همچنین در حوزه اخلاق و اندیشه، مباحثی نظیر جایگاه والای علامه کراجکی به عنوان الگوی تقریب مذاهب، مفهوم ادب مع الله در آثار علامه حسن زاده آملی، نقد غضب به مثابه فساد ایمان در درس اخلاق آیت الله عابدی، هشدار نسبت به ایمان بدون تقوا در تفسیر حجت الاسلام بهجت پور، و در نهایت تحلیل مسائل اجتماعی همچون حکمرانی نوجوان در عصر جنگ شناختی و انعکاس زیست جهان در کتاب «ضیافت کلمات»، از مهم ترین رویدادهای فکری بود که در کانون توجه این سرویس قرار گرفت.

در ادامه مهم ترین رویدادهای هفته را می خوانیم:

اصالت دانشگاه فرهنگیان انسان سازی است؛ مراقب غرق شدن در حواشی رفاهی باشیم

علی محمدی رئیس دانشگاه فرهنگیان استان تهران در نشست هم اندیشی با رویکرد سبک زندگی اسلامی و ایرانی، که 14 مهرماه برگزار شد، با تأکید بر اینکه اصالت دانشگاه فرهنگیان «تربیت معلم و انسان سازی» است، هشدار داد که پرداختن به امور رفاهی خوابگاه و تغذیه نباید انرژی مدیریتی را ببلعد و مسئولان را از پرورش معلم تراز انقلاب اسلامی غافل کند.

محمدی با نقد نگاه صرفاً بودجه محور، اتکا به ظرفیت های درونی و شبکه سازی میان دانشجویان نخبه و قرآنی را کلید تحول دانست و بر لزوم عبور مدیران از منیت ها و منافع فردی، در دسترس بودن مسئولان و پرهیز جدی از دوقطبی سازی فضای دانشگاه به منظور تحقق جذب حداکثری تأکید کرد.

حجت الاسلام صادقی مسئول نهاد رهبری در ادامه اجرای دقیق سند تحول بنیادین و سبک زندگی اسلامی را در گرو اصلاح مبانی معرفت شناختی و جهان بینی دانشگاهیان دانست و با تبیین تمایز خداباوری و معادگرایی در برابر اصالت لذت، دنیا را به مثابه دوره جنینی برای تولد در آخرت توصیف کرد و بر لزوم حاکمیت نظم و کرامت انسانی در زیست دانشجومعلمان تأکید نمود.

اضلاع سه گانه جامعه مطلوب

حجت الاسلام حسن خیری 13 مهرماه در نشست علمی «تمدن نوین اسلامی و ویژگی های جامعه مطلوب در اندیشه امام مجاهد شهید» ارکان تمدن نوین اسلامی و جامعه مطلوب را در سه گانه «حکمت، معنویت و عدالت» تبیین کرد. وی با تفکیک عقلانیت غربی از «حکمت اسلامی»، آن را شامل حکمت نظری باور به توحید و غیب و حکمت عملی پایبندی به عدالت و حفظ کرامت انسان ها دانست. از نگاه او، جامعه بدون معنویت به ورطه سقوط و تبهکاری اخلاقی می افتد؛ معنویتی که بستر مسئولیت پذیری اجتماعی، معادباوری و عدالت گستری است. وی با استناد به مبانی فلسفه سیاسی و اندیشه فارابی و آموزه های اسلامی تأکید کرد که عدالت نرم افزاری بر پایه توحید و ولایت است و بدون احساس مسئولیت همگانی، جامعه پردازی و زمینه سازی برای عصر ظهور محقق نخواهد شد.

رد نظریه مستشرقان درباره سازمان وکالت؛ هدایتگری مستقیم امام زمان(عج) در بحران غیبت

حجت الاسلام مجید احمدی کچایی 12 مهرماه در کرسی تخصصی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، با رد دیدگاه برخی مستشرقان و اهل سنت مبنی بر «اداره مستقل جامعه توسط وکلا»، اثبات کرد که انسجام جامعه شیعه در دوره پرآشوب غیبت صغری محصول هدایت مستقیم و هوشمندانه شخص امام زمان(عج) بوده است؛ حضرت با وجود بحران های سهمگینی چون تعقیب و تجسس شدید دستگاه عباسی، حیرت عمومی، مدعیان دروغین وکالت، جریان جعفر کذاب و غالیان، از طریق ساماندهی دقیق شبکه وکلای اصلی و فرعی، دستور به تقیه، صدور توقیعات هدفمند و ابطال ادعاهای انحرافی، شیعه پراکنده و متشتت را به انسجام رساندند و با پایان دادن قطعی به نهاد نیابت خاصه در آستانه غیبت کبری، جامعه را برای ورود به عصر مراجع و «روات احادیث» مهیا ساختند.

هیئت زیبای عبودیت؛ واکاوی ادب مع الله در آثار علامه حسن زاده

محمدهادی توکلی در نشست علمی بررسی اندیشه علامه حسن زاده آملی، مفهوم «ادب مع الله» را در آثار ایشان واکاوی کرد و با تأکید بر اینکه از دیدگاه علامه، قرآن کریم کتابی «ادب آموز» است، تبیین نمود که هدف نهایی این کتاب، ترسیم هیئت زیبای عبودیت بر پایه توحید در تمامی شئون زندگی انسان است. وی با استناد به تعاریف علامه حسن زاده و تأثیرپذیری ایشان از علامه طباطبایی، «ادب» را به معنای نگاهداشت حق هر چیز و ارائه آن در هیئتی زیبا و پسندیده تعریف کرد و با اشاره به نمونه هایی از ادب انبیاء الهی مانند حضرت آدم، ابراهیم و موسی و دستورات عبادی نظیر نماز، توضیح داد که رعایت شریعت در واقع رعایت ادب الهی است؛ در مقابل، ابلیس با سرکشی و خودداری از توبه، به عنوان نماد کامل بی ادبی در پیشگاه حق معرفی شد.

علامه کراجکی؛ الگوی واقعی تقریب مذاهب 

آیت الله محمدجواد فاضل لنکرانی در آیین رونمایی از اسناد کنگره هزاره علامه کراجکی که 15 مهرماه در قم، با تأکید بر اینکه بازخوانی شیوه علمی این متکلم و فقیه قرن پنجم هجری باید الگوی امروز حوزه باشد، تصریح کرد که مرحوم علامه کراجکی با جدال احسن و بدون به کاربردن حتی یک تعبیر موهن، در خط مقدم دفاع از نبوت و اعجاز قرآن در برابر شبهات مسیحیت دوره فاطمیون ایستاد. وی افزود کراجکی الگوی دقیق تقریب مذاهب بود؛ چراکه ضمن حشرونشر و احترام متقابل با اهل سنت، هرگز از مبانی اعتقادی شیعه نظیر عصمت و علم غیب ائمه(ع) کوتاه نیامد و شبهه متأخر بودن باور به عصمت (انتساب به دوره صفویه) را نیز به طور قاطع ابطال کرده است.

حجت الاسلام والمسلمین سیدحسن موسوی بروجردی نیز با اشاره به پیشگامی کتابخانه علامه مجلسی در احیا و تصحیح آثار کهن شیعه، از غفلت و فراموش شدن نام و تراث این متکلم و فقیه برجسته قرن پنجم هجری با وجود جایگاه والایش در منابع امامیه به ویژه نقل های پرشمار بحارالانوار انتقاد کرد و اعلام نمود که در آستانه هزارمین سالگرد وفات ایشان، کنگره ای ملی با مشارکت مراکزی چون مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) برگزار می شود.

عامل فساد ایمان چیست

آیت الله احمد عابدی 14 مهرماه در جلسه درس اخلاق، با تأکید بر اینکه «مردانگی مقابله به مثل نیست، بلکه پاسخ دادن به بدی با خوبی و طلب مغفرت برای خطاکار است»، غضب را «جنون دفعی» و آتشی سوزاننده تر از بسیاری از گناهان دانست که ریشه عمده اختلافات خانوادگی و پرونده های جنایی است؛ وی با استناد به سیره نبوی و ماجرای وصیت حضرت داود(ع) به سلیمان(ع) تصریح کرد که خشم مهارنشده ایمان را چون سرکه ای که عسل را فاسد می کند از بین می برد، در حالی که نشانه عقلانیت، حلم و فتوّت واقعی، صبوری در برابر توهین دیگران و مهار نفس در لحظات بحرانی است، نه از کوره در رفتن و انتقام جویی.

آغاز به کار برنامه جدید «حوزه پاسخگو»

برنامه تعاملی حوزه پاسخگو با هدف شفاف سازی و پیگیری بی واسطه مطالبات، پرسش ها و دغدغه های طلاب و اساتید از مدیران ارشد حوزوی آغاز به کار کرد. در گام نخست این طرح، مسائل مربوط به نظام آموزشی، محتوای دروس و شیوه های ارزیابی با حضور حجت الاسلام والمسلمین مقیمی حاجی، معاون آموزش حوزه های علمیه، به بحث گذاشته شده و مقرر است به تمامی پرسش های دریافتی از طریق سامانه نظرسنجی و پیام رسان ها، چه در برنامه و چه به صورت اختصاصی، پاسخ داده شود.

بازخوانی 70 سال تأمل درباره انسان، رنج و امید در «ضیافت کلمات»

آیین رونمایی از کتاب «ضیافت کلمات» در اندیشگاه فرهنگی کتابخانه ملی با حضور جمعی از اهالی فکر و پژوهشگران برگزار شد. محسن آزموده، دبیر این نشست، با اشاره به ماهیت غیرآکادمیک و در عین حال عمیق این اثر، آن را حاصل هفتاد سال زیست جهان نویسنده دانست. به گفته او، تمایز اصلی فراستخواه این است که نوشته هایش محصول نگاه از «برج عاج دانشگاهی» یا پشت شیشه های دودی خودروهای شخصی نیست؛ بلکه بازتابی از «زیست انضمامی» او در بطن جامعه است که با لمس مستقیم دردها و شادی های اقشار مختلف در اتوبوس و خیابان شکل گرفته و همین ریشه دار بودن در متنِ زندگی مردم، بهیادداشت های او اصالت و وجاهتی کم نظیر بخشیده است.

در بخش تحلیلی این نشست، مریم نصراصفهانی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی، با تبیین ژانر «تسلی بخشی فلسفی» در این اثر، تأکید کرد که فراستخواه این سنت دیرین را از دغدغه های صرفاً فردی به ساحت رنج های جمعی ارتقا داده است. وی با اشاره به نوآوری های کتاب در ترکیب اخلاقِ مراقبت، رسمیت بخشی به عواطف انسانی و پیوند تسلی بخشی با زیست دموکراتیک، استفاده هوشمندانه از کدهای برای خوانش صوتی و تصویرگری های اثر را عاملی برای ایجاد بلاغتی چندرسانه ای دانست و پیشنهاد کرد که در چاپ های آینده، این دایره دغدغه مندی فراتر از انسان رفته و مفاهیم «دیگری» را شامل تمام زیست بوم و موجودات زنده نیز بکند.

گزارش کامل این نشست را اینجا بخوانید.

بررسی شکاف نسلی و عاملیت نوجوان امروز در دوازدهمین شماره «خردورزی»

شماره دوازدهم فصلنامه علوم اجتماعی «خردورزی» با محوریت موضوعی سوژه صعود، کابوس سیطره؛ حکمرانی نوجوان امروز در کشاکش جنگ شناختی و برزخ انکار در 204 صفحه و با بیش از 40 گفتار و یادداشت تخصصی منتشر شد؛ این شماره با به چالش کشیدن نگاه های مدیریتی رایج که نوجوان نسل نو را صرفاً «بحران تربیتی» یا «سوژه ای برای مهار» می دانند، به واکاوی گسل های ادراکی میان این نسل و نهادهای رسمی پرداخته و با بررسی چهار پرونده تحلیلی «خانواده و بحران مرجعیت»، «هویت در عصر شبیه سازی»، «عبور از رخوت شناختی» و «عاملیت خردمند»، بر ضرورت عبور از الگوهای قیم مآبانه و به رسمیت شناختن عاملیت و استقلال فکری نوجوانان به عنوان نیروی محرکه بازآفرینی آینده تأکید کرده است.

چرا ایمان بدون تقوا ناکافی است

حجت الاسلام والمسلمین عبدالکریم بهجت پور، مفسر تفسیر تنزیلی، در سلسله دروس تفسیر قرآن کریم در 15 مهرماه با استناد به آیه 102 سوره مبارکه بقره، ایمان بدون تقوا را ناکافی و زمینه ساز سقوط جامعه به سوی کفر دانست و با شاهد آوردن سرگذشت ابلیس و قوم بنی اسرائیل تصریح کرد که بنی اسرائیل به دلیل فقدان تقوا با وجود پیشینه ایمانی، به دشمنی با پیامبران و تخریب حضرت سلیمان(ع) روی آوردند؛ وی همچنین با تبیین واقعه تاریخی «هاروت و ماروت» در بابل، مأموریت این دو فرشته را ابطال سحر و افشای فریب های ساحران برشمرد و تأکید کرد که انحراف جامعه زمانی رقم خورد که افراد با سوءاستفاده از علوم دفع فتنه، از سحر در مسیر اهداف باطل و تفرقه میان همسران بهره گرفتند.

انتهای پیام