پزشکیان: امنیت مبتنی بر اعتماد و منافع مشترک می خواهیم

به گزارش خبرگزاری مهر، مسعود پزشکیان رئیس جمهوری اسلامی ایران در سخنرانی خود در نشست سران کشورهای مشترک المنافع با تاکید بر اینکه منطقه ما بیش از هر زمان دیگری به تاب آوری در برابر جنگ، بحران، فشار خارجی و اختلال در مسیرهای اقتصادی و ارتباطی نیاز دارد و موفقیت در این مسیر، بیش از هر چیز مستلزم اتصال ظرفیت های منطقه به یکدیگر است. منافع مشترک ما، نه در رقابت میان مسیرها بلکه در اتصال مسیرهاست، تصریح کرد: برای آسیای مرکزی، جمهوری اسلامی ایران صرفاً یک شریک نیست؛ بلکه یک مسیر طبیعی برای اتصال آسیای مرکزی و اوراسیا به آب های آزاد است. بنادر جنوبی ایران در خلیج فارس و دریای عمان به ویژه چابهار می توانند این منطقه را به آسیای جنوبی، آفریقا و سپس اروپا متصل کنند.

رئیس جمهور با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران خود را بخشی طبیعی از جغرافیای به هم پیوسته منطقه می داند و این پیوند نه تنها جغرافیائی، بلکه ریشه در تاریخ، فرهنگ، تمدن و پیوندهای مردمی دارد افزود: بر همین اساس، جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد می کند فرمت «کشورهای مستقل مشترک المنافع + ایران» یا «CIS+1» به عنوان سازوکاری منعطف و موثر برای گفت وگو و همکاری ایجاد شود تا بتوانیم همکاری های مشترک را در حوزه های ترانزیت، انرژی، تجارت، معدن، سرمایه گذاری، فناوری، آب و محیط زیست، گردشگری و ارتباطات علمی و فرهنگی توسعه دهیم.

پزشکیان همچنین با تاکید بر اینکه ما امروز صرفاً با انتخاب میان انزوا یا وابستگی مواجه نیستیم؛ بلکه باید ظرفیت های خود را به یکدیگر متصل کنیم تا هر کشور بتواند با حفظ استقلال و انتخاب های ملی خود، از مزیت های این جغرافیای مشترک بهره مند شود اظهار داشت: ما به جای گسست، اتصال؛ به جای رقابت فرساینده، همکاری؛ به جای وابستگی یک جانبه، وابستگی متقابل؛ و به جای امنیت مبتنی بر تهدید، امنیت مبتنی بر اعتماد و منافع مشترک را می خواهیم.

متن سخنرانی رئیس جمهور در نشست سران کشورهای مستقل مشترک المنافع به شرح زیر است:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب آقای سردار بردی محمداف، رئیس جمهور محترم ترکمنستان، و رئیس محترم اجلاس؛

روسای جمهور محترم؛

دبیر کل محترم کشورهای مستقل مشترک المنافع؛

خانم ها و آقایان؛

در ابتدا، از دولت و ملّت دوست و برادر، ترکمنستان برای دعوت از جمهوری اسلامی ایران و میزبانی این نشست مهم صمیمانه تشکر می کنم. حضور جمهوری اسلامی ایران برای نخستین بار و به عنوان نخستین کشور دعوت شده در جایگاه مهمان ویژه نشست سران کشورهای مستقل مشترک المنافع، فرصتی ارزشمند برای تقویت پیوندهای موجود و گشودن فصل جدیدی از همکاری ها با کشورهای این مجموعه است. همزمانی این نشست با نشست سران کشورهای ساحلی دریای خزر با موضوع محیط زیست نیز، زمینه ای مناسب برای توجه همزمان به پیوندهای جغرافیایی، منافع مشترک، دغدغه های مشترک و ظرفیت های همکاری ایران با کشورهای ساحلی خزر و آسیای مرکزی فراهم می کند.

خانم ها و آقایان،

اجازه دهید سخنان خود را با واقعیتی آغاز کنم که نمی توان در بحث درباره آینده منطقه از کنار آن گذشت.

جهان و منطقه ما در سال های اخیر با بحران هاییبه هم پیوسته مواجه بوده اند که آثار آنها دیگر در مرزهای یک کشور باقی نمی ماند. تحولات پیرامون جنگ روسیه و اوکراین، با ابعاد فرامنطقه ای خود، بر امنیت، تجارت، حمل و نقل و به ویژه تأمین و بازار انرژی اثر گذاشته است. این رویداد و بحران های مشابه نشان داده اند که اختلال در یک بخش از منطقه می تواند به سرعت به فشارهای اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی در بخش های دیگر منجر شود.

ایران نیز در یک سال گذشته، دو بار هدف حملات نظامی آمریکا و اسرائیل قرار گرفت؛ این تجاوزات آشکار و غیرقانونی نه تنها به مردم و زیرساخت های غیرنظامی کشورم آسیب وارد کرد، بلکه عده زیادی در منطقه و جهان را متاثر ساخته است. این تحولات بیش از گذشته یک واقعیت را آشکار کرد: امنیت و ثبات منطقه ای مفهومی تجزیه ناپذیر است. نمی توان همزمان برای بخشی از منطقه، امنیت و توسعه خواست و در بخش دیگر، ناامنی، فشار اقتصادی و بی ثباتی دامن زد.

جمهوری اسلامی ایران برای برقراری صلح و ثبات پایدار، همواره بر گفت وگو و راه حل دیپلماتیک تأکید کرده است؛ اما گفت وگو زمانی معنا و امکان موفقیت دارد که بر پایه احترام متقابل، تعهدات متقابل و کنار گذاشتن فشار و تهدید باشد. مذاکره در سایه زور، مذاکره نیست؛ تحمیل و اجبار است. در عین حال، تجربه سال های اخیر نشان داده است که استفاده ابزاری از تجارت، بانکداری، فناوری، انرژی و نظام مالی بین المللی علیه کشورها، صرفاً یک مسئله دوجانبه نیست؛ بلکه بر امنیت اقتصادی و توسعه کل منطقه و جهان اثر می گذارد. فشار و تحریم علیه ایران تنها ظرفیت های اقتصادی ایران را محدود نمی کند؛ بلکه به تجارت، اتصال، انرژی و نظم منطقه ای آسیب خواهد زد.

روسای محترم؛

منطقه ما بیش از هر زمان دیگری به تاب آوری در برابر جنگ، بحران، فشار خارجی و اختلال در مسیرهای اقتصادی و ارتباطی نیاز دارد و موفقیت در این مسیر، بیش از هر چیز مستلزم اتصال ظرفیت های منطقه به یکدیگر است. منافع مشترک ما، نه در رقابت میان مسیرها بلکه در اتصال مسیرهاست.

برای آسیای مرکزی، جمهوری اسلامی ایران صرفاً یک شریک نیست؛ بلکه یک مسیر طبیعی برای اتصال آسیای مرکزی و اوراسیا به آب های آزاد است. بنادر جنوبی ایران در خلیج فارس و دریای عمان به ویژه چابهار می توانند این منطقه را به آسیای جنوبی، آفریقا و سپس اروپا متصل کنند.

در همین چارچوب، پیشنهاد ترکمنستان در مجمع عمومی سازمان ملل متحد برای ایجاد یک کریدور حمل ونقل میان آسیای مرکزی و جنوبی و اروپا از مسیر دریای خزر، می تواند با بهره گیری از ظرفیت های ایران، عملیاتی شود.

کریدورهای شمال - جنوب و شرق - غرب اجزای یک شبکه واحد منطقه ای هستند نه رقیب یکدیگر! بنابراین هر مسیر جدید بر ظرفیت مسیرهای دیگر می افزاید و به همگرایی بیشتر در منطقه کمک می کند.

همین نگاه را باید در حوزه انرژی نیز دنبال کرد. منطقه ما می تواند به جای رقابت برای حذف یکدیگر از بازار انرژی، به شبکه ای از تولید، انتقال و تبادل انرژی تبدیل شود؛ شبکه ای که نفت، گاز، برق و انرژی های تجدیدپذیر را به منافع مشترک اقتصادی و ثبات منطقه ای پیوند می زند.

برای تقویت تجارت نیز لازم است سازوکارهای عملی منطقه ای، از جمله سازوکارهای مالی و تهاتری، برای تسهیل مبادلات میان کشورهای منطقه مورد توجه قرار گیرد؛ سازوکارهایی که می توانند تداوم همکاری اقتصادی را در برابر اختلالات و محدودیت های خارجی افزایش دهند.

خانم هاو آقایان،

جمهوری اسلامی ایران خود را بخشی طبیعی از جغرافیای به هم پیوسته منطقه می داند. این پیوند نه تنها جغرافیائی، بلکه ریشه در تاریخ، فرهنگ، تمدن و پیوندهای مردمی دارد. بر همین اساس، جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد می کند فرمت «کشورهای مستقل مشترک المنافع + ایران» یا «CIS+1» به عنوان سازوکاری منعطف و موثر برای گفت وگو و همکاری ایجاد شود تا بتوانیم همکاری های مشترک را در حوزه های ترانزیت، انرژی، تجارت، معدن، سرمایه گذاری، فناوری، آب و محیط زیست، گردشگری و ارتباطات علمی و فرهنگی توسعه دهیم و برای چالش های مشترکی مانند: تغییرات اقلیمی، کاهش منابع آب و مسائل زیست محیطی دریای خزر و منطقه آرال، جنایات سازمان یافته، قاچاق مواد مخدر و غیره راه حل هایمشترک منطقه ای ارایه کنیم.

امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند چندجانبه گرایی واقعی در منطقه هستیم. کشورهای این منطقه مهم و استراتژیک باید از بازیگران اصلی در شکل دهی به جهان چندقطبی باشند. از این منظر، دیپلماسی منطقه ای برای ما، صرفاً به معنای برگزاری نشست ها نیست؛ بلکه باید به ابزار مدیریت بحران، حفظ ارتباطات، جلوگیری از گسترش درگیری و فعال کردن همکاری های عملی تبدیل شود. این همان رویکردی است که در چارچوب سیاست همسایگی جمهوری اسلامی ایران دنبال می کنیم.

خانم هاو آقایان،

ما امروز صرفاً با انتخاب میان انزوا یا وابستگی مواجه نیستیم؛ بلکه باید ظرفیت های خود را به یکدیگر متصل کنیم تا هر کشور بتواند با حفظ استقلال و انتخاب های ملی خود، از مزیت های این جغرافیای مشترک بهره مند شود.

ما به جای گسست، اتصال؛ به جای رقابت فرساینده، همکاری؛ به جای وابستگی یک جانبه، وابستگی متقابل؛ و به جای امنیت مبتنی بر تهدید، امنیت مبتنی بر اعتماد و منافع مشترک را می خواهیم.

در پایان، بار دیگر از دولت و ملت ترکمنستان برای دعوت از جمهوری اسلامی ایران، میزبانی این نشست و ابتکار ارزشمند آن در ایجاد فرصت برای گسترش همکاری میان ایران و کشورهای عضو جامعه کشورهای مستقل مشترک المنافع تشکر می کنم. امیدوارم این نشست بتواند گامی عملی در مسیر شکل گیری منطقه ای باشد که در آن آسیای مرکزی، قفقاز جنوبی و ایران نه مجموعه ای از فضاهای جدا از هم، بلکه بخشی از یک شبکه واحد همکاری، امنیت و توسعه باشند. جبر جغرافیایی ما را به یکدیگر پیوند داده است اما این اراده سیاسی ماست که می تواند این پیوند را به سرمایه مشترک برای صلح، امنیت و توسعه تبدیل کند.

از توجه شما سپاسگزارم.

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته.