ظهور، خارج از قواعد و سنن الهی اتفاق نمی افتد

یکی از پرسش های مطرح در حوزه قرآن کریم به آن اشاره شده است؛ مثل توانایی های حضرت عیسی در شفای بیماران، زنده کردن مردگان و...: «مِنْ رَبِّکُمْ أَنِّی قَدْ جِئْتُکُمْ بآیَةٍ مِنْ رَبِّکُمْ أَنِّی أَخْلُقُ لَکُمْ مِنَ الطِّینِ کَهَیْئَةِ الطَّیْرِ فَأَنْفُخُ فِیهِ فَیَکُونُ طَیْرًا بإِذْنِ اللَّهِ وَأُبْرِئُ الْأَکْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَأُحْیِی الْمَوْتَی بإِذْنِ اللَّهِ من از جانب پروردگارتان برایتان معجزه ای آورده ام؛ من از گل برای شما [چیزی] به شکل پرنده می سازم، آنگاه در آن می دمم، پس به اذن خدا پرنده ای می شود و به اذن خدا نابینای مادرزاد و پیس را بهبود می بخشم و مردگان را زنده می گردانم.» (سوره آل عمران، آیه 49)

ولی از طرفی هم می دانیم که پیروان آنها، چه در زمان خود آنها و چه بعد از آنها، مشکلات فراوان داشته اند: «آیا گمان می کردید داخل بهشت می شوید، بی آنکه حوادثی همچون حوادث گذشتگان به شما برسد، همان که گرفتاری ها و ناراحتی ها به آنها رسید و آن چنان ناراحت شدند که پیامبر و افرادی که با او ایمان آورده بودند گفتند: «پس یاری خدا کی خواهد آمد؟» آگاه باشید یاری خدا نزدیک است.» (سوره بقره، آیه 214)

در تاریخ اسلام است که مسلمانان در ابتدا مجبور بودند به دره ها پناه برند و نماز بخوانند (ابن جریر طبری، تاریخ طبری، ج 3، ص 61). یاران رسول اکرم(ص) در آن هنگام که مشکلات و فتنه ها زیاد شد، عده ای از آنها به حبشه هجرت کردند و پس از هجرت هم جنگ های متعددی پیش آمد و در کنار همه اینها فقر و مشکلات اقتصادی نیز بود.

آیا وجود این همه مشکلات باید موجب شود که ما در حقانیت دین مبین اسلام و پیامبر مکرم اسلام و توانمندی های ایشان شک کنیم؟! با اینکه می گوییم صدور تنها یک کار خارق العاده که سایر انسان ها از انجام همانند آن عاجز باشند، برای اثبات حقانیت کسی که ادعای پیامبری و رابطه با عالم غیب دارد کافی است و می گوییم وجود مشکلات برای امتحان مردم ضروری است (آل عمران، آیه 186 و محمد، آیه 31) و قرار نیست همه مشکلات برطرف شوند؛ آن هم توسط انبیا و از طریق معجزه.

آیا پیامبر نمی توانست معجزه کند و همه گرفتاری ها را با معجزه حل کند؟ قطعاً می توانست، پس چرا نکرد؟ این سؤالی است که شما باید پاسخ دهید و هر چه پاسخ دهید، ما نیز در پاسخ شبهه ای که مطرح کرده اید خواهم گفت؛ اگر بگویید قرار نیست همه کارها را پیامبر، آن هم با معجزه، انجام دهد، ما هم می گوییم قرار نیست همه کارهای شیعیان را امام آنها، آن هم با کرامت و کارهای خارق العاده، انجام دهد.

امام خمینی(ره) در جایی با اشاره به ظهور امام عصر(عج) این نکته را یادآور می شوند که برخی گمان می کنند در یک شب همه امور معجزه آسا اصلاح می شود؛ در حالی که پس از ظهور حضرت، کوشش ها و فداکاری ها برای سرکوب ستمکاران صورت خواهد گرفت.

اگر توقع دارید که در یک شب همه امور بر طبق اسلام و احکام خداوند تعالی متحول شود، یک اشتباه است و در تمام طول تاریخ بشر چنین معجزه ای روی نداده است و نخواهد داد و آن روزی که ان شاءالله تعالی مصلح کل ظهور نماید، گمان نکنید که یک معجزه شود و یک روزه عالم اصلاح شود، بلکه با کوشش ها و فداکاری ها، ستمکاران سرکوب و منزوی می شوند. (صحیفه امام، ج 21، ص 447)

ایکنا ـ با توجه به اینکه ظهور امام زمان(عج) نقطه تحقق وعده الهی و برپایی عدالت است، آیا می توان انتظار داشت که این تحول صرفاً با امور خارق العاده و بدون نقش آفرینی انسان ها اتفاق بیفتد؟

اگر اعتقاد ما به معجزات ظهور و مطلق دیدن آن در اصلاح امور، در حد و اندازه های نگاه عامیانه باقی بماند، اساس کارآمدی دین و اعتقادات دینی ما زیر سؤال خواهد رفت.

به این معنا که عده ای خواهند گفت: «دیدید دین خدا اجرایی نبود؟ دیدید کار هیچ کدام از پیامبران نگرفت؟ و نتوانستند مردم را در زیر پرچم توحید و ایمان به خدا جمع کنند و یک حکومت فراگیر و ماندگار برپا کنند؟ آخر سر هم خدا آمد و با معجزه همه چیز را درست کرد.» پس این که مردم تا به حال این همه زجر می کشیدند تا خودسازی کنند، کار بیهوده ای انجام می دادند؟

در حالی که همان طور که اشاره شد، خیلی طبیعی است که مسئله ظهور و اقبال مردم به حکومت آن حضرت(عج) و تداوم این اقبال، نباید پدیده ای خارج از قواعد و سنن الهی باشد.

اگر قرار باشد این اقبال و تداوم آن، با معلق شدن برخی از قواعد و سنن الهی به وجود بیاید، آنگاه معلوم می شود که اساساً دین خدا، ظرفیت اجرایی شدن در قالب همین قواعد و سنت های طبیعی را که تاکنون در عالم برقرار بوده، ندارد و در نتیجه از همین الان غیرعملی بودن احکام خدا به اثبات خواهد رسید.

البته در یک تحلیل عالمانه از مسئله ظهور، همه قواعد طبیعی حیات بشر که یقیناً عنصر «معنویت» هم در اوج آن جای دارد، در نظر گرفته خواهند شد. عنصر «معجزه» هم در یک گوشه ای از آن منظومه جایگاهی دارد. عنصر «نصرت الهی» و عنصر «عنایت معنوی حضرت(عجل الله تعالی فرجه)» هر کدام جایگاه خود را دارند. نمی خواهیم این موارد را رد کنیم. این نیست که امام زمان(علیه السلام) از عنایت معنوی و اثر معجزه آسا در نگاه و کلام برخوردار نباشند.

عنایت معنوی هم جزء همین سازوکار طبیعی است، منتها باید تئوری های علمی آن را استخراج کنیم و تبیین درستی از این موضوع داشته باشیم که، به عنوان مثال، «چگونه یک رهبر الهی با نورش جامعه را نجات می دهد؟» و جایگاه و نقش این نور را در آن مجموعه و منظومه تمام عواملی که همگی در کنار یکدیگر باعث نجات جامعه می شوند، روشن کنیم.

بر این اساس، لازمه صدق اعتقاد خود را این نمی دانیم که چون ایشان زنده است و توان انجام کارهای خارق العاده را دارد، باید تمام مشکلات شیعیان را برطرف کند. آیا پیامبر نمی توانست معجزه کند و همه گرفتاری ها را با معجزه حل کند، چرا نکرد؟ همان طور که پیامبر مشکلات مردم را با معجزه حل نکرد، همچنین قرار نیست همه کارهای شیعیان را امام آنها، آن هم با کرامت و کارهای خارق العاده، انجام دهد.

ایکنا _  با توجه به مباحث مطرح شده، عنایت و نقش امام زمان(عج) در دوران غیبت را چگونه می توان در زندگی فردی و اجتماعی مؤمنان تبیین کرد؟

در پاسخ به این شبهه گفته می شود، اولاً باید بین عدم وجود و عدم حضور فرق بگذاریم. امام زمان(عج) وجود دارند، اما بنا به دلایلی و مصالحی حضور ظاهری ندارند.

و ثانیاً عدم رؤیت و دیدن حضرت به معنای عدم فایده نیست؛ همچنان که در زندگی پیرامونی ما برخی چیزها وجود دارند، ولی قابل دیدن نیستند و در عین حال فواید زیاد و حیاتی دارند؛ برای مثال، هیچ کس نمی تواند نیروی جاذبه زمین را با چشم ببیند، اما همگان به وجود آن یقین دارند و می دانند که این نیرو برای سکونت انسان روی زمین ضروری و حیاتی است. همچنین، ما خداوند را که غیب الغیوب است نمی بینیم، اما آیا می توان گفت که اعتقاد به خدا هیچ فایده ای برای زندگی بشر ندارد؟

بنابراین، امامی هم که از طرف ما دیده نمی شود، مثل خورشید پشت ابر، فایده های زیادی دارد و خیلی اوقات دردهای ما با عنایت ایشان درمان می شود و بنا بر نقل آیات و روایات، امام عصر حق حیات بر مردم آن زمان دارد؛ منتها ما باید به این موارد بیشتر توجه کنیم.

انتهای پیام