عمده آثار شیعه نیازمند تحقیق مجدد هستند

به گزارش ایکنا، حجت الاسلام و المسلمین رضا مختاری؛ مدیر مؤسسه کتاب شناسی شیعه، شامگاه 15 مهرماه، در آیین رونمایی از اسباب و اسناد کنگره هزاره علامه کراجکی که در کتابخانه آیت الله العظمی بروجردی در قم برگزار شد، گفت: در همایش های مربوط به بزرگان، معمولاً مهم ترین کاری که انجام می شود، نشر و تحقیق مجموعه آثار آنان در کنار مقالات و دیگر فعالیت های علمی است؛ آثار علامه کراجکی نیز عمدتاً یا تحقیق نشده اند و یا مواردی که به چاپ رسیده اند، مغلوط هستند.

وی با تأکید بر اینکه به دلایل متعدد، عمده آثار چاپ شده شیعه باید مجدداً تحقیق شوند، افزود: امروزه دسترسی به بیشتر نسخه ها آسان شده است. برخلاف گذشته که امکانات وجود نداشت، اکنون می توان نسخه های کتب را از سراسر دنیا، از آمریکا و روسیه و دیگر کشورها، به راحتی تهیه کرد.

مختاری با تأکید بر ضرورت تحقیق و تصحیح مجدد تمامی آثار یک عالم، افزود: گاهی برخی تحقیقات در حد کار یک حروف چین ماهر است یا اگر مؤلف نقلی از کتاب یا شخصی آورده باشد، همان نقل را تحقیق می کنند؛ در حالی که در تحقیق می توان کار بیشتری انجام داد.

وی افزود: در تحقیق مجدد آثار علما می توان بررسی کرد که مؤلف کتاب، علاوه بر کتب و اسامی ای که خود نام برده است، از چه افرادی و چه کتاب هایی تأثیر گرفته است تا ابهامات موجود در مطالب وی رفع شود؛ از جمله «ایضاح» فخرالمحققین است. ایشان به فراوانی مطالبی از این کتاب را بدون استناد و ذکر نام نقل کرده است؛ بنابراین، با مراجعه به منبع اصلی، یعنی «ایضاح»، می توان ابهامات موجود در مطالب آن مرحوم را برطرف کرد.

مختاری بیان کرد: بهترین روش برای تحقیق آثار گذشتگان، دو روش است؛ نخست، روش موسوعی، یعنی تحقیق تمامی آثار یک عالم. با این کار، روش و سبک نویسنده نیز بررسی می شود و ابهامات کتاب او از بین می رود. حتی وقتی همه آثار در کنار یکدیگر قرار گیرند، متوجه خواهیم شد که فلان کتاب تألیف یک شخصیت هست یا نیست.

وی اضافه کرد: برای نمونه «حقیقه الایمان» شهید ثانی به ایشان نسبت داده شده است، اما اکنون می دانیم که این اثر متعلق به او نیست. تاکنون بیش از پنج بار این اثر چاپ شده است، اما برای ایشان نیست. وقتی همه آثار یک نفر در کنار یکدیگر قرار گیرد، مشخص خواهد شد که تألیف او هست یا نیست.

مختاری بیان کرد: «رساله عدم سهوالنبی» نیز از آثاری است که به شیخ مفید نسبت می دهند، اما متعلق به او نیست. این کتاب حاوی توهین های زیادی به شیخ صدوق است، اما هیچ دلیلی برای اینکه این کتاب را شیخ مفید نوشته باشد، نداریم و شاگردان وی نیز آن را به او نسبت نداده اند.

انتساب اشتباه یک کتاب به شیخ مفید

رئیس مؤسسه کتاب شناسی شیعه اظهار کرد: نجاشی و شیخ طوسی این اثر را به شیخ مفید نسبت نداده اند و منتجب الدین و ابن شهرآشوب نیز آن را به ایشان نسبت نداده اند. در اجازات علما نیز این کتاب به شیخ مفید نسبت داده نشده است. در آثار شیخ مفید نیز هیچ ارجاعی به این کتاب وجود ندارد و سبک کتاب هم با سبک آثار شیخ مفید سازگار نیست.

وی اضافه کرد: از آثار مرحوم کراجکی که ابن حجر عسقلانی از ابن ابی الطیر حلبی نقل کرده، «کنزالفوائد» است. چاپ سنگی این اثر، با وجود اشکالات فراوان، از چاپ های حروفی آن بهتر است. یکی از اشتباهات این است که تصور می شود چاپ حروفی از چاپ سنگی بهتر است، در حالی که لزوماً این طور نیست.

مختاری تصریح کرد: صرف اینکه کتابی تحقیق شده است، به معنای بی نیازی از تحقیق مجدد آن نیست. بیشتر آثار شیعه را باید مجدداً تحقیق کنیم؛ از جمله آثار مرحوم کراجکی که 90 مجلد به وی منسوب شده و بیشتر آن ها از بین رفته است.

مختاری با بیان اینکه گاهی به دلیل نبود تحقیق و تصحیح درست، فهم دقیقی از آرای فقهی فقهای قدما صورت نمی گیرد، اظهار کرد: مرحوم معزی دزفولی درباره تفسیر سخنان فقهای قدیم اشاره دارد که بسیاری از مطالب فقها به درستی فهم نشده است. همچنین مطالب کلامی سیدمرتضی نیز توسط برخی به خوبی فهم نشده و بر آن نقد وارد کرده اند؛ زیرا درک درستی از کلام وی پیدا نکرده اند.

وی تأکید کرد: امیدوارم موسوعه علامه کراجکی به زودی منتشر و در اختیار محققان قرار گیرد.

انتهای پیام