قرآن باید از قالب معلومات خارج و در زندگی تجسم یابد

به گزارش خبرگزاری صداوسیما؛ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، صبح امروز، در ششمین مجمع عمومی انجمن خادمان قرآن کریم که با محوریت یادواره امام شهید در ساختمان شهید سلیمانی سازمان اوقاف و امور خیریه در حال برگزاری است، با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای مقاومت و شهدای جنگ تحمیلی اظهار کرد: افتخار بزرگی است که در جمع خادمان قرآن کریم حضور دارم و از اینکه به دلیل شرایط کاری امکان حضور مستمر در خدمت این جمع را نداشته ام، عذرخواهی می کنم. سیدعباس صالحی، با اشاره به عنوان این دوره از مجمع و برگزاری آن با محوریت یادواره امام شهید، گفت: برداشت من از این عنوان آن است که این جلسه فرصتی برای تجدید میثاق با شخصیتی باشد که در دوره معاصر، از منظر زیست قرآنی، شخصیتی کم نظیر بود. صالحی افزود: این سخن صرفاً برآمده از علاقه و ارادت نیست، بلکه اگر زندگی رهبر شهید را از منظر قرآنی بررسی کنیم، با مجموعه ای از شواهد و واقعیت ها مواجه می شویم که نشان می دهد قرآن در تمام مراحل زندگی ایشان حضوری جدی داشته است. زیست قرآنی رهبر شهید از دوران کودکی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به پیشینه خانوادگی رهبر شهید اظهار کرد: پدربزرگ مادری ایشان حدود 40 سال مفسر قرآن در مسجد بود و طبیعی است که چنین محیطی در شکل گیری شخصیت قرآنی ایشان بی تأثیر نباشد. وی ادامه داد: خود ایشان در خاطراتشان بار ها از نقش مادر در شکل گیری زیست قرآنی خود سخن گفته اند؛ از جمله اینکه مادرشان هر روز قرآن تلاوت می کرد و با قرآن اهدایی پدر خود مأنوس بود. ایشان همچنین تلاوتی زیبا داشت و هنگام قرائت قرآن، آیات را برای فرزندان ترجمه و مفاهیم آن را بیان می کرد و داستان های پیامبران را برای آنان شرح می داد. تعبیر رهبر شهید این بود که بخش مهمی از معلومات ایشان درباره پیامبران، همان مطالبی بود که از مادرشان آموخته بودند. این زیست خانوادگی، بعد ها در محیط آموزشی نیز ادامه پیدا کرد. وی با اشاره به آغاز آموزش قرآن رهبر شهید پیش از ورود به مدرسه گفت: پدرشان، ایشان و برادر بزرگ ترشان را نزد مربیان و استادان قرآن می بردند و آموزش قرآن آنان از سال های پیش از مدرسه آغاز شده بود. ایشان نقل کرده اند که در شش سالگی، هنگامی که وارد مدرسه شدند، در زمینه قرائت قرآن و آموزش های دینی از آمادگی قابل توجهی برخوردار بودند و حتی در برخی مراسم، مسئولیت قرائت قرآن را برعهده می گرفتند. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بیان کرد: بنابراین، با شخصیتی مواجهیم که از سه، چهار سالگی با قرآن مأنوس بوده و این انس در ابعاد مختلف، از تلاوت و قرائت گرفته تا فهم و تفسیر قرآن، در زندگی او استمرار داشته است. تفسیر قرآن؛ یکی از محور های مهم فعالیت رهبر شهید وی با اشاره به فعالیت های قرآنی رهبر شهید پس از بازگشت از قم به مشهد گفت: ایشان در مشهد، علاوه بر فعالیت های مختلف فرهنگی و اجتماعی، به صورت جدی به تفسیر قرآن پرداختند و جلسات تفسیر برای گروه های مختلف مردم، طلاب و دانشجویان برگزار کردند. این جلسات در مسجد پایین خیابان، مسجد کرامت، مسجد امام حسن مجتبی (ع) و دیگر مراکز برگزار می شد و این روند در دوره های مختلف زندگی ایشان نیز ادامه یافت. وی با اشاره به آثار تفسیری رهبر شهید اظهار کرد: ایشان به معنای واقعی کلمه مفسر قرآن بودند؛ چه در تفسیر ترتیبی و چه در تفسیر موضوعی. بخش قابل توجهی از آثار تفسیری ایشان تاکنون منتشر شده و آثار قرآنی موجود از ایشان، محصول سال ها تدبر، مطالعه و تدریس قرآن است. سه دغدغه اصلی رهبر شهید در حوزه قرآن وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه سخنان خود به سه دغدغه اصلی رهبر شهید در حوزه قرآن اشاره کرد و گفت: نخستین دغدغه، نظریه پردازی قرآنی بود. اعجاز قرآن تنها در اعجاز لفظی خلاصه نمی شود. در کنار اعجاز لفظی، با اعجاز های عینی، معنایی و معرفتی قرآن نیز مواجهیم. اعجاز معرفتی و معنایی، امری مستمر است و برای تحقق آن باید بتوان با قرآن ارتباط برقرار کرد و آن را در مسائل و نیاز های روز به کار گرفت. صالحی تصریح کرد: دغدغه رهبر شهید این بود که اگر قرآن را کتاب هدایت، رحمت، شفا و راهنمای زندگی می دانیم، این مفاهیم چگونه می توانند در طول زمان بروز و ظهور پیدا کنند و پاسخگوی مسائل جدید بشر باشند. اگر باور داشته باشیم که معارف قرآن می تواند در حل مسائل و معضلات زندگی انسان نقش داشته باشد، طبیعتاً نظریه پردازی قرآنی اهمیت پیدا می کند. در این زمینه کار هایی انجام شده است و باید قدر مسیر طی شده را دانست، اما میان آنچه انجام شده و آنچه باید انجام شود، همچنان فاصله قابل توجهی وجود دارد. عمومی سازی قرآن؛ دومین دغدغه صالحی دومین دغدغه رهبر شهید را عمومی سازی قرآن دانست و گفت: مسئله این است که چگونه می توان قرآن را از فضای محدود و تخصصی خارج کرد و آن را در متن زندگی و جامعه جاری ساخت. وی با اشاره به ابعاد مختلف این موضوع اظهار کرد: انس مستمر با قرآن، آموزش قرآن، قرائت و تلاوت نیکو، فهم اولیه قرآن، ترجمه، تدبر، حفظ قرآن و پرورش چهره ها و قهرمانان قرآنی از جمله موضوعاتی است که در این چارچوب قرار می گیرد. رهبر شهید بر استمرار رابطه مردم با قرآن تأکید داشتند؛ اینکه این رابطه نباید قطع شود، چه فرد روزانه نیم صفحه یا یک ورق قرآن بخواند و چه یک جزء، اصل ارتباط با قرآن باید حفظ شود. وی همچنین بر اهمیت آموزش قرآن تأکید کرد و گفت: یکی از دغدغه های ایشان این بود که زمینه ای فراهم شود تا همه مردم بتوانند قرآن را بیاموزند. صالحی توجه به ترجمه قرآن را نیز از دیگر ابعاد این نگاه دانست و افزود: رهبر شهید نسبت به ترجمه های جدید قرآن توجه ویژه ای داشتند و ترجمه های مختلف را مطالعه می کردند و در مواردی که ترجمه ای قابل توجه بود، به مترجم آن نیز توجه نشان می دادند. وی با اشاره به اهمیت حفظ قرآن، چهره سازی قرآنی و استفاده از ظرفیت اقشار مختلف جامعه گفت: بانوان، هنرمندان و دیگر گروه های اجتماعی می توانند در قرآنی شدن فضای جامعه نقش آفرین باشند. همچنین محافل قرآنی و مسابقات قرآن نیز از جمله ابزار هایی هستند که می توانند به عمومی سازی فرهنگ قرآن کمک کنند. قرآن باید در زندگی فردی و اجتماعی تجسم پیدا کند وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تجسم قرآن در زندگی را سومین دغدغه اصلی رهبر شهید دانست و گفت: مسئله مهم این است که قرآن از قالب اطلاعات و معلومات خارج شود و در زندگی فردی و اجتماعی و در نظام سازی اسلامی تجسم پیدا کند. اگر قرآن قرار است کتاب هدایت باشد، باید آثار آن را در سبک زندگی فردی، روابط اجتماعی و ساختار های اجتماعی مشاهده کنیم. این همان نقطه ای است که میان دانستن معارف قرآن و زندگی قرآنی فاصله ایجاد می شود. بر این اساس، می توان گفت سه دغدغه اصلی رهبر شهید در حوزه قرآن شامل نظریه پردازی قرآنی، فضاسازی و عمومی سازی قرآن و تجسم و تحقق قرآن در زندگی فردی و اجتماعی بوده است. انجمن خادمان قرآن؛ ظرفیتی برای پیگیری دغدغه های قرآنی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود، انجمن خادمان قرآن کریم را یکی از ظرفیت های مهم قرآنی کشور دانست و اظهار کرد: انجمن خادمان قرآن محصول و عصاره سال های مختلف فعالیت قرآنی و حضور چهره هایی از اقشار و حوزه های گوناگون است و باید به این ظرفیت توجه جدی شود. وی با اشاره به ظرفیت انسانی انجمن گفت: نخستین گام، شناسایی توانمندی های درونی این مجموعه و ایجاد یک بانک اطلاعاتی از ظرفیت های اعضای انجمن است؛ چراکه بخشی از اعضای این مجموعه به رحمت الهی پیوسته اند و جمع دیگری همچنان در قید حیات هستند و می توانند سرمایه ای برای حرکت های آینده باشند. باید دید با این استعداد و ظرفیت انسانی و حقوقی انجمن، چه اقداماتی می توان برای پیشبرد اهداف قرآنی انجام داد. پیشنهاد هایی که در این جلسه مطرح شده و پیشنهاد های تکمیلی اعضا می تواند در این مسیر مورد استفاده قرار گیرد. وی تأکید کرد: شهادت رهبر شهید، وجه قرآنی و هویت قرآنی ایشان را بیش از پیش در معرض توجه قرار داد. ایشان جامعیت های مختلفی داشتند، اما اگر بخواهیم یکی از برجسته ترین وجوه شخصیت ایشان را نام ببریم، بدون تردید وجه قرآنی ایشان یکی از مهم ترین آنهاست. لزوم تجدید میثاق جامعه قرآنی با آرمان های رهبر شهید صالحی در ادامه گفت: امیدوارم شهادت رهبر شهید، به ویژه با توجه به جایگاه و هویت قرآنی ایشان، زمینه ساز یک حیات مجدد در فعالیت های قرآنی کشور باشد. وی افزود: عنوان این مجمع نیز که با یادواره «امام شهید» همراه شده است، می تواند فرصتی برای تجدید میثاق جامعه قرآنی با آرمان های ایشان باشد. همه ما در حوزه قرآن فعالیت هایی داشته ایم و داریم، اما ویژگی خون شهید این است که می تواند انرژی مضاعفی برای ادامه مسیر ایجاد کند. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی اظهار کرد: امیدوارم این جلسه و ادامه آن فرصتی برای بازخوانی و بازشناسی ظرفیت های قرآنی کشور باشد و ما نیز بتوانیم به سهم خود گامی در این مسیر برداریم و مدیون شهدا، به ویژه رهبر شهید و شخصیت قرآنی ایشان، نباشیم.