پیشگیری از خودکشی نیازمند مداخلات علمی و منطقه محور است

به گزارش خبرنگار خبرگزاری مهر، علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت در همایش تخصصی پیشگیری از خودکشی اظهار کرد: ارزیابی های انجام شده باید به شناسایی مشکلات و راهکارهای مؤثر و عملی منجر شود و نتیجه این اقدامات در میدان عمل و در نهایت در اختیار مردم قرار گیرد.

وی با قدردانی از اقدامات انجام شده در این حوزه افزود: ایجاد شبکه ها و ساختارهای علمی و تخصصی در زمینه پیشگیری از خودکشی اقدام ارزشمندی است و امیدواریم دانشگاه های علوم پزشکی در سراسر کشور نیز بتوانند اقدامات عملی مشابهی را دنبال کنند.

رئیسی با اشاره به ورود دستگاه های مختلف به موضوع پیشگیری از خودکشی گفت: خوشبختانه در سطح کشور وزارت کشور، شورای اجتماعی و قوه قضاییه نیز در این حوزه همکاری دارند و کارگروه اجتماعی مرتبط به صورت منظم جلسات خود را برگزار می کند.

وی ادامه داد: از ابتدای تشکیل این جلسات تأکید بر این بوده است که اگر قرار است جلسه ای برگزار شود، باید خروجی آن یک اقدام مثبت و عملی باشد و صرفاً به برگزاری جلسات محدود نشود.

معاون بهداشت وزارت بهداشت با تأکید بر پیچیدگی مسائل اجتماعی اظهار کرد: مسائل اجتماعی خطی نیستند و نمی توان انتظار داشت با اجرای یک اقدام ساده، یک آسیب اجتماعی به شکل مستقیم کاهش پیدا کند. خودکشی نیز پدیده ای پیچیده و شبکه ای است و برای پیشگیری از آن باید مجموعه ای از عوامل و مداخلات را همزمان مورد توجه قرار داد.

وی افزود: همین پیچیدگی ضرورت کار علمی، دقیق و مبتنی بر شواهد را بیشتر می کند و باید بدانیم چه مداخلاتی در چه شرایطی و برای چه گروه هایی اثربخشی بیشتری دارند.

رئیسی همچنین بر ضرورت توجه به نحوه اطلاع رسانی درباره خودکشی تأکید کرد و گفت: در زمینه انتشار اخبار خودکشی، باید مشخص باشد که رسانه ها چگونه و با چه استانداردهایی این موضوع را اطلاع رسانی کنند. در این زمینه کار علمی گسترده ای در کشور انجام شده و استانداردهایی برای نحوه پوشش رسانه ای این موضوع مورد توجه قرار گرفته است.

وی ادامه داد: این موضوع فقط مربوط به رسانه های رسمی نیست و در شرایط فعلی، رسانه های غیررسمی و فضای مجازی نیز نقش مهمی در اطلاع رسانی دارند؛ بنابراین باید برای شیوه مواجهه با این موضوع در همه این بسترها برنامه مشخصی وجود داشته باشد.

معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به ضرورت اجرای برنامه های متناسب با شرایط مناطق مختلف کشور گفت: تجربه های به دست آمده در تهران باید در سایر استان ها نیز مورد استفاده قرار گیرد، اما نمی توان برای همه مناطق نسخه واحدی پیچید. تفاوت های فرهنگی، اجتماعی و شرایط خاص هر منطقه باید در طراحی و اجرای مداخلات پیشگیری مورد توجه قرار گیرد.

رئیسی افزود: در کمیته تشکیل شده در وزارت بهداشت نیز بر ضرورت ایجاد یک نظام ملی مدیریت پیشگیری از خودکشی تأکید شده و این موضوع در حال پیگیری است.

وی گفت: هدف اصلی این است که از ظرفیت علمی و اجرایی موجود در کشور استفاده کنیم، اقدامات را از حالت جزیره ای خارج کرده و با ایجاد هماهنگی میان دستگاه ها، مداخلات مؤثر و مبتنی بر شواهد را برای پیشگیری از خودکشی توسعه دهیم.

ارتقای سواد سلامت و دسترسی آسان به خدمات حمایتی در پیشگیری از خودکشی ضروری است

معاون بهداشت وزارت بهداشت با تأکید بر ضرورت ارتقای سواد سلامت و تقویت مهارت های خودمراقبتی گفت: باید ابزارهای لازم را برای افزایش توانمندی افراد فراهم کنیم تا دسترسی آنان به اطلاعات و خدمات حمایتی آسان تر شود.

رئیسی با اشاره به اینکه ممکن است برخی افراد تمایلی به مراجعه مستقیم به روان شناس یا دریافت خدمات تخصصی نداشته باشند، افزود: باید محیط های امنی ایجاد شود تا افراد بتوانند بدون نگرانی از شناسایی شدن، اطلاعات لازم را دریافت کرده و از راهنمایی و حمایت برخوردار شوند.

وی با بیان اینکه حمایت اجتماعی و گفت وگو با افراد قابل اعتماد نیز می تواند در کاهش افکار و رفتارهای پرخطر مؤثر باشد، ادامه داد: گاهی گفت وگو با یک دوست صمیمی یا فرد مورد اعتماد می تواند فرد را از یک تصمیم خطرناک منصرف کند؛ بنابراین باید به ظرفیت گفت وگو، شنیدن و ایجاد ارتباط مؤثر توجه بیشتری داشته باشیم.

معاون بهداشت وزارت بهداشت همچنین بر ضرورت توجه ویژه به نوجوانان تأکید کرد و گفت: خودکشی در برخی شرایط می تواند آثار قابل توجهی بر افراد و حتی محیط اجتماعی پیرامون فرد داشته باشد و در برخی مناطق نیز ممکن است الگوهای رفتاری خاصی شکل بگیرد. از این رو، بررسی علمی الگوهای خودکشی و عوامل مؤثر بر آن در مناطق مختلف کشور اهمیت زیادی دارد.

رئیسی تصریح کرد: موضوع خودکشی باید با رویکرد علمی مورد بررسی قرار گیرد و نباید آن را صرفاً یک مسئله امنیتی تلقی کرد. این پدیده در درجه نخست یک موضوع روانی و اجتماعی است و متخصصان این حوزه باید با استفاده از شواهد علمی و شناخت دقیق عوامل مؤثر، برای پیشگیری از آن مداخله کنند.

وی با اشاره به اینکه اقدام به خودکشی معمولاً دارای پیش زمینه هایی است، افزود: ممکن است فرد مدت ها با مشکلات و فشارهایی مواجه باشد، اما در لحظه تصمیم گیری، شرایط روانی خاصی پیدا کند؛ بنابراین فاصله ایجادشده میان شکل گیری افکار و اقدام، فرصت مهمی برای گفت وگو، شنیدن روایت فرد و مداخله حمایتی است.

معاون بهداشت وزارت بهداشت ادامه داد: شنیدن داستان و تجربه افراد، ایجاد فرصت برای گفت وگو و کمک به آنان برای بیان مشکلاتشان می تواند در پیشگیری مؤثر باشد. همان گونه که در برخی آسیب های اجتماعی، رفتار گروه همسالان می تواند بر افراد اثرگذار باشد، در حوزه پیشگیری نیز می توان از ظرفیت ارتباطات اجتماعی و حمایت همسالان استفاده کرد.

رئیسی همچنین بر توجه به ظرفیت های فرهنگی و دینی در تقویت آرامش روانی و حمایت اجتماعی تأکید کرد و گفت: بهره گیری صحیح از آموزه های دینی و معنوی، در کنار مداخلات علمی و تخصصی، می تواند به تقویت آرامش و کاهش آسیب های روانی کمک کند.

در ادامه؛ از پلتفرم ملی پیشگیری از خودکشی فانوس رونمایی شد.