تولید علم دینی مهمترین رسالت دانشگاه اسلامی است

حجت الاسلام والمسلمین مهدی ایمانی مقدم ، رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه های خراسان رضوی در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی، با اشاره به اینکه اسلام با ویژگی عقلانیت خود از سایر ادیان متمایز می شود، اظهار کرد: دین شامل سه رکن مناسک و عبادات، اخلاقیات و اعتقادات است که مهم ترین رکن آن اعتقادات محسوب می شود.

حجت الاسلام والمسلمین مهدی ایمانی مقدم، رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه های خراسان رضوی در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی، با اشاره به اینکه اسلام با ویژگی عقلانیت خود از سایر ادیان متمایز می شود، اظهار کرد: دین شامل سه رکن مناسک و عبادات، اخلاقیات و اعتقادات است که مهم ترین رکن آن اعتقادات محسوب می شود. در نگاه اسلام حدود 47 آیه با تعابیری مانند «آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ» یا «یَا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا آمِنُوا» بر توجه به باورها تأکید دارد، چراکه باورها ریشه و خاستگاه رفتارها و کنش ها هستند؛ تنها دینی که بر باورهای عقلانی تأکید دارد و اصول اعتقادی را تقلیدی نمی داند، اسلام در قرائت اهل بیت(ع) است.

وی افزود: یک دانشگاه اسلامی، دانشگاهی معقول و عقلایی است و رهبر شهید انقلاب در ده ها سخنرانی از دهه 70 به بعد، مسئله اسلامی شدن دانشگاه ها و ریشه آن یعنی تولید علم دینی را مطرح کردند. علم دینی صرفاً علوم الهیاتی یا علوم انسانی نیست، بلکه علوم پایه و فنی را نیز در بر می گیرد؛ در این نگاه عالم پدیده ها را به عنوان مخلوق خدا مطالعه می کند نه پدیده ای بریده از مبدأ و معاد، همچنین در علوم انسانی فرد به عنوان خلیفه الله مطالعه می شود و نه حیوان هوشمند ابزارساز؛ بنابراین رسالت دانشگاه اسلامی از نگاه رهبر شهید تولید علم دینی با همین رویکرد است.

ایمانی مقدم با بیان اینکه نشانه دوم علم دینی و دانشگاه اسلامی مفید بودن و ناظر به حل مسئله بودن کار علمی است، تصریح کرد: این موضوع از منابع دینی برخاسته است که تعلیم و تعلم علم بدون فایده و ثمر را به شدت نکوهش کرده اند. در روایتی از حضرت محمد(ص) آمده است که اهل جهنم از بوی تعفن عالمی که در پس علمش عمل نیست، در عذاب اند؛ چنین علمی به زنبور بی عسل تشبیه شده که نه تنها نفعی ندارد، بلکه موجب اتلاف منابع می شود.

وی ادامه داد: ویژگی سوم یک دانشگاه اسلامی این است که علاوه بر تربیت عالم، به ماهیت علم نیز اهمیت می دهد؛ علمی که دارای مبدأ و معاد باشد و در غایت خود به شناخت هستی مطلق برسد، همچنین تربیت عالم و اخلاق او نیز اهمیت دارد و روایات فراوانی درباره بایسته های اخلاقی معلم و دانشجو وجود دارد، اما مهم تر از همه هویت بخشی به علم است، زیرا علم سکولار نیست و در نهایت انسان را به جهان بینی و ایدئولوژی می رساند.

رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه های خراسان رضوی اظهار کرد: رهبر شهید انقلاب نیز در سخنان متعددی از فضای غرب زدگی در دانشگاه که علم را بریده از مبدأ و معاد مطالعه می کند، گلایه داشتند. در برخی کشورها علوم انسانی اهمیت دست دوم دارد، در حالی که در کشورهای دیگر این علوم حتی مهم تر از علوم طبیعی و فنی تلقی می شوند.

این استاد دانشگاه با اشاره به لزوم بومی سازی علوم انسانی گفت: نسبت علوم انسانی و علوم طبیعی مانند نسبت راننده و اتومبیل و یا روح و جان است؛ هرچه امکانات اتومبیل بالاتر باشد، اما راننده شایستگی نداشته باشد خطر و آسیب آن بیشتر است. جنگ های جهانی اول و دوم با 100 میلیون کشته محصول علمی بود که در دست انسان های نااهل قرار گرفت؛ بنابراین توأمان بودن تعلیم و تزکیه در قرآن نیز به همین دلیل مورد تأکید است.

وی تصریح کرد: علوم انسانی باید در گام اول بومی و ناظر به حل مسئله کشور مورد مطالعه قرار گیرد، زیرا انسان ها چندلایه و پیچیده اند و نمی توان نسخه ای را در بوم و اقلیمی دیگر تعمیم داد؛ بنابراین گام اول بومی سازی و گام دوم تحول در علوم انسانی است و باید بپذیریم که نیاز به شکستن چارچوب ها، اسطوره ها و جزم اندیشی های حاکم داریم.

این استاد دانشگاه افزود: برخی متخصصان این حوزه اجازه چارچوب شکنی نمی دهند و همین امر باعث شده است که جز چند رشته درآمدزا، سایر رشته های علوم انسانی مورد بی مهری قرار گیرند. رسالت متخصص علوم انسانی این است که ناظر به شرایط موجود تجویز کند، نه اینکه صرفاً شرایط را تغییر دهد که این امر نیازمند تجدیدنظر در مبانی و روش های علوم انسانی و تحول خواهی است.

علم اگر علم باشد، ذاتاً مقدس است

رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه های خراسان رضوی با بیان اینکه اسلامی کردن علوم یعنی مبدأ و معاد بخشیدن و ناظر به حل مسئله بودن، اظهار کرد: آیت الله عبدالله جوادی آملی می گویند علم اگر علم باشد و مشمول اوهام و خیالات نشود، ذاتاً مقدس است. مطالعه قول خدا، علوم حوزوی را شامل می شود و مطالعه فعل خدا، علوم طبیعی و مهندسی را در بر می گیرد.

ایمانی مقدم ادامه داد: در علوم طبیعی این نگاه در انتخاب موضوع قداست ایجاد می کند، برای نمونه تحقیق درباره سلاح های کشتار جمعی یا تولید مواد روان گردان کنار گذاشته می شود، در روش نیز رعایت حق مخاطب، حقوق انسانی و پرهیز از روش های گناه آلود مورد توجه قرار می گیرد.

وی با بیان اینکه اسلامی کردن علوم صرفاً در علوم انسانی نیست، بلکه علوم پایه را نیز شامل می شود، تصریح کرد: اگر استاد فیزیک و شیمی با این نگاه الهی وارد دانشگاه شود، دانشگاه را مسجد و آزمایشگاه را محل تقرب الی الله می داند؛ همان گونه که انسان هنگام قرائت قرآن حس تقدس دارد، در مطالعه آیات تکوینی خدا نیز باید مواظب پوشش، موضوع و روش انتخاب خود باشد.

ایمانی مقدم در پایان گفت: صرف گذاشتن چند درس معارف برای دینی و اخلاقی کردن دانشجو یا استاد نوعی سکولاریزه کردن علم است، زیرا در این حالت سایر علوم کاری به دین و خدا ندارند و تنها دروس معارف باقی می مانند که به تنهایی نتیجه نمی دهد؛ بنابراین باید نگاه توحیدی در همه رشته ها و دروس تخصصی ارائه شود.

انتهای پیام

نظرات

captcha