تهران با کسب 21 رتبه برتر در صدر برترین های پنج گروه آزمایشی آزمون سراسری 1405

به گزارش  خبرگزاری صدا و سیما؛ سازمان سنجش آموزش کشور در گزارشی تحلیلی پراکندگی جغرافیایی رتبه های برتر پنج گروه آزمایشی را اعلام کرد.

براساس این گزارش، در مجموع 45 نفر در پنج گروه معرفی شده اند:

گروه تعداد رتبه ها تهران خارج تهران

ریاضی و فنی 10، 2، 8

تجربی 10، 4، 6

انسانی 10، 6، 4

هنر 5، 5، 0

زبان 5، 4، 1

مجموع 45، 21، 24

بنابراین در کل، 21 نفر از 45 نفر (حدود 46٫7٪) از تهران هستند و 53٫3٪ از شهر های دیگر.

اما نکته ی مهم این است که این نسبت بین گروه ها خیلی متفاوت است.

2. هرچه از ریاضی به سمت هنر و زبان می رویم، تمرکز تهران بیشتر می شود

این شاید واضح ترین الگوی جدول باشد:

ریاضی: تهران 20٪

تجربی: تهران 40٪

انسانی: تهران 60٪

هنر: تهران 100٪

زبان: تهران 80٪

یعنی در این نمونه، ریاضی پراکندگی جغرافیایی بسیار بیشتری دارد؛ در مقابل، رتبه های برتر هنر و زبان تقریباً کاملاً تهرانی اند.

این البته به تنهایی به معنی «بهتر بودن مدارس شهرستان ها» یا «ضعیف تر بودن تهران» نیست؛ چون فقط 5 یا 10 نفر اول هر گروه را می بینیم و اندازه جمعیت داوطلبان هر شهر را نداریم.

3. ریاضی؛ شهرستان ها حضور بسیار پررنگی دارند

در 10 رتبه اول ریاضی:

قائم شهر: 2 نفر

آمل: 2 نفر

بابل: 1 نفر

کرمان: 1 نفر

تهران: 2 نفر

یزد: 1 نفر

قزوین: 1 نفر

یعنی 5 نفر از 10 نفر اول از مازندران هستند:

قائم شهر، آمل، بابل → مجموعاً 5 رتبه از 10 رتبه

حتی جالب تر اینکه سه رتبه اول ریاضی همگی از استان مازندران اند:

اشکان کریمی — قائم شهر

امیرکیان رئیسی بهان — آمل

امیرحسین جعفری — بابل

این تمرکز واقعاً قابل توجه است.

4. تجربی الگوی متعادل تری دارد

در تجربی:

تهران: 4 نفر

همدان: 2 نفر

کرج: 1 نفر

تبریز: 1 نفر

کرمانشاه: 1 نفر

شیراز: 1 نفر

جالب اینکه رتبه 1 از همدان است، نه تهران.

همچنین تهران در رتبه های 3، 6، 9 و 10 حضور دارد؛ بنابراین برخلاف هنر و زبان، شهرستان ها همچنان سهم قابل توجهی دارند.

5. انسانی به تهران نزدیک تر می شود

در انسانی 6 نفر از 10 نفر اول تهرانی هستند.

تهران رتبه های:

2،

5،

6،

8،

9،

10

را در اختیار دارد.

اما رتبه اول باز هم شهرستانی است:

پریزاد نیرومند — بجنورد

و رتبه های 3 و 4 هم به ترتیب از میبد و قائم شهر هستند.

پس حتی در گروه انسانی هم رتبه اول خارج از تهران است، ولی در مجموع تمرکز تهران بیشتر شده.

6. هنر یک حالت کاملاً متفاوت دارد

هر 5 نفر اول هنر تهرانی اند:

غزل کرمی

هدی ناصری طاهری

ملیکا شجاعی

آتوسا محمدپناه

ریحانه جعفریان

5 از 5 = 100٪ تهران

این قوی ترین تمرکز جغرافیایی موجود در داده هاست.

ولی باید دقت کرد که حجم نمونه اینجا فقط 5 نفر است؛ بنابراین نباید از آن نتیجه گرفت که مثلاً در کل داوطلبان هنر، تهران 100٪ برتری دارد.

7. زبان هم به شدت تهرانی است

در زبان:

تهران: 4 نفر

لنجان: 1 نفر

یعنی 80٪ نفرات برتر تهرانی اند.

باز هم رتبه اول تهرانی است:

سنا اکرمی — تهران

و تنها شهرستان حاضر در پنج نفر اول، لنجان است.

8. اگر رتبه 1 هر گروه را جدا کنیم

گروه رتبه 1 شهر

ریاضی اشکان کریمی قائم شهر

تجربی آرش محمدی همدان

انسانی پریزاد نیرومند بجنورد

هنر غزل کرمی تهران

زبان سنا اکرمی تهران

از 5 رتبه اول:

3 نفر شهرستانی

2 نفر تهرانی

پس جالب است که با وجود حضور زیاد تهران در مجموع، 3 رتبه اول از 5 گروه متعلق به شهرستان هاست.

9. شهر هایی که چند بار تکرار شده اند

در کل 45 نفر، چند شهر حضور پررنگ تری دارند:

تهران: 21 نفر

قائم شهر: 3 نفر

آمل: 2 نفر

همدان: 2 نفر

بقیه شهرها: عمدتاً 1 نفر

بنابراین خارج از تهران، مازندران به خصوص برجسته است؛ چون قائم شهر، آمل و بابل مجموعاً 7 نفر از 45 نفر را تشکیل می دهند؛ و در ریاضی به تنهایی:

قائم شهر + آمل + بابل = 5 نفر از 10 نفر اول.

این احتمالاً جالب ترین نکته آماری کل فهرست است.

10. یک نکته مهم درباره جنسیت

از روی نام ها می شود حدس هایی زد، اما نباید جنسیت افراد را صرفاً از روی اسم استنتاج کنیم؛ بنابراین در تحلیل آماری بهتر است این متغیر را کنار بگذاریم، مگر اینکه منبع رسمی جنسیت را اعلام کرده باشد.

جمع بندی

اگر بخواهم داده را در چند جمله خلاصه کنم:

تهران در مجموع بزرگ ترین منبع رتبه های برتر است، اما این برتری بین رشته ها بسیار نابرابر است. در ریاضی، شهرستان ها به شدت پررنگ اند و مازندران یک خوشه استثنایی دارد؛ در تجربی توزیع نسبتاً متعادل است؛ در انسانی تهران دست بالا را دارد؛ و در هنر و زبان تمرکز تهران بسیار شدید است.

از طرف دیگر، سه رتبه اولِ ریاضی، تجربی و انسانی همگی خارج از تهران هستند؛ بنابراین «تهران محوری» کل جدول بیشتر ناشی از تعداد زیاد رتبه های تهرانی در رتبه های بالاترِ هنر، زبان و بخشی از انسانی/تجربی است، نه اینکه همه رتبه های اول در تهران متمرکز باشند.

عنی در 40 رتبه ای که داریم:

57٫5٪ مرد

42٫5٪ زن.

اما نکته اصلی وقتی خودش را نشان می دهد که گروه ها را جدا کنیم.

ریاضی: اختلاف بسیار زیاد

از 10 نفر اول:

9 مرد و فقط 1 زن

زنِ حاضر در این فهرست، رتبه 5 است: نیلسا حیدریان از آمل؛ بنابراین 4 رتبه اول ریاضی همگی مرد هستند.

این در حالی است که ترکیب کل داوطلبان ریاضی 1405 تقریباً برعکس نیست، اما مردان اکثریت دارند: 60٪ مرد در برابر 40٪ زن.

پس اینجا اختلاف «رتبه های برتر» با «کل داوطلبان» خیلی زیاد نیست از جهت جهت گیری، ولی در 10 نفر اول شدت بیشتری پیدا کرده است.

تجربی: باز هم 9 مرد در برابر 1 زن

در تجربی هم تقریباً همان الگو تکرار شده:

9 مرد

1 زن

تنها زن فهرست، سارینا واحدی، رتبه 4 از تبریز است.

اما این مورد از نظر آماری جالب تر است، چون کل داوطلبان تجربی 69٪ زن و فقط 31٪ مرد بوده اند.

یعنی:

در کل شرکت کنندگان تجربی، زنان تقریباً 7 نفر از هر 10 نفر هستند.

اما در 10 رتبه اول، فقط 1 نفر از 10 نفر زن است.

این بزرگ ترین شکاف جنسیتی در داده های توست.

انسانی: دقیقاً برعکس ریاضی و تجربی

اینجا وضعیت عوض می شود:

4 مرد

6 زن

زنان رتبه های:

1، 2، 6، 7، 8، 9

را گرفته اند؛ بنابراین رتبه اول انسانی هم زن است: پریزاد نیرومند از بجنورد.

این با ترکیب کل داوطلبان انسانی هم جالب است؛ چون در کل این گروه 68٪ داوطلبان زن و 32٪ مرد بوده اند.

پس در انسانی، برخلاف تجربی، سهم زنان در بین رتبه های برتر هم بالاست.

هنر: 5 از 5 زن

اینجا دیگر الگو کاملاً یک طرفه است:

هر پنج رتبه اول هنر زن هستند.

یعنی:

100٪ رتبه های برتر هنر در این فهرست زن اند؛ و این در شرایطی است که در کل داوطلبان هنر نیز 78٪ زن و حدود 21٪ مرد بوده اند؛ بنابراین حضور کامل زنان در پنج رتبه اول، با زن بودن اکثریت بسیار بزرگ داوطلبان این گروه هم جهت است.

زبان: 4 زن، 1 مرد

زبان هم به سمت زنان متمایل است:

4 زن

1 مرد

سه رتبه اول:

سنا اکرمی — زن

سارا علائی — زن

ساینا دهقان دهنوی — زن

و تنها مرد فهرست، محمدرسول زمانی فر، رتبه 4 است.

این هم با ترکیب کلی داوطلبان زبان هم جهت است؛ در این گروه حدود 69٪ داوطلبان زن بوده اند.

نکته خیلی جالب: «کل داوطلبان» در برابر «10 نفر اول»

اگر درصد زنان کل شرکت کنندگان را کنار درصد زنان رتبه های برتر بگذاریم:

گروه زنان در کل داوطلبان زنان در رتبه های برتر

ریاضی 40٪ 10٪

تجربی 69٪ 10٪

انسانی 68٪ 60٪

هنر 78٪ 100٪

زبان 69٪ 80٪

این جدول از خود اسامی خیلی بیشتر حرف می زند.

تجربی جالب ترین مورد است: زنان اکثریت بسیار بزرگی از داوطلبان اند، ولی در 10 رتبه اول فقط یک نفر حضور دارد.

در مقابل، هنر دقیقاً جهت مخالف دارد: زنان 78٪ داوطلبان اند و هر 5 رتبه اول هم زن هستند.

در ریاضی هم زنان 40٪ داوطلبان اند ولی فقط 10٪ رتبه های برتر را تشکیل می دهند.

در انسانی و زبان فاصله خیلی کمتر است.

اگر «رتبه 1» را بررسی کنیم

پنج رتبه اول گروه ها:

ریاضی → مرد

تجربی → مرد

انسانی → زن

هنر → زن

زبان → زن

پس از 5 رتبه اول اصلی:

2 مرد + 3 زن

نکته جالب این است که سه گروهی که رتبه اولشان زن است، انسانی، هنر و زبان هستند؛ دو گروهی که رتبه اولشان مرد است، ریاضی و تجربی اند؛ و یک نکته آماری مهم

در کل کنکور 1405، زنان حدود 65٪ کل داوطلبان و مردان حدود 35٪ بوده اند.

ولی در فهرست 40 رتبه برتری که جنسیت آنها را می توان از اسامی مشخص کرد، 23 مرد در برابر 17 زن داریم؛ بنابراین اگر فقط به کل کنکور نگاه کنیم، زنان اکثریت داوطلبان هستند؛ اما در جمع رتبه های برتر، ترکیب جنسیتی به سمت مردان متمایل می شود. این تفاوت عمدتاً از ریاضی و تجربی می آید، در حالی که هنر، زبان و تا حدی انسانی در جهت عکس عمل می کنند.