آغاز مدارس؛ فرصتی برای بازسازی نظم و آرامش روانی دانش آموزان

به قلم سرهنگ مسلم حسن خانی، روانشناس مرکز مشاوره آرامش پلیس یزد

با آغاز سال تحصیلی، بسیاری از خانواده ها خود را برای خرید لوازم مدرسه، برنامه ریزی درسی و رفت وآمدهای روزانه آماده می کنند؛ اما شروع مدرسه فقط یک تغییر در برنامه روزانه نیست، بلکه برای کودک و نوجوان یک گذار روانی و اجتماعی نیز محسوب می شود.

بعد از یک دوره تعطیلات، تغییر ساعت خواب، کاهش زمان استفاده از تلفن همراه و فضای مجازی، حضور دوباره در محیط مدرسه و قرار گرفتن در جمع همسالان می تواند برای بعضی دانش آموزان با اضطراب، بی حوصلگی، تحریک پذیری یا حتی مقاومت در برابر رفتن به مدرسه همراه باشد. بررسی های انجام شده نیز نشان می دهد در دوره بازگشت به مدرسه، برخی مشکلات هیجانی و رفتاری در کودکان و نوجوانان افزایش پیدا می کند.

یکی از مهم ترین موضوعات در این دوره، تنظیم خواب است. خواب نامنظم می تواند بر تمرکز، خلق وخو و عملکرد تحصیلی دانش آموز تأثیر بگذارد. بنابراین بهتر است والدین چند روز پیش از شروع مدرسه، ساعت خواب و بیداری فرزند خود را به تدریج به شرایط دوران تحصیل نزدیک کنند و استفاده از تلفن همراه و بازی های دیجیتال را در ساعات پایانی شب کاهش دهند. شواهد علمی نیز بر اهمیت داشتن زمان خواب و بیداری منظم برای کودکان و نوجوانان تأکید دارد.

از سوی دیگر، نباید از اضطراب بازگشت به مدرسه غافل شد. بعضی دانش آموزان ممکن است از معلم، امتحان، نمره، ارتباط با همکلاسی ها یا حتی جدایی از والدین نگرانی داشته باشند. در چنین شرایطی، جملاتی مانند «این که چیزی نیست» یا «باید قوی باشی» معمولاً کمکی به کودک نمی کند. بهتر است والدین ابتدا احساس او را بشنوند و سپس درباره نگرانی اش با آرامش گفت وگو کنند.

نکته مهم دیگر، پرهیز از مقایسه است. مقایسه دانش آموز با خواهر و برادر یا همکلاسی ها ممکن است انگیزه ایجاد نکند، بلکه اعتماد به نفس او را کاهش داده و فشار روانی بیشتری ایجاد کند. بهتر است به جای تمرکز صرف بر نتیجه، تلاش، مسئولیت پذیری و پیشرفت تدریجی کودک مورد توجه قرار گیرد.

مدرسه نیز فقط محل آموزش دروس نیست؛ محیطی برای یادگیری مهارت های اجتماعی، کنترل هیجان، مسئولیت پذیری و برقراری ارتباط با دیگران است. همکاری خانواده و مدرسه در این زمینه می تواند نقش مهمی در پیشگیری از بسیاری از مشکلات رفتاری و اجتماعی دانش آموزان داشته باشد. پژوهش ها نیز بر اهمیت همکاری والدین و مدرسه در حمایت از سلامت روان و عادات سالم دانش آموزان تأکید کرده اند.

در نهایت، شروع مدرسه را نباید با فشار و توقع بیش از اندازه آغاز کرد. کودک قبل از آنکه یک «دانش آموز موفق» باشد، یک انسان در حال رشد است و نیاز دارد احساس امنیت، تعلق و حمایت را تجربه کند.

اگر خانواده ها در هفته های ابتدایی مدرسه، نظم، گفت وگو، خواب کافی، کاهش فشار و حمایت عاطفی را جدی بگیرند، احتمال سازگاری بهتر دانش آموز با شرایط جدید بیشتر خواهد شد.

گاهی یک جمله ساده مثل «اگر مشکلی داشتی، می توانی با من صحبت کنی» می تواند برای یک دانش آموز، شروع یک سال تحصیلی آرام تر باشد.

انتهای پیام