فارماکوویژیلانس؛ چشم بیدار نظام سلامت برای شناسایی زودهنگام خطرات دارویی

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، نازیلا یوسفی مدیرکل دفتر نظارت و پایش مصرف فرآورده های سلامت سازمان غذا و دارو گفت: پایان مطالعات بالینی و ورود دارو به بازار، پایان مسئولیت شرکت دارویی در قبال ایمنی و اثربخشی محصول نیست، بلکه در بسیاری از موارد، مرحله ای برای جمع آوری اطلاعات واقعی تر و گسترده تر از عملکرد دارو در جمعیت های مختلف آغاز می شود و این همان نقطه ای است که فارماکوویژیلانس اهمیت پیدا می کند.

وی افزود: فارماکوویژیلانس در واقع چشم بیدار و گوش شنوای نظام سلامت است؛ نظامی که باید بتواند نشانه های کوچک را پیش از آنکه به مسائل بزرگ تبدیل شوند، شناسایی و بررسی کند.

یوسفی ادامه داد: ممکن است یک گزارش عارضه در نگاه نخست اطلاعات محدودی در اختیار قرار دهد، اما قرار گرفتن آن در کنار صد ها و هزاران گزارش دیگر می تواند به شناسایی یک الگوی جدید، یک سیگنال ایمنی یا حتی مسئله ای مرتبط با کیفیت، مصرف و نحوه استفاده از دارو منجر شود.

مدیرکل دفتر نظارت و پایش مصرف فرآورده های سلامت با اشاره به اقدامات انجام شده در کشور خاطرنشان کرد: در سال های گذشته تلاش های ارزشمندی برای توسعه زیرساخت های گزارش دهی عوارض دارویی در سازمان غذا و دارو، مراکز درمانی و شرکت های دارویی انجام شده است. در حال حاضر گزارش عوارض و خطا های دارویی از مسیر های مختلف از جمله سامانه برخط سازمان غذا و دارو ثبت می شود و آگاهی مناسبی در میان بخشی از کارکنان نظام سلامت نسبت به ضرورت و نحوه گزارش عوارض دارویی و موارد عدم اثربخشی ایجاد شده است. همچنین سیستم های فارماکوویژیلانس در شرکت های دارویی مستقر شده اند.

وی تصریح کرد: با وجود این اقدامات، همچنان کم گزارش دهی و نواقصی در فرآیند های ثبت، بررسی و بازخورد در سطوح مختلف وجود دارد و لازم است ظرفیت این سیستم ها برای شناسایی دقیق تر سیگنال های ایمنی و کیفی ارتقا یابد.

یوسفی با اشاره به برگزاری دومین همایش ملی فارماکوویژیلانس گفت: این همایش با هدف هم افزایی شرکت های دارویی و ارتقای نظام فارماکوویژیلانس در صنعت دارویی کشور برنامه ریزی شده است. در این رویداد، برخی شرکت هایی که از سیستم های منسجم فارماکوویژیلانس برخوردار هستند، دانش و تجربه خود را با سایر شرکت ها به اشتراک می گذارند.

وی افزود: اشتراک تجربه و دستاورد های شرکت های دارویی در این حوزه نشان می دهد پایش ایمنی دارو ها نه یک اقدام اداری و نه یک تهدید برای صنعت، بلکه یک مسئولیت حرفه ای و اخلاقی است. شرکت دارویی تنها تولیدکننده یک محصول نیست، بلکه در تمام چرخه عمر محصول، یکی از ارکان تأمین ایمنی بیمار و شریک نظام سلامت محسوب می شود.

مدیرکل دفتر نظارت و پایش مصرف فرآورده های سلامت تأکید کرد: مسئولیت شرکت ها نسبت به ایمنی و اثربخشی محصول از زمان توسعه و ثبت دارو آغاز می شود و تا تولید، عرضه، مصرف و پایش پس از ورود به بازار ادامه دارد. به همین دلیل، فارماکوویژیلانس باید بخشی از ساختار مستحکم سازمانی شرکت دارویی باشد و استقرار آن نباید صرفاً به عنوان پاسخی به یک الزام قانونی یا با هدف تولید گزارش دیده شود؛ هدف نهایی، پیشگیری از آسیب به بیمار است.

یوسفی با اشاره به اهمیت برگزاری این همایش گفت: ارزش این رویداد در آن است که نشان می دهد ایمنی و سلامت بیمار، فارغ از اینکه محصول کدام شرکت دارویی را مصرف می کند، برای تمامی فعالان صنعت دارویی کشور اهمیت دارد و شرکت ها در راستای مسئولیت اجتماعی خود، آمادگی دارند دانش و تجربه شان را برای استقرار و تقویت سیستم های فارماکوویژیلانس با یکدیگر به اشتراک بگذارند.

وی در پایان گفت: حضور شرکت های دارویی در دومین همایش ملی فارماکوویژیلانس می تواند زمینه مناسبی برای تبادل تجربه، ارتقای دانش تخصصی و تقویت فرآیند های پایش ایمنی دارو در کشور فراهم کند و مشارکت فعال صنعت در این رویداد را توصیه می کنم.