هوشمندسازی فرآیند های قضایی باید به تحقق عدالت منجر شود

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، حجت الاسلام حمزه خلیلی، معاون اول قوه قضائیه، در جلسه وبیناری با موضوع ارزیابی طرح تحولی ارجاع هوشمند پرونده قضایی، گفت: قوه قضاییه به سمت طراحی و اجرای طرح های جدید، توسعه سامانه ها، اتصال داده ها و هوشمندسازی فرآیند ها حرکت کرده است. در دنیای امروز، فناوری اطلاعات در متن فرآیند های حکمرانی قرار گرفته و مجموعه ای که از این ظرفیت استفاده نکند، از روند توسعه و پیشرفت عقب خواهد ماند.

معاون اول قوه قضائیه گفت: اگر امروز در حوزه هایی مانند اطاله دادرسی، منابع انسانی، ارجاع پرونده ها و سایر فرآیند های قضایی همچنان به شیوه های گذشته عمل کنیم، نمی توانیم انتظار داشته باشیم که به همان سرعت و دقت مورد نیاز جامعه به عدالت دست پیدا کنیم. روش هایی که در گذشته پاسخگو بوده اند، الزاماً برای شرایط امروز کارآمد نیستند.

قدردانی از تحول در حوزه فناوری اطلاعات
خلیلی با قدردانی از اقدامات انجام شده در حوزه فناوری اطلاعات قوه قضاییه افزود: در این حوزه تحول قابل توجهی در حال شکل گیری است و اگرچه اجرای روش های جدید ممکن است در ابتدا برای همکاران دشواری هایی ایجاد کند، اما آثار و فواید آن در بخش های مختلف قوه قضاییه قابل مشاهده است.

هوشمندسازی ارجاع پرونده ها و کاهش خطا
معاون اول قوه قضائیه با اشاره به هوشمندسازی فرآیند ارجاع پرونده ها گفت: در گذشته، ارجاع پرونده ها به صورت سنتی و با استفاده از فهرست های دستی انجام می شد و طبیعتاً امکان بروز خطا وجود داشت. در مواردی نیز مسئولان قضایی پس از مشاهده خطا، با استفاده از ظرفیت های مدیریتی نسبت به اصلاح آن اقدام می کردند.

معاون اول قوه قضائیه افزود: نباید برخی خطا های احتمالی در فرآیند های جدید را بدون مقایسه با روش های گذشته مورد قضاوت قرار داد. در شیوه سنتی نیز خطا وجود داشت و حتی در برخی موارد امکان بروز خطا بیشتر بود. امروز با استفاده از سامانه هوشمند، فرآیند ارجاع با نظم و دقت بیشتری انجام می شود و میزان خطا ها کاهش یافته است.

کاهش زمینه های سوگیری در ارجاع پرونده ها
خلیلی با اشاره به اجرای این طرح در دادگستری تهران گفت: بخش قابل توجهی از فرآیند ارجاع در دادگاه های تجدیدنظر به صورت هوشمند انجام شده است و نیروی انسانی که پیش از این درگیر فرآیند های دستی ارجاع بودند، از این چرخه خارج شده اند.

معاون اول قوه قضائیه یکی از آثار مهم هوشمندسازی ارجاع را کاهش زمینه های سوگیری و تغییر نگرش عمومی نسبت به این فرآیند دانست و افزود: در گذشته در بخشی از جامعه این تصور وجود داشت که برای رسیدن یک پرونده به نتیجه، باید در فرآیند ارجاع مداخله یا پیگیری خاصی صورت گیرد. امروز با استقرار نظام هوشمند ارجاع، پرونده ها براساس ضوابط سامانه و بدون توجه به اشخاص و طرفین دعوا به شعب ارجاع می شوند و این امر می تواند به تدریج نگرش جامعه را نسبت به فرآیند ارجاع تغییر دهد.

اجرای طرح های تحولی در استان ها
معاون اول قوه قضائیه با اشاره به اجرای طرح های تحولی در استان های مختلف گفت: اجرای طرح های جدید، به ویژه در مرحله پایلوت، دشواری های خاص خود را دارد، اما این مرحله فرصت مناسبی برای شناسایی مشکلات، رفع نواقص و اصلاح فرآیند ها پیش از اجرای سراسری است.

خلیلی با قدردانی از مدیران و کارکنان استان ها که در اجرای این طرح ها همکاری کرده اند، افزود: حمایت کارشناسی و فنی در مراحل اولیه اجرای طرح ها اهمیت زیادی دارد و باید از ظرفیت استان هایی که در اجرای طرح ها پیشگام شده اند برای رفع مشکلات و انتقال تجربه استفاده کرد.

تأکید بر کاهش ماندگاری متهمان در بازداشت
معاون اول قوه قضائیه در ادامه با اشاره به ضرورت کاهش ماندگاری متهمان در بازداشت گفت: بخش قابل توجهی از بازداشت ها مربوط به قرار های تأمین است و در گذشته، فرآیند تأمین وثیقه در برخی موارد زمان بر بود و همین موضوع می توانست موجب افزایش مدت ماندگاری افراد در بازداشت شود.

خلیلی افزود: در شیوه سنتی، فردی که قصد معرفی ملک به عنوان وثیقه داشت، باید مراحل کارشناسی، پذیرش وثیقه و اقدامات ثبتی را طی می کرد و این فرآیند ممکن بود چندین روز زمان ببرد. امروز ظرفیت هایی مانند ملک، خودرو، سهام و سایر دارایی های قابل پذیرش در فرآیند های جدید مورد توجه قرار گرفته و این تنوع می تواند امکان انتخاب بیشتری برای مردم ایجاد و فرآیند تأمین قرار را تسهیل کند.

نتیجه تحول باید برای مردم قابل مشاهده باشد
معاون اول قوه قضائیه با تأکید بر اینکه نتیجه اقدامات تحولی باید برای مردم قابل مشاهده باشد، گفت: تحول زمانی ارزشمند است که آثار آن در زندگی مردم و در فرآیند های قضایی قابل مشاهده باشد. مردم باید کاهش زمان، افزایش شفافیت، کاهش خطا و حذف زمینه های سوگیری را احساس کنند.

خلیلی افزود: عدالت نباید صرفاً یک مفهوم نظری باشد؛ بلکه باید در میدان عمل و در فرآیند های قضایی برای مردم قابل لمس باشد. تمام اقداماتی که در حوزه هوشمندسازی، کاهش اطاله دادرسی، اصلاح فرآیند ها و استفاده از فناوری انجام می شود، باید در نهایت به تحقق عدالت منجر شود.

معاون اول قوه قضائیه با اشاره به اینکه عدالت پایه و اساس حاکمیت است، گفت: رضایتمندی مردم نیز بدون عدالت محقق نخواهد شد؛ بنابراین تلاش برای تحقق عدالت باید مبنای اقدامات ما در دستگاه قضایی باشد و هر طرحی که اجرا می کنیم باید با این معیار  ارزیابی شود که تا چه میزان توانسته است فرآیند رسیدگی و ارائه خدمات قضایی را عادلانه تر، دقیق تر و سریع تر کند.