تحولات اخیر به کتاب های درسی نهم و یازدهم رسید

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی و امور بین الملل سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی؛ بازنگری محتوای برخی کتاب های درسی در سال تحصیلی 1405–1406، با توجه به تحولات اخیر کشور و منطقه، به افزودن بخش هایی درباره جنگ های تحمیلی آمریکای جنایتکار و رژیم غاصب صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران و پیامدهای آن در حوزه های تاریخی، اجتماعی، سیاسی و امنیتی منجر شده است؛ تغییراتی که تلاش دارد رویدادهای معاصر را در امتداد تحولات تاریخی و با رویکردی تحلیلی برای دانش آموزان روایت کند.

*«مطالعات اجتماعی» پایه نهم؛ پیوند تحولات معاصر با یادگیری تاریخی*
در بازنگری جدید کتاب مطالعات اجتماعی پایه نهم، صفحات 110 تا 115 به تحولات اخیر ایران اختصاص یافته است. این بخش با محورهایی همچون استمرار ایستادگی ملت ایران، دخالت و دشمنی برخی قدرت های خارجی، استقلال و خوداتکایی و توان داخلی، مقابله با ایران نیرومند و مستقل و جنگ های تحمیلی اخیر، تلاش می کند دانش آموز را با ابعاد مختلف تحولات معاصر جهان ، منطقه و ایران آشنا کند.

در این بخش، ضمن اشاره به تداوم ساختار سیاسی جمهوری اسلامی ایران پس از رحلت امام خمینی(ره) و آغاز رهبری حضرت آیت الله العظمی خامنه ای، موضوعاتی همچون فشارها و تهدیدهای خارجی، تحریم های اقتصادی، توانمندی های علمی، صنعتی و دفاعی کشور و نقش مردم و نهادهای مختلف در عبور از بحران مورد توجه قرار گرفته است.

یکی از ویژگی های مهم محتوای جدید، طراحی فعالیت هایی برای تقویت توان تحلیل و ارتقاء تفکر تاریخی دانش آموزان است. در فعالیت صفحه 111، دانش آموزان با بررسی نمونه هایی از دخالت خارجی از صفویه تا کنون ، واکنش جامعه ایران را تحلیل می کنند و با مراجعه به آموخته های پیشین خود، زمینه های تقابل نظامی ایرانیان با متجاوزان را در دوره های مختلف تاریخی بررسی می کنند.

در فعالیت دیگری در صفحه 112، استفاده از نقشه منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا، زمینه ای برای تقویت مهارت نقشه خوانی و بررسی ارتباط میان جغرافیا، امنیت و استقلال کشورها فراهم کرده است. این فعالیت، دانش آموز را به مشاهده، تحلیل و نتیجه گیری درباره تحولات منطقه ای ، شیوۀ دخالت قدرت های خارجی در مناطق مختلف و مقاومت ملت ها در برابر آنها هدایت می کند.

«پرونده دارویی» نیز از دیگر فعالیت های افزوده شده در این بخش است که دانش آموزان را با یک مسئله واقعی در حوزه اقتصادی، علمی و بین المللی مواجه می کند. بررسی آثار تحریم ها و محدودیت های خارجی بر دسترسی به دارو، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی آن، نقش تولید داخلی و توانمندی علمی کشور و دیدگاه های مختلف درباره این موضوع، از محورهای این فعالیت است؛ فعالیتی که بر پژوهش، جمع آوری اطلاعات، گفت وگو، کار گروهی و ارائه دیدگاه تأکید دارد.

*«تاریخ معاصر ایران»؛ روایت یک فرایند تاریخی*
در کتاب درسی تاریخ معاصر ایران پایه یازدهم نیز بازطراحی کتاب، رویکردی فراتر از ثبت مستقیم وقایع اخیر دارد. بر اساس ساختار جدید، اواخر درس 24 و درس های 25 و 26 در امتداد یکدیگر قرار گرفته اند تا تحولات جمهوری اسلامی ایران پس از پایان جنگ تحمیلی، تحولات منطقه ای و بین المللی و در نهایت رویارویی های مستقیم سال های اخیر در یک زنجیره تاریخی بررسی شود.

در این ساختار، روایت از پایان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، رحلت امام خمینی(ره) و آغاز دوره رهبری حضرت آیت الله العظمی خامنه ای آغاز شده و سپس آرمان ها و دستاوردهای جمهوری اسلامی ایران در حوزه های مختلف سیاسی، اقتصادی، علمی و فناوری، دفاعی و امنیتی و منطقه ای مورد بررسی قرار می گیرد.

درس 25 با طرح آرمان های استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی، زمینه ورود به مباحث مربوط به دستاوردها و ظرفیت های ایجادشده در دهه های پس از انقلاب را فراهم می کند. در ادامه، موضوعاتی همچون استقلال دفاعی، توسعه صنایع موشکی و پهپادی، پدافند هوایی و سامانه های شناسایی و دفاعی و همچنین تحولات علمی و فناوری مورد توجه قرار گرفته است.

در همین چارچوب، موضوع بیداری اسلامی و شکل گیری جبهه مقاومت نیز در پیوند با تحولات منطقه ای مطرح شده و در درس 26، روند تحولات غرب آسیا، فلسطین، لبنان، عراق، سوریه و یمن و شکل گیری و گسترش جریان مقاومت مورد بررسی قرار گرفته است.

*جمهوری اسلامی ایران پس از جنگ تحمیلی هشت ساله در جهان جدید*
درس 26 با عنوان «جمهوری اسلامی ایران پس از جنگ تحمیلی هشت ساله در جهان جدید»، تحولات ایران را در بستر دگرگونی های نظام بین الملل و منطقه غرب آسیا دنبال می کند. در بخش های پایانی این درس، تحولات سال های 1402 تا 1404، جنگ غزه، گسترش درگیری های منطقه ای، حملات و پاسخ های متقابل و در نهایت جنگ دوازده روزه و جنگ رمضان در امتداد یکدیگر روایت شده اند.

در این روایت، جنگ های اخیر به عنوان رویدادهایی منفصل و بدون پیشینه تاریخی ارائه نشده اند؛ بلکه تلاش شده است دانش آموز پیش از مواجهه با این رویدادها، با زمینه های تاریخی، سیاسی، منطقه ای و بین المللی شکل گیری آنها آشنا شود. در واقع، ساختار جدید کتاب می کوشد میان تحولات چند دهه اخیر و رویدادهای معاصر ارتباط برقرار کند و زمینه فهم بهتر مسائل روز را فراهم آورد.

*حرکت از حفظ وقایع به سوی تحلیل و پژوهش*
وجه مشترک تغییرات ایجاد شده در این دو کتاب درسی، توجه بیشتر به یادگیری تحلیلی و مسئله محور است. در کتاب درسی مطالعات اجتماعی پایه نهم، فعالیت های مبتنی بر داده های تاریخی، نقشه و پرونده پژوهشی، دانش آموز را به تحلیل، مقایسه، گفت وگو و بررسی منابع دعوت می کند و در کتاب تاریخ معاصر نیز تلاش شده است روابط میان رویدادهای تاریخی و زمینه های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و منطقه ای آنها برای دانش آموز روشن شود.

بر این اساس، تغییرات محتوایی کتاب های درسی صرفاً به افزودن چند صفحه درباره وقایع جدید محدود نشده است؛ بلکه تلاش شده است رویدادهای معاصر در بستر تاریخی خود قرار گیرند و دانش آموز بتواند ارتباط میان گذشته، تحولات چند دهه اخیر و مسائل روز جامعه را بهتر درک کند.

این رویکرد در امتداد تلاش سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی برای به روزرسانی محتوای کتاب های درسی متناسب با نیازهای روز جامعه و تقویت مهارت های تحلیل، پژوهش و فهم مسائل واقعی در فرایند یادگیری دنبال شده است.

در پایان لازم به ذکر است که سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی با تأکید بر اهمیت مشارکت ذی نفعان در فرآیند بهبود و روزآمدسازی محتوای آموزشی و با هدف دریافت مستمر نظرات، پیشنهادات، سوالات و ابهامات دانش آموزان، والدین، فرهنگیان و فعالان نظام تعلیم و تربیت و بررسی و تحلیل این دیدگاه ها در گروه های تخصصی تألیف کتاب های درسی، میزبان شما در سامانه نظرسنجی محتوای کتاب های درسی به آدرس https://nazar.roshd.ir و یا https://nazar.oerp.ir است.