تربیت دینی با بیداری عقل آغاز می شود + فیلم

اسلام دین اعتدال است و پیامبر اسلام(ص) برای احیای مکارم اخلاقی مبعوث شده اند. پس چرا شاهد تندروی ها، کندروی ها و رفتارهای ضد اخلاقی و حتی ضد انسانی به نام دین اسلام در جامعه هستیم و هر کس با برداشتی از دین، دیگران را به بی دینی متهم می کند؟ چگونه می توان به اصل اسلام و دستورات اسلامی دست یافت و مسلمانی مؤمن و متعادل شد؟

برای دست یافتن به پاسخ این سؤال ها، مسعود اسماعیلی، پژوهشگر حوزه تربیت دینی ، کتابی با عنوان « مؤمن متعادل و تربیت متعادل» را به رشته تحریر درآورده است و طی درس گفتارهایی، با محور قرار دادن مطالب این کتاب، تشریح می کند که چگونه می توان مؤمنی متعادل، همان طور که اسلام ناب محمدی مدنظر دارد، بود.

در ادامه، قسمت بیست و دوم این مجموعه با موضوع «نقش تعقل در تربیت» را با هم می بینیم و می خوانیم.

در ادامه درس گفتارهای «مؤمن متعادل و تربیت متعادل»، در درس سوم با عنوان «عقل شناسی دینی»، آخرین بحث به نقش تعقل در تربیت اختصاص دارد. در بسیاری از مواقع، ما کودکان را با حس های خوبی تربیت می کنیم و این مسئله خوب است. بچه ها وقتی کوچک هستند، بیشتر احساساتی اند. آغاز حرکت تربیت از احساس، به جا و درست است، چون با سن کودکان تناسب دارد؛ اما ماندن و توقف در این ایستگاه، یعنی احساس، ما را به مقصد نمی رساند و باید خودمان و بچه ها را با تعقل و خردورزی از این ایستگاه عبور دهیم.

«واعظ درون» تعبیر دیگری از عقل است. عقل را نفس لوامه یا عذاب وجدان نیز می گویند. گاهی ما حرفی می زنیم یا رفتاری می کنیم که بعد پشیمان می شویم و با خود می گوییم: «این چه حرفی بود که من گفتم؟» این واکنش و سرزنش خود، ناشی از نفس لوامه است که بسیار هم خوب است. برخی می گویند به ما عذاب وجدان ندهید؛ در حالی که داشتن عذاب وجدان بسیار هم خوب است و خداوند این حس را در وجود ما قرار داده است. برای داشتن عذاب وجدان باید خدا را شاکر باشیم؛ بودن این حس موجب می شود اگر در مسیر اشتباه حرکت کنیم و از مسیر اصلی منحرف شویم، به دلیل داشتن عذاب وجدان، به شاهراه اصلی و صراط مستقیم بازگردیم.

نفس لوامه، واعظ درون، حجت درون و لُب (اُولوالالباب)، دیگر اسامی عقل هستند. حال اگر این واعظ درون بیدار شود، واعظ بیرون، یعنی ما معلمان، والدین و...، می توانیم کاری کنیم و در تربیت فرد اثرگذار باشیم؛ اما اگر واعظ درون خفته باشد، عقل کار نکند و فرد به حدی هوس پروری و هوس رانی کرده باشد که عقل او محجوب شده باشد، واعظ بیرونی نیز نمی تواند کاری بکند.

امام باقر(ع) می فرمایند: کسی که خدا برای او واعظی از خودش قرار ندهد؛ یعنی عقل که واعظ درون فرد است، کار نکند، توصیه ها و ارشاد دیگران نمی تواند برای او کاری کند و سودی به او نخواهد رساند. پس مبنای تربیت متعادل، بیدار کردن عقل، خردورزی و تقویت مهارت عقل ورزی است. اگر حجت درون بیدار باشد، هر کس توصیه درستی به ما بکند، ولو اینکه یک کودک باشد، انسان زیر بار حرف حق می رود.

سیدالشهدا(ع)، حضرت عباس(ع) و تک تک اصحاب در رجزها و خطبه هایشان دائماً می خواستند تعقل افراد را بیدار و از حجاب خارج کنند؛ ولی اگر خود فرد نخواهد، حتی اگر پیامبر خدا(ص) و ائمه(ع) واعظ باشند نیز نتیجه ای نخواهد داد.

پس محور کلیدی تربیت، بیدار کردن عقل است. تربیت مبتنی بر عقل، محور دین داری است و وقتی عقل روشن می شود، گویی استارت زده شده و همه چیز روشن می شود. تکان دادن اجزای دین داری، کم فایده و کم اثر است؛ اما بیدار کردن عقل باعث می شود خود فرد از زشتی گناهان فاصله بگیرد و بر اساس عقلش به سمت خوبی ها حرکت کند و این، یکی از بزرگ ترین رویکردهای بنیادین در تربیت دینی است.

امیدواریم خداوند متعال به ما توفیق دهد که هم خودمان عاقلانه رفتار کنیم و هم بتوانیم در مقام تربیت و تبلیغ دینی، عقول افراد را مخاطب قرار دهیم و آن ها را بارور کنیم.

var player = videojs('player_296214_4409254',{ techOrder: [ "html5" , "flash"],poster:'',width:400,height:300}); videojs.addLanguage('en', {"No compatible source was found for this media.": "مشاهده ی ویدیو نیاز به پشتیبانی مرورگر از codec h264 یا نصب فلش پلیر دارد."}); player.one('play', (function(){ $.post('/fa/ajax/news/video/4409254',{},function (data) {}); })); کد ویدیو دانلود کیفیت اصلی (function() { const embedHtml = ' ' + ' ' + ' ' + ' '; const videoTextAreaId = "videoTextArea_4409254"; const videoCodeBtnId = "videoCodeBtn_4409254"; const videoCodeBtn = document.getElementById(videoCodeBtnId); videoCodeBtn.addEventListener('click', function() { if (document.getElementById(videoTextAreaId).innerText.trim() === "") { document.getElementById(videoTextAreaId).innerText = embedHtml; } }); })(); انتهای پیام