دانشگاه در دفاع مقدس از کلاس درس تا خط مقدم فناوری پیش رفت

محمد نبیونی، رئیس بنیاد نخبگان البرز در گفت وگو با ایکنا از البرز، اظهار کرد: نقش دانشگاهیان در دفاع مقدس را می توان در دو مقطع بررسی کرد؛ مقطع نخست از پیروزی انقلاب اسلامی تا بازگشایی دانشگاه ها در اسفند سال 1361 و مقطع دوم از بازگشایی دانشگاه ها به بعد که در آن، نقش نهاد دانشگاه در دفاع شکل منسجم تر و تخصصی تری پیدا کرد.

وی افزود: در ماه های پس از پیروزی انقلاب اسلامی، دانشگاهیان در قالب افراد، گروه های کوچک و مجموعه هایی که سابقه فعالیت تشکیلاتی داشتند، در سازماندهی های مختلف حضور پیدا کردند و با آغاز جنگ تحمیلی نیز بخشی از این نیروها در شکل گیری و فعالیت نهادهایی همچون سپاه، جهاد سازندگی و بسیج مشارکت داشتند.

نبیونی بیان کرد: با بازگشایی دانشگاه ها در اسفند سال 1361، ظرفیت دانشگاه به تدریج به شکل سازمان یافته تری وارد عرصه دفاع شد و دانش و تخصص موجود در دانشگاه ها برای پاسخ به مسائل و نیازهایی به کار گرفته شد که در میدان جنگ با آنها مواجه بودیم.

عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی با اشاره به برخی مشکلات عملیات های ابتدایی گفت: در آن مقطع، مسائلی مانند لجستیک، شناسایی، دسترسی نیروها، پشتیبانی از رزمندگان پیاده و یافتن مسیرهای مناسب برای عبور از خطوط دشمن، بخشی از چالش های موجود بود و طبیعتاً برای حل چنین مسائلی، نیاز به توان فنی و مهندسی وجود داشت.

این مسئول توضیح داد: دانشگاه در همین نقطه وارد میدان شد و تلاش کرد بخشی از نیازهای دفاعی را از مسیر دانش و فناوری پاسخ دهد؛ مسیری که در ادامه به شکل گیری تجربه های مختلف در حوزه های مهندسی و فناوری منجر شد.

نبیونی یکی از نمونه های این تجربه را طراحی پرنده های بدون سرنشین عنوان کرد و گفت: یکی از نمونه های اولیه با عنوان «تلاش» شکل گرفت که تجربه حاصل از آن در ادامه مسیر به ساخت نمونه هایی مانند «مهاجر یک» و «مهاجر دو» کمک کرد و ظرفیت جدیدی را در حوزه شناسایی ایجاد کرد.

وی تصریح کرد: اهمیت این تجربه نشان داد دانشگاه می تواند در مواجهه با یک نیاز واقعی، مسیر تحقیق، آزمون، خطا و توسعه فناوری را طی کند و نتیجه این فرآیند را در اختیار نیازهای کشور قرار دهد.

رئیس بنیاد نخبگان استان البرز با اشاره به عملیات خیبر و والفجر 8 اظهار کرد: مهندسی رزمی یکی دیگر از عرصه هایی بود که ظرفیت دانشگاه در آن نقش داشت و احداث پل بعثت را می توان یکی از نمونه های مهم این موضوع دانست.

این مسئول افزود: شرایط رودخانه اروند، جریان و تغییرات سطح آب و ضرورت انتقال نیرو و تجهیزات، اجرای چنین پروژه ای را با پیچیدگی های مهندسی مواجه کرده بود و احداث پل بعثت نشان داد که در شرایط جنگی نیز می توان از دانش و توان تخصصی برای عبور از مسائل پیچیده استفاده کرد.

نبیونی با بیان اینکه حضور دانشگاهیان به حوزه تجهیزات و مهندسی محدود نبود، اظهار کرد: یکی دیگر از نیازهای جدی جنگ، حوزه درمان و رسیدگی سریع به مجروحان بود و در این بخش نیز دانشگاهیان وارد عمل شدند.

عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی افزود: شکل گیری بیمارستان های صحرایی، به ویژه در مناطقی که فاصله زیادی با مراکز درمانی داشتند، اهمیت زیادی داشت؛ چراکه انتقال مجروحان از مناطق عملیاتی به مراکز درمانی می توانست زمان زیادی به خود اختصاص دهد.

وی ادامه داد: با حضور نیروهای دانشگاهی و به ویژه ظرفیت جهاد دانشگاهی در استان فارس، بیمارستان های صحرایی بزرگ تری ایجاد شد و این مراکز توانستند بخشی از نیاز درمانی مناطق عملیاتی را پاسخ دهند.

نبیونی با اشاره به نقش دانشگاه تربیت معلم، دانشگاه خوارزمی امروز، در حوزه های شیمیایی، میکروبی و رادیواکتیو گفت: دانشگاهیان در مواجهه با تهدیدات شیمیایی نیز بخشی از توان خود را به میدان آوردند و در حوزه هایی مانند تجهیزات حفاظتی و فیلترهای مورد نیاز ماسک های شیمیایی فعالیت کردند.

این مسئول توضیح داد: در سال های پس از دفاع مقدس نیز این مسیر در حوزه های تحقیق و توسعه، ساخت تجهیزات و مهندسی معکوس ادامه پیدا کرد، هرچند بخشی از این فعالیت ها به دلیل ماهیت محرمانه هیچ گاه امکان انتشار عمومی پیدا نکرد.

رئیس بنیاد نخبگان استان البرز با اشاره به تجربه دانشگاهیان در دوران کرونا اظهار کرد: در دوران شیوع کرونا نیز دانشگاهیان و پژوهشگران در شرایط تحریم و محدودیت، برای طراحی و تولید بخشی از تجهیزات و اقلام مورد نیاز وارد میدان شدند و این تجربه نشان داد ظرفیت علمی کشور در شرایط بحران می تواند نقش مهمی در حل مسائل داشته باشد.

وی ابراز کرد: سرعت تحولات فناوری امروز بسیار بالاست و تهدیدات نیز نسبت به گذشته تغییر کرده اند؛ بنابراین دانشگاه باید در شناخت این تحولات، توسعه فناوری های بومی و پاسخ به نیازهای جدید کشور حضور فعال داشته باشد.

نبیونی در پایان گفت: تجربه دفاع مقدس نشان داد دانشگاه تنها محل آموزش نیست؛ دانشگاه می تواند در شرایط دشوار، محل تبدیل مسئله به راه حل، دانش به فناوری و تخصص به خدمت عمومی باشد و ضروری است این پیوند میان دانشگاه و نیازهای کشور همچنان تقویت شود.

انتهای پیام