جایگاه دعای رهایی از غم در صحیفه سجادیه

به گزارش خبرنگار ایکنا از لرستان، حجت الاسلام والمسلمین محمدرضا اعوانی، مدرس حوزه و دانشگاه، در نشست مجازی «آشنایی با معارف تربیتی صحیفه سجادیه» که امروز، هفتم مهرماه از سوی معاونت فرهنگی ـ تبلیغی مدیریت حوزه های علمیه خواهران لرستان برگزار شد، درباره جایگاه و شرح دعای پنجاه و چهارم صحیفه سجادیه، گفت: دعایی که حضرت برای رهایی از اندوه و دلتنگی آن را می خواند. در این فراز خدا را بهترین گشاینده غم ها معرفی کرده و از او بهترین سرنوشت را درخواست می کند.

وی با اشاره به اینکه امام سجاد(ع) در بند اول دعای 54 صحیفه سجادیه گفت: «یَا فَارِجَ الْهَمِّ، وَ کَاشِفَ الْغَمِّ، یَا رَحْمَانَ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ وَ رَحِیمَهُمَا، صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ افْرُجْ هَمِّی، وَ اکْشِفْ غَمِّی»، خدا را با یکی از اوصاف الهی اش صدا می زند و می فرماید: «ای زداینده اندوه و برطرف کننده غم، ای رحمن دنیا و آخرت و رحمت آورنده در دو دنیا، بر محمد و آلش درود فرست و اندوه مرا برطرف ساز، و غم دلم را بزدای»، که این بیانگر این است کسی که خدا را با اوصافش صدا می زند خدا را به این نام می شناسد و باور دارد خدای متعال صاحب این نام است.

این مدرس حوزه علمیه به آیه 180 سوره اعراف «وَلِلَّهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَیٰ فَادْعُوهُ بهَا ۖ وَذَرُوا الَّذینَ یُلْحِدُونَ فِی أَسْمَائِهِ ۚ سَیُجْزَوْنَ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ» اشاره کرد و ادامه داد: خدای متعال در این آیه فرموده است: «و نیکوترین نام ها [به لحاظ معانی] ویژه خداست، پس او را با آن نام ها بخوانید؛ و آنان که در نام های خدا به انحراف می گرایند [و او را با نام هایی که نشان دهنده کاستی و نقص است، می خوانند] رها کنید؛ آنان به زودی به همان اعمالی که همواره انجام می دادند، جزا داده می شوند.»

اعوانی با بیان اینکه امام سجاد(ع) کوهی از غم و غصه بود و پس از حادثه کربلا سالیان درازی می گریست، اظهار کرد: انسانی که هنگام دعا کردن خدا را با عبارت های مختلف می خواند این نشان از معرفت او نسبت به خداست البته باید نسبت به خدا بدبین نباشیم چرا که او نسبت به بندگانش مهربان است پس اگر در زندگی با مشکلاتی مواجه می شویم باید از این مشکلات سکوی پرتاب بسازیم. کمااینکه در آیه 43 سوره احزاب «هُوَ الَّذی یُصَلِّی عَلَیْکُمْ وَمَلَائِکَتُهُ لِیُخْرِجَکُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّورِ ۚ وَکَانَ بالْمُؤْمِنِینَ رَحِیمًا» در این رابطه آمده است: «اوست که با فرشتگان خود بر شما درود می فرستد تا شما را از تاریکی ها به سوی نور بیرون آورد، و او به مؤمنان مهربان است.»

این مدرس دانشگاه افزود: امام سجاد(ع) در ادامه دعا چنین می فرمایند: «یَا وَاحِدُ یَا أَحَدُ یَا صَمَدُ یَا مَنْ‏ «لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ»، اعْصِمْنِی وَ طَهِّرْنِی، وَ اذْهَبْ ببَلِیَّتِی. وَ اقْرَأْ آیَةَ الْکُرْسِیِّ وَ الْمُعَوِّذَتَیْنِ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ، وَ قُلْ؛ ای یگانه، ای یکتا، ای بی نیاز، ای کسی که نزاده ای و زائیده نشده ای و کسی همتای حضرت تو نیست، مرا حفظ کن و به پاکی آر، و گرفتاریم را برطرف کن و آیةالکرسی و معوذتین (سوره های فلق و ناس) و قل هو الله را بخوان و بگو.»

اعوانی با بیان اینکه رحمان صیغه مبالغه است که از رحمت گرفته شده است و رحیم صفت مشبه است و به معنای ثبات و دوام است یعنی رحمت خدا دوام دارد و واحد و احد نیز دو صفت هستند که دلالت بر وحدانیت خدا دارد، تصریح کرد: امام سجاد(ع) با این عبارات خدا را صدا می زند تا توجه او را نسبت به خود بیشتر کند.

وی با بیان اینکه بسیاری از مشکلات ما به خاطر ارتکاب به گناه است، گفت: امام علی(ع) نیز در مناجات شعبانیه می فرمایند: اقرار به درگاه تو را یک وسیله قرار دادم تا تو به من بیشتر توجه کنی.

اعوانی با بیان اینکه وقتی انسان از همه جا منقطع و رو به خدا می کند و این توحید ناب است؛ به این بند از دعا «یَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِکْرَامِ أَسْأَلُکَ عَمَلًا تُحِبُّ بهِ مَنْ عَمِلَ بهِ، وَ یَقِیناً تَنْفَعُ بهِ مَنِ اسْتَیْقَنَ بهِ حَقَّ الْیَقِینَ فِی نَفَاذ أَمْرِکَ» اشاره کرد و افزود: مرحوم علامه مجلسی در جلد 93 بحارالانوار صفحه 235 به روایتی از پیامبراکرم(ص) اشاره کرده که می فرمایند: اگر می خواهید در خانه خدا بروید یک کلمه را با حساسیت شدید بیان کنید و آن کلمه این است «یَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِکْرَامِ.»

این مدرس حوزه و دانشگاه در رابطه با «تُحِبُّ» در این بند از دعا و اینکه خدا چه کسانی را دوست دارد، به آیه 32 سوره آل عمران اشاره کرد و گفت: خدای متعال در این آیه فرموده است: «قُلْ إِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبعُونِی یُحْببْکُمُ اللَّهُ وَیَغْفِرْ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ ۗ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِیمٌ؛ بگو: اگر خدا را دوست دارید، پس مرا پیروی کنید تا خدا هم شما را دوست بدارد و گناهانتان را بیامرزد؛ و خدا بسیار آمرزنده و مهربان است.»

اعوانی با بیان اینکه امام سجاد(ع) در این دعا یقینی از خدا می خواهد که به او سود برساند، ادامه داد: گاهی انسان در اعمالش صداقت ندارد عمل می کند اما محدوده ای برای خودش قائل است که در آیه دوم سوره عنکبوت در این رابطه می خوانیم: «أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَکُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا یُفْتَنُونَ؛ آیا مردم گمان کرده اند، همین که بگویند: ایمان آوردیم، رها می شوند و آنان [به وسیله جان، مال، اولاد و حوادث] مورد آزمایش قرار نمی گیرند؟»

این مدرس حوزه و دانشگاه گفت: امام سجاد(ع) در این دعا از خدا می خواهد: اگر بین محبت دنیا و محبت خدا اختیار دارد محبت خدا را انتخاب کند کمااینکه عقل حکم می کند اگر انسان بین خدا و دنیا اختیار پیدا کرد خدا را انتخاب کند.

وی با بیان اینکه خدا گاهی برای رسیدن انسان به حاجتی او را مورد ابتلا و آزمایش قرار می دهد و امام سجاد(ع) در بندهای پایانی از خدا می خواهد آن حاجت در حالی به او داده سود که در حال عافیت قرار دارد، اظهار کرد: در بند پایانی دعا حضرت ضمن فرستادن صلوات بر پیامبر و آل طاهرینش می فرماید: «اللَّهُمَّ مَنْ أَصْبَحَ لَهُ ثِقَةٌ أَوْ رَجَاءٌ غَیْرُکَ، فَقَدْ أَصْبَحْتُ وَ أَنْتَ ثِقَتِی وَ رَجَائِی فِی الْأُمُورِ کُلِّهَا، فَاقْضِ لِی بخَیْرِهَا عَاقِبَةً، وَ نَجِّنِی مِنْ مَضَلَّاتِ الْفِتَنِ برَحْمَتِکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ؛ خداوندا هر کس روز کند در حالی که به غیر تو اعتماد و امیدی داشته باشد، پس من روز کردم در حالی که در همه کارها اعتماد و امیدم تویی، پس برایم برنامه ای مقدر فرمای که پایان آن از همه فرخنده تر باشد و از فتنه های گمراه کننده رهایی ام بخش، به حق مهربانیت ای مهربانترین مهربانان.»

انتهای پیام