تاکید بر ضرورت تقویت وحدت و انسجام ملی در کشور

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ؛ حجت الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه در مراسم آغاز سال تحصیلی جدید در دانشگاه پیام نور ، با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای انقلاب اسلامی، به ویژه شهدای حوزه و دانشگاه و امام شهیدان، آغاز سال تحصیلی جدید را تبریک گفت و ابراز امیدواری کرد سال تحصیلی پیش رو، سالی سرشار از انسجام ملی، وحدت، همدلی و رشد علمی و فرهنگی باشد.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به شرایط اقتصادی کشور افزود: امروز، در کنار چالش های اقتصادی ، کشور با فشارهای گسترده ای مواجه است و در چنین شرایطی شاید هیچ امری مهم تر از وحدت و انسجام ملی ، ضرورت نداشته باشد و اقتضا می کند سلیقه ها و دیدگاه های اختلافی را کنار بگذاریم و بیش از هر زمان دیگری هم از وحدت و انسجام سخن بگوییم و هم در عمل به آن پایبند باشیم. .

خسروپناه با تأکید بر ضرورت همکاری همه دستگاه ها برای عبور از شرایط موجود گفت : همه دستگاه ها و مسئولان باید در شرایط موجود دست به دست یکدیگر دهند و با درک شرایط کشور، از تصمیم های احساسی پرهیز کنند و برای حل مسائل و تأمین مصالح کشور با همدلی و همکاری حرکت کنند.

نقش انقلاب اسلامی در شکل گیری فرهنگ علم و نوآوری

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به توجه امام خمینی (ره) و رهبر معظم انقلاب اسلامی به علم و فناوری گفت: پس از انقلاب اسلامی، امام خمینی (ره) و رهبر معظم انقلاب اسلامی تأکید فراوانی بر علم و فناوری داشتند و از جوانانی که در مسیر علمی حرکت می کردند، حمایت می شد.

خسروپناه افزود : در این دوره به تدریج یک فرهنگ نوآوری در کشور شکل گرفت و نهادهای سیاست گذار علمی نیز اسناد و برنامه های مختلفی را تدوین کردند.

وی با اشاره به نقش شورای عالی انقلاب فرهنگی در این زمینه گفت : این شورا ، «نقشه جامع علمی کشور»، سند هوافضا، سند سلول های بنیادی، سند زیست فناوری و اسناد دیگری را تدوین کرد که دستیابی به چنین جایگاهی ، نتیجه فعالیت دانشگاه ها و اجرای سیاست های علمی بوده است و صرف تدوین سند نمی توانست چنین دستاوردی ایجاد کند.

دانشگاه حکمت بنیان؛ فراتر از دانش و بینش

خسروپناه با اشاره به ویژگی های دانشگاه حکمت بنیان گفت: اگر دانشگاه ما صرفاً دانشگاه دانش محور و بینش محور باشد، این به تنهایی کافی نیست ، حتی اگر بهترین درس ها را به دانشجویان ارائه کنیم و آنان بهترین باورهای توحیدی را نیز پیدا کنند، باز هم به تنهایی نمی توان گفت دانشگاه به معنای کامل، حکمت بنیان شده است؛ زیرا در مفهوم حکمت، باید دید تا چه اندازه توانسته ایم فضیلت را در خود و در متعلمان ایجاد کنیم و تا چه اندازه توانسته ایم نوآوری، فناوری و اثربخشی ایجاد کنیم که به خدمت جامعه منجر شود.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر ضرورت ارزیابی دانشگاه ها بر اساس این شاخص ها افزود : باید بررسی کنیم دانشگاهی که ایجاد کرده ایم، با شاخص های حکمت بنیان تا چه اندازه فاصله دارد و چقدر می توان آن را دانشگاه حکیم و مبتنی بر حکمت دانست.

خسروپناه  گفت : بنابراین، مسئله مهم این است که دانشگاه را فقط با میزان دانش و تولید علمی نسنجیم؛ بلکه باید ببینیم این دانش و فناوری تا چه اندازه به حل مسائل و خدمت به جامعه منجر شده است.

وی تأکید کرد: باید ارزیابی کنیم دانشگاهی که داریم، بر اساس شاخصه های حکمت بنیان تا چه اندازه دانشگاه حکیم و حکمت مبناست؛ همان گونه که امروز در وزارت علوم نیز ارزیابی هایی بر اساس شاخص های مختلف انجام می شود.

خسروپناه با یادآوری خدمات دانشگاه ها در جریان جنگ اخیر گفت : یکی از شاخص هایی که می توان بر اساس مفهوم حکمت مورد ارزیابی قرار داد، میزان خدمت دانشگاه به جامعه است.

وی با اشاره به فعالیت موکب های دانشگاهی در ایام جنگ افزود: دانشگاه ها در نقاط مختلف کشور موکب هایی برپا کردند و به مردم خدمات ارائه دادند و در برخی استان ها دانشگاه ها با حضور روان شناسان، مشاوران و پزشکان، خدمات تخصصی به مردم ارائه کردند.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت : حتی برخی استادان علوم انسانی در جریان این حوادث، رفتارهای مردم را مورد مطالعه قرار دادند و در حوزه های جامعه شناسی و روان شناسی مقالات علمی نوشتند و تحقیقات میدانی انجام دادند. این همان دانش نافع، کارآمد و اثربخش است.

تلاش های دانشگاه پیام نور در توسعه فعالیت های علمی

خسروپناه با قدردانی از اقدامات دانشگاه پیام نور در سال های اخیر گفت : دانشگاه پیام نور در این سال ها برای تحول در حوزه های مختلف تلاش کرده و در زمینه هایی فراتر از آموزش نیز در مسیر تحول حرکت کرده است.

وی با اشاره به ویژگی های آموزشی این دانشگاه افزود: پیام نور از جمله دانشگاه هایی است که با وجود مجازی و غیر حضوری بودن، بخش قابل توجهی از آموزش در مقطع کارشناسی، برای دروس مختلف کتاب های درسی تدوین کرده است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به حجم کتاب های درسی تولیدشده در دانشگاه پیام نور گفت: حدود سه هزار و 200 کتاب درسی تدوین شده است که انجام چنین کاری بسیار دشوار بوده و نیازمند یک جهاد علمی، تلاش مستمر و انسجام میان استادان بوده است.

خسروپناه افزود: در این فرایند، علاوه بر استادان دانشگاه پیام نور، از استادان دانشگاه های دیگر نیز استفاده شده و حتی برخی استادانی که عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور نبوده اند، در تدوین این کتاب ها مشارکت داشته اند؛ به گونه ای که برخی از این کتاب ها در دانشگاه های دولتی و سایر دانشگاه ها نیز مورد استفاده و تدریس قرار گرفته اند.

وی همچنین به فعالیت مجلات علمی دانشگاه پیام نور اشاره کرد و گفت: مجلات علمی این دانشگاه نیز به طور مستمر در حال ارتقا هستند و این اقدامات را می توان از شاخص های حکمت در دانشگاه دانست.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: باید بررسی شود چه میزان از پژوهش های دانشگاهی با مسائل جامعه و نیازهای حکمرانی کشور ارتباط دارند، چه تعداد از آنها به ثبت اختراع تبدیل می شوند و چه میزان از ثبت اختراع ها به محصول می رسند.

وی گفت : در حوزه علوم مهندسی نیز باید بررسی شود چه میزان از مقالات و دستاوردهای علمی توانسته اند مراحل آمادگی فناوری یا TRL را طی کنند و به مراحل کاربردی و محصول نزدیک شوند.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکید کرد: طبیعی است که با حرکت از آموزش به پژوهش، از پژوهش به ثبت اختراع و از ثبت اختراع به محصول، تعداد دستاوردها کاهش پیدا کند، اما مهم این است که استاد دانشگاه همواره یک نگاه جدی به نیازهای جامعه داشته باشد و تلاش علمی خود را در این مسیر قرار دهد.

خسروپناه گفت : دانشگاهی که آموزش، پژوهش، نوآوری، فناوری و نظریه پردازی را در کنار یکدیگر دنبال کند و همه این فعالیت ها را در قالب «علم نافع» به خدمت مردم درآورد، می تواند دانشگاه حکمت بنیان باشد.

وی پیشنهاد کرد: دانشگاه ها باید از این منظر نیز مورد بررسی قرار گیرند. ارزیابی های وزارت علوم در جای خود انجام می شود و شاخص های علمی مشخصی دارد، اما در کنار آن باید شاخص های دیگری نیز برای سنجش میزان حکمت بنیانی دانشگاه مورد توجه قرار گیرد.

ضرورت توجه دانشگاه ها به نیازهای فناوری کشور

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به برخی نیازهای فناورانه کشور گفت: باید مشخص شود نیازهای فناوری کشور چیست و دانشگاه ها تا چه اندازه به این نیازها توجه دارند.

خسروپناه حوزه هایی مانند فناوری کوانتوم، میکروالکترونیک، انرژی پاک و نانوفناوری را از جمله حوزه های مهم دانست و افزود: امروز موضوعاتی مانند «زیست مصنوعی» یا «زیست مهندسی» نیز در جهان مطرح است و باید دانشگاه های کشور نسبت به این حوزه ها توجه داشته باشند.

خسروپناه همچنین هوافضا را یکی دیگر از نیازهای کشور عنوان کرد و گفت: هوافضا از نیازهای کشور است و دانشگاه ها باید متناسب با نیازهای واقعی کشور در این حوزه ها برنامه ریزی کنند.

هوش مصنوعی و ضرورت استقلال در الگوریتم و زیرساخت

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر اهمیت هوش مصنوعی گفت : توجه به هوش مصنوعی صرفاً به این معنا نیست که یک GPU تهیه کنیم، یک نرم افزار یا منبع باز را در اختیار بگیریم و داده ها را به آن بدهیم تا کار ما را انجام دهد.

وی افزود: اگر قرار است کشور در حوزه هوش مصنوعی به استقلال برسد، باید در زمینه الگوریتم نویسی، تولید نرم افزارهای متن باز و کدنویسی نیز توانمندی داشته باشد.

خسروپناه با تأکید بر اینکه فناوری های هوش مصنوعی از نظر ارزش ها و زمینه های فرهنگی خنثی نیستند، گفت: هر الگوریتم هوش مصنوعی مبتنی بر مجموعه ای از ارزش ها و انتخاب های انسانی است و نمی توان فناوری را کاملاً خنثی دانست.

وی افزود : اگر دانشگاه امروز به فکر حکمرانی هوش مصنوعی نباشد، در آینده ممکن است کشورها در معرض وابستگی جدی به نظام های حکمرانی هوش مصنوعی قدرت های دیگر قرار گیرند.

فناوری های نرم و مسئله هویت فرهنگی

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به مفهوم «صنایع خلاق» گفت: صنایع خلاق امروز از جمله حوزه های مهم فناوری نرم هستند که باید مورد توجه قرار گیرند، سه سال پیش موضوع صنایع خلاق را در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رساندیم، اما متأسفانه در مرحله اجرا با مشکلاتی مواجه شده است.

خسروپناه با اشاره به ضرورت توسعه فناوری های نرم و صنایع خلاق افزود : شهر خلاق، شهری است که از فناوری های نرم و ظرفیت های خلاقانه استفاده می کند و باید به این حوزه ها توجه بیشتری داشت.

وی با اشاره به تجربه شکل گیری پارک های علم و فناوری در کشور گفت : نخستین پارک فناوری کشور در اصفهان و با مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی شکل گرفت و پس از آن، پارک های علم و فناوری در استان های مختلف توسعه پیدا کردند.

ظرفیت جوانان در فناوری های نوین

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به ظرفیت جوانان کشور در حوزه های فناوری نرم، خلاقیت و هوش مصنوعی گفت: جوانان ما در حوزه فناوری های نرم و هوش مصنوعی کارهای بزرگی انجام داده اند.

وی همچنین با اشاره به فعالیت های دانشگاه پیام نور در حوزه هوش مصنوعی افزود : دانشگاه پیام نور نیز در حوزه هوش مصنوعی گام هایی برداشته و اقدامات خوبی انجام داده است که می تواند اثربخش باشد.

ضرورت توجه به فناوری های کوانتومی

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به حوزه های مختلف فناوری کوانتومی گفت: در حوزه هایی مانند سنسورهای کوانتومی، ارتباطات کوانتومی، رایانش کوانتومی و زیست شناسی کوانتومی اقدامات خوبی در کشور در حال انجام است.

وی افزود: وزارت علوم، شورای گسترش و معاونت های پژوهشی و آموزشی وزارت علوم نیز نسبت به فناوری ها و علوم و فنون نوین توجه دارند و این حوزه ها را به صورت جدی دنبال می کنند.

خسروپناه با اشاره به تشکیل کارگروه علوم و فناوری های راهبردی در شورای گسترش گفت: برخی فرآیندهای تصویب برنامه ها و رشته ها در گذشته ممکن بود چند سال طول بکشد، اما در حوزه های راهبردی تلاش شده است فرآیندها با سرعت بیشتری انجام شود.

ضرورت تغییر الگوی حکمرانی آموزش عالی

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به ضرورت تغییر مدل حکمرانی آموزش عالی گفت: اگر قرار است این تحول اتفاق بیفتد، مدل حکمرانی آموزش عالی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

خسروپناه با تشریح مفهوم هم پوشانی میان دانشگاه ها افزود : هم پوشانی الزاماً به معنای انجام کار تکراری نیست؛ ممکن است یک دانشگاه بخشی از زمان استاد خود را اختصاص دهد، دانشگاه دیگری زمین در اختیار بگذارد و دانشگاه دیگری آزمایشگاه و امکانات پژوهشی خود را ارائه کند و با تجمیع این ظرفیت ها، یک طرح بزرگ علمی و فناورانه شکل بگیرد، این نوع همکاری و تقسیم ظرفیت ها می تواند زمینه رشد و توسعه علمی کشور را فراهم کند.

ضرورت ایجاد آزمایشگاه های ملی

وی با اشاره به ضرورت راه اندازی آزمایشگاه های ملی در حوزه های راهبردی گفت : اگر در حوزه های مختلف علم و استاد فناوری به موفقیت برسیم، در بسیاری از این حوزه ها به آزمایشگاه ملی نیاز خواهیم داشت و  اگر دانشگاه ها ظرفیت های خود را تجمیع کنند، می توانند این آزمایشگاه را ایجاد کنند.

خسروپناه افزود: اگر کشور بخواهد در درمان های نوین مانند ژن درمانی و سلول درمانی موفق باشد، وجود آزمایشگاه های ملی ضروری است و در صورت نبود چنین زیرساخت هایی، امکان توسعه این فناوری ها با محدودیت مواجه خواهد شد.

ضرورت بازاندیشی در روش های آموزش

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر ضرورت توجه به روش های جدید آموزش گفت: در کنار مباحث مربوط به علم و فناوری، لازم است دانشگاه پیام نور درباره روش های آموزشی نیز تأمل کند.

وی با اشاره به تنوع شیوه های آموزشی افزود: آموزش حضوری، نیمه حضوری، مجازی، آموزش های آزاد و مهارتی، همگی باید در الگوی جدید آموزش عالی مورد توجه قرار گیرند.

خسروپناه با تأکید بر تأثیر فناوری های جدید بر آینده آموزش گفت : الگوی حکمرانی آموزش عالی و آموزش و پرورش در سال های آینده تحت تأثیر پلتفرم ها و فناوری های نوین قرار خواهد گرفت و باید از هم اکنون درباره نحوه بهره گیری از این تحولات برنامه ریزی کنیم.

استفاده از تجربه های موفق آموزش نوین

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به تجربه دانشگاه آزاد اسلامی در اصفهان گفت : اخیراً در دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان یک روش آموزشی مبتنی بر فناوری های نوین اجرا شده است که تجربه قابل توجهی است و می توان آن را بررسی کرد.

خسروپناه افزود : این تجربه هم در محل اجرا مشاهده شد و هم در ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه و بررسی شد و به نظر می رسد دانشگاه ها نیز می توانند چنین تجربه هایی را مطالعه کنند و اگر با اهداف آنان سازگار بود، از آن استفاده کنند.

وی با اعلام آمادگی شورای عالی انقلاب فرهنگی برای حمایت از دانشگاه ها گفت: همان طور که مطرح شد، بنا بر این است که از همه دانشگاه ها از جمله دانشگاه پیام نور، حمایت کنیم و اگر دانشگاه ها گرهی دارند، برای باز کردن آن کمک و پشتیبانی کنیم.