فائو: دامپروری در حال تغییر ساختاری است

به گزارش گروه کشاورزی، توسعه روستایی و محیط زیست خبرگزاری صداوسیما، در جدیدترین گزارش سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد (فائو) درباره وضع دامپروری جهان، با اشاره به تامین یک سوم پروتئین مورد نیاز جوامع از طریق دامپروی، افزایش توجهات به موضوع رقابت بر سر تاین خوراک دام و غذای انسان به عنوان یکی از عوامل مؤثر بر آینده این صنعت مورد بررسی قرار گرفته است.

فائو در این گزارش به افزایش توجه به استفاده از محصولات جانبی صنایع کشاورزی و غذایی و منابع خوراکی کمترمتعارف نیز اشاره کرده است؛ رویکردی که می تواند به کاهش فشار بر منابع زمین و افزایش بهره وری در زنجیره خوراک دام کمک کند.

از دیدگاه فائو، اهمیت رویکرد «سلامت واحد» برای بخش کشاورزی از آنجا ناشی می شود که یک بحران در هر بخش از زنجیره می تواند به بخش های دیگر منتقل شود و شیوع یک بیماری دامی می تواند تولید و تجارت محصولات دامی را تحت تأثیر قرار دهد؛ ضمن اینکه آلودگی آب و خاک می تواند سلامت محصولات کشاورزی را تهدید کند و استفاده نامناسب از داروهای ضدمیکروبی نیز می تواند به افزایش مقاومت میکروبی منجر شود.

فائو با اشاره به این نکات، بر همکاری میان بخش های کشاورزی، دامپزشکی، محیط زیست، بهداشت، علوم و سرمایه گذاری تأکید کرده و هشدار داده است که پیشگیری و شناسایی زودهنگام خطرات باید جایگاه پررنگ تری در سیاست گذاری نظام های غذایی داشته باشد.

بر اساس این گزارش، نظام های دامپروری و طیور همچنان سهم قابل توجهی در تأمین پروتئین مورد نیاز جمعیت جهان دارند؛ اما افزایش تقاضا برای محصولات دامی، فشار بیشتری بر منابعی مانند زمین، آب و نهاده های خوراکی وارد کرده است.

یکی از چالش های مهمی که در این زمینه مطرح می شود، رقابت میان تولید غذای انسان و تولید خوراک دام است. بخش قابل توجهی از محصولات کشاورزی می تواند مستقیماً به مصرف انسانی برسد یا برای تولید خوراک دام مورد استفاده قرار گیرد. افزایش تقاضا برای نهاده های دامی، بنابراین می تواند بر نحوه استفاده از زمین های کشاورزی و منابع محدود آب و انرژی اثرگذار باشد.

یکی از مسیرهایی که در گزارش های تخصصی FAO مورد توجه قرار گرفته، استفاده بیشتر از محصولات جانبی و بقایای صنایع کشاورزی و غذایی به عنوان بخشی از جیره دام است.

برای نمونه، برخی محصولات جانبی حاصل از فرآوری غلات، صنایع میوه و سبزی، صنایع روغن کشی و سایر فعالیت های کشاورزی و غذایی، در صورت برخورداری از کیفیت و ایمنی لازم، می توانند بخشی از نیاز خوراکی دام را تأمین کنند.

این رویکرد می تواند هم زمان دو هدف را دنبال کند: کاهش ضایعات زنجیره غذایی و کاهش وابستگی دامپروری به برخی نهاده های خوراکی که مستقیماً با غذای انسان رقابت می کنند.

البته استفاده از خوراک های جایگزین به معنای استفاده بدون ضابطه از هر نوع ضایعات کشاورزی یا غذایی نیست. کیفیت تغذیه ای، آلودگی های احتمالی، سموم، مایکوتوکسین ها، قابلیت هضم و استانداردهای ایمنی خوراک از جمله عواملی هستند که باید پیش از ورود هر ماده به زنجیره خوراک دام بررسی شوند.

از آنجایی که هزینه خوراک یکی از عوامل تعیین کننده اقتصاد تولید در واحدهای دام و طیور است، بنابراین هرگونه تغییر در قیمت، دسترسی یا کیفیت نهاده های خوراکی می تواند مستقیماً بر هزینه تمام شده محصولات دامی اثر بگذارد. از سوی دیگر، وابستگی شدید به تعداد محدودی از نهاده ها می تواند زنجیره تولید را در برابر اختلالات تجاری، خشکسالی، تغییرات اقلیمی و نوسانات بازار جهانی آسیب پذیر کند.

به همین دلیل، توسعه منابع خوراکی متنوع تر و استفاده علمی از منابع موجود می تواند به یکی از محورهای سیاست گذاری آینده صنعت دام و طیور تبدیل شود.