تجویز منطقی دارو؛ ضرورتی برای سلامت امروز و فردای کشور

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، نازیلا یوسفی مدیرکل دفتر نظارت و پایش مصرف فرآورده های سلامت سازمان غذا و دارو گفت: تحقق تجویز و مصرف منطقی دارو، البته مسئولیت یک دستگاه یا مجموعه خاص نیست. در این مسیر، همکاری میان وزارت بهداشت، سازمان غذا و دارو، سازمان نظام پزشکی، شرکت های دارویی، انجمن های علمی و البته سازمان های بیمه گر ضروری است. هر یک از این بخش ها از زاویه ای می توانند در اصلاح الگوی تجویز، مصرف و حتی توزیع دارو نقش آفرینی کنند.

وی افزود: یکی از اقدامات مهمی که در سال جاری در این حوزه انجام شده، فراهم شدن مجدد دسترسی به داده های نسخه ها و راه اندازی و تکمیل داشبوردهای مرتبط با تجویز دارو در رصدخانه سلامت است. این زیرساخت ها امکان تحلیل دقیق تر داده های نسخه ها و بررسی الگوهای تجویز را فراهم می کنند و می توانند زمینه را برای ارائه بازخورد به پزشکانی که الگوی تجویز آنها نیازمند اصلاح است، فراهم کنند.

آنتی بیوتیک ها؛ یک اولویت جدی

به گفته یوسفی در میان مباحث مرتبط با تجویز منطقی، آنتی بیوتیک ها جایگاه ویژه ای دارند. مصرف غیرمنطقی و بی رویه این داروها می تواند به افزایش مقاومت میکروبی منجر شود؛ مسئله ای که در نهایت سلامت فرد و جامعه را با تهدید مواجه می کند.

مدیرکل دفتر نظارت و پایش مصرف فرآورده های سلامت سازمان غذا و دارو ادامه داد: در همین راستا، سازمان غذا و دارو با همکاری وزارت بهداشت و سازمان های بیمه گر، اقداماتی را برای هدایت بهتر تجویز آنتی بیوتیک ها در دستور کار قرار داده است. یکی از این اقدامات، استفاده از نظام رنگ بندی آنتی بیوتیک هاست که به پزشک کمک می کند هنگام تجویز، میزان اهمیت و ملاحظات مرتبط با انتخاب هر دارو را در نظر داشته باشد.

وی گفت: همچنین سازمان های بیمه گر می توانند با استفاده از سامانه های الکترونیکی، هشدارهای لازم را هنگام تجویز برخی آنتی بیوتیک ها به پزشک ارائه کنند؛ برای مثال، پزشک را نسبت به امکان استفاده از گزینه های مناسب تر یا پیامدهای احتمالی مصرف یک داروی خاص آگاه سازند. این هشدارها می توانند مکمل تصمیم گیری علمی پزشک باشند و به اصلاح تدریجی الگوی تجویز کمک کنند.

یوسفی تصریح کرد: از سوی دیگر، موضوع دسترسی و توزیع آنتی بیوتیک ها نیز اهمیت زیادی دارد. داروهایی که صرفاً برای مصرف بیمارستانی در نظر گرفته شده اند، نباید بدون ضابطه در چرخه مصرف سرپایی قرار بگیرند. همچنین خریدهای غیرمنطقی داروخانه ها در حوزه آنتی بیوتیک ها باید به صورت مستمر رصد شود و در صورت مشاهده الگوهای غیرمتعارف، اقدامات نظارتی لازم صورت گیرد.

تغییر الگوی مصرف، یک فرایند فرهنگی و زمان بر است

وی ادامه داد: تجویز منطقی دارو صرفاً یک مسئله فنی یا اجرایی نیست؛ این موضوع ابعاد علمی، نظارتی، اقتصادی و مهم تر از همه، فرهنگی دارد. تغییر فرهنگ تجویز و مصرف دارو طبیعتاً در کوتاه مدت اتفاق نمی افتد و برای مشاهده نتایج پایدار آن، به برنامه ریزی و استمرار نیاز است.

مدیرکل دفتر نظارت و پایش مصرف فرآورده های سلامت سازمان غذا و دارو افزود: امروز مجموعه ای از اقدامات از رصد و تحلیل نسخه ها گرفته تا ارائه بازخورد به پزشکان، استفاده از ظرفیت سازمان های بیمه گر، ساماندهی توزیع و کنترل مصرف آنتی بیوتیک ها در حال انجام است. هدف همه این اقدامات، حرکت تدریجی نظام سلامت به سمت تجویز دقیق تر و مصرف مسئولانه تر دارو است.

یوسفی در پایان افزود: در نهایت، دارو زمانی می تواند بیشترین اثر و کمترین آسیب را داشته باشد که در جای درست، برای بیمار درست، با تشخیص درست و به میزان درست مصرف شود. رسیدن به این نقطه نیازمند همکاری همه اجزای نظام سلامت و همراهی جامعه است؛ مسیری که شاید زمان بر باشد، اما تداوم آن می تواند به بهبود پیامدهای سلامت و استفاده اثربخش تر از منابع دارویی کشور منجر شود.