بازتاب پیامدهای جنگ علیه ایران در رسانه های جهان

به گزارش مشرق، از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نه تنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بن بست راهبردی و شکست های میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانش آموزان بی گناه آغاز شد، به سرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گسترده ای پیدا کرد و واکنش های متفاوتی را در رسانه های بین المللی برانگیخت.

رسانه های جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کرده اند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتاب ها می تواند تصویری روشن تر از وضعیت واقعی جنگ و چشم انداز آن ارائه دهد.

رسانه های انگلیسی

خبرگزاری رویترز گزارش داد که جمهوری اسلامی ایران پس از رد پیشنهاد صلح خود از سوی دونالد ترامپ، بار دیگر بر حل دیپلماتیک مناقشه تأکید کرد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در شبکه های اجتماعی نوشت: «شروط ما روشن است و هرگونه حرکت به سوی بازگشایی تنگه هرمز منوط به تحقق این شروط است. تنها یک راه حل مذاکره شده می تواند آنها را از این بن بست خارج کند.» وی افزود که میانجی ها هنوز رد رسمی آمریکا را به ایران ابلاغ نکرده اند و تهران منتظر نظر قطعی آنهاست.

ترامپ روز شنبه در کاخ سفید با لحنی تحقیرآمیز گفت: «آنها می خواهند فوراً توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز انجام دهند چون به شدت در حال باختن هستند.» بر اساس گزارش وال استریت ژورنال، ترامپ به کارکنان خود گفته که احتمالاً پس از انتخابات میان دوره ای نوامبر، کارزار بمباران جدیدی را آغاز خواهد کرد.

این گزارش می افزاید که یک مقام ارشد ایرانی تأکید کرد تهران در برنامه هسته ای خود هیچ انعطافی نشان نخواهد داد و امتیازی درباره غنی سازی اورانیوم یا انتقال ذخایر آن نخواهد داد. مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، در مصاحبه با سی بی اس گفت: «ایران به دنبال جنگ نیست، اما از خود در برابر فشار، تهدید و حملات دفاع خواهد کرد» و تأکید کرد که تهران قبلاً پذیرفته است که «قرار نیست سلاح هسته ای توسعه دهد.» هم زمان، ائتلاف به رهبری عربستان از رهگیری دو موشک بالستیک و دو پهپاد انصارالله یمن خبر داد. رویترز می افزاید که فرماندهی ارتش ایران نیز آمادگی کامل خود را برای پاسخ به هرگونه حمله جدید آمریکا اعلام کرده است.

بی بی سی گزارش داد که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، پس از رد علنی پیشنهاد تهران از سوی دونالد ترامپ، تأکید کرد که تنها یک «راه حل مذاکره شده» می تواند به مناقشه پایان دهد. ترامپ در کاخ سفید مدعی شد پیشنهاد ایران «قابل قبول» نیست و تهران به دلیل «شدت باخت» خواهان توافق سریع برای بازگشایی تنگه هرمز است. عراقچی در واکنش، ضمن به رسمیت شناختن رد ترامپ، تصریح کرد که تهران منتظر پاسخ «قطعی» رسمی آمریکا از طریق میانجی هاست و افزود که ترامپ اظهارات متناقض زیادی داشته است.

مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، نیز در مصاحبه با سی بی اس گفت: «بی اعتمادی ایجادشده توسط این جنگ باید برطرف شود» تا مذاکرات موفق شود. پزشکیان تأکید کرد ترامپ یادداشت تفاهم را هنگام ازسرگیری بمباران «پاره کرد» و پرسید: «اگر به آنچه نوشته ایم پایبند نباشیم، آیا واقعاً می توانیم از طریق گفتگو آن را حل کنیم؟»

پایگاه خبری ام اس ناو در یادداشتی طنزآمیز به قلم هیز براون نوشت که جنگ ایران به رغم اهداف غیرمحیط زیستی، به طور ناخواسته به کاهش انتشار گازهای گلخانه ای جهان کمک کرده است. بر اساس تحلیل واشنگتن پست از داده های آژانس بین المللی انرژی، پیش بینی شده بود مصرف جهانی نفت و گاز در سال 2026 به شدت افزایش یابد، اما با بسته شدن تنگه هرمز و کاهش محموله های انرژی از خاورمیانه، مصرف جهانی نفت حدود 2.5 درصد کاهش می یابد که معادل حذف انتشار گازهای گلخانه ای 42 میلیون خودروی احتراقی است. تفاوت میان پیش بینی ژانویه و واقعیت کنونی، معادل اجتناب از انتشار 103 میلیون خودرو است.

این گزارش تصریح می کند که «تاکید می کنم این نتیجه چقدر غیرعمدی است.» ترامپ که سیاست انرژی او به «حفاری، عزیزم، حفاری» معروف است، هرگز اهداف زیست محیطی در سر نداشته و حتی رئیس آژانس حفاظت از محیط زیست را فردی «بی تفاوت به اقلیم» انتخاب کرده است. نویسنده با اشاره به اینکه آخرین بار در دوران همه گیری کرونا نیز کاهش مشابهی در انتشار کربن رخ داده بود، نتیجه می گیرد: «اگر برای هر بار کاهش تصادفی انتشار کربن توسط ترامپ یک سکه می گرفتم، دو سکه داشتم. این مقدار زیادی نیست، اما عجیب است که دو بار اتفاق افتاده است.» وی می افزاید که تداوم جنگ و اختلال در حمل ونقل نفت، احتمالاً این تغییرات را دائمی تر خواهد کرد و کشورهایی چون چین شاهد رونق صادرات پنل خورشیدی و خودروهای برقی بوده اند.

روزنامه نیویورک تایمز به قلم تیم بالک نوشت که هم زمان با تهدید دونالد ترامپ به «محو کردن» ایران در مجمع عمومی سازمان ملل، شمار فزاینده ای از جمهوری خواهان در رقابت های انتخابات میان دوره ای در تلاش اند از این جنگ پرهزینه فاصله بگیرند. بر اساس این گزارش، اشلی هینسون، نامزد جمهوری خواه سنا در آیووا، خواستار پایان «فوری» جنگ شد و مایک راجرز، نامزد میشیگان که پیش تر از حامیان سرسخت جنگ بود، در تبلیغی اعلام کرد این جنگ «باید پایان یابد.»

این گزارش می افزاید که قیمت بنزین در آمریکا در ماه جاری 40 سنت افزایش یافته و به حدود 4.50 دلار در هر گالن رسیده است. قیمت گازوئیل نیز به 6.50 دلار رسیده و تهدید می کند بهای مواد غذایی را از طریق افزایش هزینه های حمل ونقل بالا ببرد. نرخ وام مسکن نیز به هفت درصد افزایش یافته است. جیمز تالاریکو، نامزد دموکرات سنا در تگزاس، در ایستگاه بنزین گفت: «این جنگ در ایران یک فاجعه است. باید پایان یابد.»

نیویورک تایمز تصریح می کند که با وجود نارضایتی فزاینده، بسیاری از جمهوری خواهان از رویارویی با ترامپ پرهیز می کنند. هینسون و جان هاستد، نامزد اوهایو، با وجود درخواست پایان جنگ، اخیراً به قطعنامه های محدودکننده اختیارات جنگی ترامپ رأی منفی دادند. مت رکس رود، استراتژیست جمهوری خواه، هشدار داد: «جمهوری خواهان طوفان بزرگی در پیش دارند و این طوفان برای آنها در همه جبهه ها ظالمانه خواهد بود.» این گزارش نشان می دهد که جنگ ایران به یک «مشکل بزرگ» برای جمهوری خواهان در آستانه انتخابات نوامبر تبدیل شده است.

رسانه های عربی

الجزیره در مقاله ای به بررسی آینده روابط چین و آمریکا و احتمال رویارویی میان دو قدرت می پردازد. نویسنده معتقد است رشد اقتصادی و نظامی چین به خودی خود به معنای حرکت پکن به سمت جنگ یا تلاش برای نابودی نظم بین المللی نیست. چین طی بیش از دو دهه از نظام اقتصادی و تجاری موجود بهره فراوان برده و از طریق تجارت، سرمایه گذاری و فناوری توانسته قدرت اقتصادی و نظامی خود را افزایش دهد و حدود 800 میلیون نفر را از فقر شدید خارج کند.

به باور نویسنده، چین تا زمانی که نظم کنونی منافعش را تأمین کند، از رویارویی نظامی گسترده با آمریکا پرهیز خواهد کرد و بیشتر به دنبال اصلاح تدریجی قواعد و نهادهای بین المللی متناسب با وزن خود است. اما اگر چین با بحران های عمیق اقتصادی، سیاسی، جمعیتی، تجاری و فناوری روبه رو شود، ممکن است سیاست خارجی تهاجمی تری در پیش گیرد و برای تغییر نظم جهانی اقدام کند. نویسنده تأکید می کند پکن با «صبر راهبردی» در حال رقابتی بلندمدت است و تاکنون بیشتر از مسیر اقتصاد، فناوری و صنعت قدرت خود را گسترش داده است.

المیادین در مقاله ای با بررسی وضعیت پایگاه اجتماعی حزب الله لبنان دو سال پس از ترور سید حسن نصرالله، می پرسد چرا با وجود تلفات انسانی، آوارگی و ویرانی گسترده، پیوند میان حزب الله و بخش مهمی از جامعه حامی آن تضعیف نشده است.

نویسنده با استناد به مطالعاتی از جمله پژوهش مؤسسه کارنگی در سال 2024، می گوید تغییر محسوسی در نگرش آوارگان نسبت به حزب الله مشاهده نشد و در برخی موارد وابستگی به آن افزایش یافت. مقاله این مسئله را حاصل مجموعه ای از عوامل تاریخی، اجتماعی و فرهنگی می داند: شکل گیری حافظه جمعی در پی دهه ها درگیری با اسرائیل، پیوند حزب الله با هویت اجتماعی بخشی از شیعیان لبنان، ارزش هایی مانند صبر، شهادت، فداکاری و کرامت، و نیز شبکه گسترده نهادهای اجتماعی و حمایتی حزب.

از نگاه نویسنده، بخشی از این جامعه هزینه مقاومت را کمتر از پیامدهای تسلیم و ناتوانی در دفاع از سرزمین می داند. بنابراین، ترور رهبران و خسارت های نظامی لزوماً به فروپاشی اجتماعی یا تغییر سیاسی این پایگاه منجر نشده است.

رأی الیوم در مقاله ای این سوال را مطرح می کند که چه کسی تصمیم گیرنده واقعی در عراق است: دولت عراق یا فشارهای ناشی از دلار و تحریم های آمریکا؟ نویسنده توقف پروازهای ایران در فرودگاه های بغداد، نجف، اربیل و سلیمانیه را نمونه ای از تأثیرگذاری تحریم های آمریکا بر تصمیم های عراق می داند. به ویژه درباره نجف، با توجه به روابط عمیق مذهبی، اجتماعی و اقتصادی این شهر با ایران، این اقدام را فراتر از یک مسئله هوانوردی ارزیابی می کند.

مقاله تأکید دارد که حاکمیت ملی صرفاً به معنای کنترل مرزها و فرودگاه ها نیست، بلکه به معنای استقلال تصمیم گیری است. نویسنده همچنین نقش ایران در حمایت از عراق در جنگ با داعش را یادآوری می کند و می پرسد آیا بغداد نباید این روابط را در تصمیم های خود در نظر بگیرد؟

در ادامه، مسئله تنگه هرمز و وابستگی اقتصاد عراق به صادرات نفت مطرح می شود. نتیجه مقاله این است که عراق برای حفظ استقلال خود نه به قطع رابطه با آمریکا نیاز دارد و نه به وابستگی به ایران؛ بلکه باید بتواند تصمیم هایش را بر اساس منافع و اراده خود اتخاذ کند.

رسانه های چین و روسیه

اینترفاکس روسیه به نقل از اندیشکده آمریکایی «دیفنس پریوریتیز» گزارش داد که پیشرفت ایران در حوزه تسلیحات دقیق، آسیب پذیری پایگاه های نظامی آمریکا در خاورمیانه را آشکار کرده و هم زمان ارزش عملیاتی این پایگاه ها را برای واشنگتن کاهش داده است. بر اساس این گزارش، تجربه رویارویی با ایران نشان داده است که آمریکا می تواند بخش قابل توجهی از قدرت آتش مورد نیاز خود را از فاصله های بسیار دور و با استفاده از بمب افکن های راهبردی مستقر در آمریکا و انگلیس، هواپیماهای ناونشین و موشک های شلیک شده از کشتی ها تأمین کند؛ بنابراین وابستگی به پایگاه های نزدیک به منطقه کاهش یافته است.

در مقابل، گسترش فناوری های حمله دقیق، این پایگاه ها را در برابر موشک ها و پهپادهای نسبتاً ارزان ایران آسیب پذیرتر کرده است. بر اساس گزارش، حملات ایران به شبکه پایگاه های آمریکا در منطقه موجب آسیب به هواپیماها، رادارها، سامانه های ارتباطی و دیگر زیرساخت ها شده و صدها ساختمان و تأسیسات، از جمله در مرکز لجستیکی اصلی نیروی دریایی آمریکا در بحرین، آسیب دیده یا تخریب شده اند.

«دیفنس پریوریتیز» معتقد است فرماندهان آمریکایی اکنون باید درباره هزینه بازسازی پایگاه های آسیب دیده و بازگرداندن نیروها به آنها تصمیم بگیرند؛ زیرا ممکن است این تأسیسات دیگر نقش سابق خود را در نمایش و اعمال قدرت نظامی آمریکا نداشته باشند.

با این حال، این اندیشکده تأکید می کند که پایگاه های منطقه ای همچنان برای سوخت رسانی هوایی، لجستیک، پشتیبانی عملیات و استقرار برخی نیروها ضروری هستند. بر همین اساس، حملات دوربرد از کشتی ها و بمب افکن ها نمی تواند به طور کامل جایگزین پایگاه های پیشرفته شود.

در گزارش همچنین هشدار داده شده است که کاهش آسیب پذیری این پایگاه ها پرهزینه خواهد بود، در حالی که ایران و شرکایش می توانند با افزایش ذخایر موشکی و پهپادی، با هزینه ای به مراتب کمتر بر دفاع تقویت شده آمریکا غلبه کنند.

خبرگزاری شینهوا گزارش داد که نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران از توقیف یک زیردریایی بدون سرنشین پیشرفته آمریکایی در تنگه هرمز خبر داده است. بر اساس این گزارش، این شناور خودران زیرآبی از نوع «ریموس 600» بوده و به گفته سپاه، در حال انجام فعالیت های جاسوسی در تنگه هرمز شناسایی و در جریان عملیاتی پیچیده با استفاده از برتری اطلاعاتی و جنگ الکترونیک توقیف شده است. سپاه اعلام کرده این زیردریایی برای بازیابی اطلاعات در اختیار متخصصان قرار گرفته است.

نیروی دریایی سپاه همچنین تأکید کرده که تنگه هرمز بسته است و اقدامات مستمر و قاطعانه ای را علیه حرکت های خطرناک و عبور شناورها از مسیرهای غیرمجاز انجام می دهد. شینهوا یادآور شد که سپاه پیش تر نیز در اوایل ماه جاری از توقیف یک زیردریایی بدون سرنشین آمریکایی در ورودی تنگه هرمز خبر داده و آن را از نوع «دایو-ال دی» معرفی کرده بود. این تحولات در شرایطی رخ داده است که ایران پس از حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به خاک خود در 28 فوریه، محدودیت هایی را برای عبور ایمن کشتی های متعلق به آمریکا و اسرائیل یا وابسته به آنها در تنگه هرمز اعمال کرده است.