ارسال/ برخی وعده ها به شیعیان عامل توجیه دنیاطلبی نشود

به گزارش ایکنا، حجت الاسلام والمسلمین عبدالکریم بهجت پور، مفسر تفسیر تنزیلی قرآن کریم و عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، پنجم مهرماه در ادامه سلسله جلسات تفسیر به ادامه تفسیر آیه 96 بقره و تحلیل موضوعاتی چون حرص بنی اسرائیل بر حیات دنیوی، تفاوت تمنی با ادعای زبانی، معنای «الف سنه»، مفهوم «مزحزحه من العذاب» و معنای «والله بصیر بما تعملون» پرداخت.

بهجت پور با اشاره به ارتحال حضرت آیت الله شبیری زنجانی، افزود: واقعاً ایشان در میان مراجع از بزرگانی بودند که فقه را به نحو بسیار شایسته کار کرده بودند. استاد ما آیت الله احمدی میانجی که مدتی زیر نظر ایشان از نظر اخلاقی بودم، به من توصیه کردند درس ایشان شرکت کنم چون ایشان متفکرند. یادم هست آن سال ها که در مدرسه حقانی درس می گفتند و ما خدمتشان مشرف می شدیم، حقیقتاً درس ایشان کاملاً متفکرانه و محققانه بود و انسان احساس می کرد دارد تفکر می کند و درس می گوید.

مفسر قرآن کریم تصریح کرد: وقتی از وسائل الشیعه یا اصول کافی یا … سخن می گفت، از چند نسخه تحقیق کرده بود و می فرمود مثلاً فلان واژه یا مطلب در چاپ فلان، کتابخانه فلان وجود دارد و مطالب زیادی را از روایات استخراج می کردند. بنده به عنوان طلبه با خودم فکر می کردم که چه حاجتی به اصول هست و باید مطالب ناب را از مخزن بزرگ اهل بیت(ع) استخراج کرد.

وی افزود: الحمدلله ایشان فرزندان عالمی به یادگار گذاشتند. سال ها به تواضع و زهد بین مردم گذراندند و بسیاری از مسیرها را با پایشان قدم برمی داشتند. خدا ایشان را رحمت کند و ما را قدردان اساتیدمان قرار دهد و ان شاءالله اینها در کنار مولا علی (ع) محشور باشند.

آزمون روان شناختی الهی از بنی اسرائیل

بهجت پور در ادامه تفسیر آیه 6، گفت: به عرض رسید که خدا بنی اسرائیل را به یک آزمایش روان شناختی دعوت می کرد که اگر مدعی هستید بهشت مال شماست و حیات کامل مال شماست و فرصت ها برای شماست، پس آرزوی مرگ کنید. وقتی من نعمت بالاتری برای شما فراهم کردم پس باید طالب آن باشید.

وی با اشاره به آموزه های اهل بیت(ع) درباره مرگ، اظهار کرد: علی ابن ابی طالب(ع) فرمود: آنس بالموت؛ مثل فرزندی که به سینه مادرش اشتیاق دارد، مشتاق مرگ و شهادت بودند و اگر اجازه بود که انسان به سمت مرگ برود، متقین به سمت مرگ پرواز می کردند. این آموزه هایی است که از مکتب اهل بیت(ع) داریم.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی افزود: اینجا هم می فرماید آرزوی مرگ کنید. بعد می فرماید ولی شما این کار را نمی کنید. این بحث از جامعه یهود است. گاهی چسب دنیا به ما هست و گاهی بر دلمان نمی نشیند و باز می گوییم: اللهم ارزقنا شهادة فی سبیلک؛ این درست نیست. در مورد یهودیان فرمود اینها این کار را نخواهند کرد: بما قدمت ایدیهم زیرا می دانند چه ستم و ظلم هایی مرتکب شده اند.

حرص بر حیات؛ پست ترین نوع زندگی

بهجت پور در تفسیر «لتجدنهم احرص الناس علی حیاه»، گفت: پست ترین نوع حیات از نکره بودن(حیاه) آن فهمیده می شود. اینها آرزوی زندگی می کنند. حالا همراه با فقر باشد یا هر حالتی از زندگی شکل بگیرد، برایشان از مرگ بهتر است. یعنی یک نوع زندگی هرچه باشد. مثل اینکه کسی می گوید من کباب می خواهم بخورم، حالا گوشتش فرق نمی کند. این حس برای بنی اسرائیل داشتن حیات است اما شکل و ترکیبش چه باشد مهم نیست و نشانگر چسبیدن اینها به وضع فعلی است.

بهجت پور در تفسیر این عبارت، بیان کرد: همه مفسرین احد را گفتند هر یک از بنی اسرائیل. یعنی اینکه اشاره به نفر خاص باشد، حداقل من در آراء مفسرین ندیده ام. من از مفسرین فهمیدم آحاد اینها و احد احد اینها و تک تک اینها و به دل هرکدام مراجعه کنی این طوری هستند. کلمه«لَوْ» هم برای تمنی است.

وی افزود: مفسرین روی «الف سنه» بحث کردند که هزار سال است؛ بالاترین عددی که در شمارش های عادی عرب می شده هزار بوده است و مثلاً میلیون را الف الف می گفتند و منظور طولانی بودن و خیلی زیاد و اینکه تا جایی که هست. این را هم از فرهنگ ایرانی گرفتند که هزار نوروز عمر کنی و… . این عرف از فرهنگ فارسی به فرهنگ عرب منتقل شده و منظور این است تا جایی که ممکن است، زنده بماند.

مفهوم «مزحزحه من العذاب»

صاحب تفسیر تنزیلی در تفسیر «و ما هو بمزحزحه من العذاب»، اظهار کرد: مزحزح یعنی موضوعی که انسان را از موضوع دیگر دور کند، یعنی ای بنی اسرائیلی عذاب در انتظار تو نشسته است. حالا تو 50 یا 100 یا 200 سال عمر کن و به سبب اعمالت گرفتار عذاب خواهی شد، ولو اینکه هزار سال باشد؛ چرا من العذاب؟ چون قبلاً فرمود اعمال اینها ظالمانه است و وقتی ظالمانه است حتماً چیزی که منتظر اوست، عذاب خواهد بود.

وی افزود: ضمیر مفرد مزحزحه یعنی آحاد اینها و تک تک اینها عذاب می شوند و این حالت عمومی در تک تک این ها وجود دارد؛ اگر آحادی هم سالم شوند، نباید یهودی بمانند و باید مسلمان شوند.

بهجت پور تصریح کرد: کل جامعه بنی اسرائیل به شدت مرگ گریز هستند و تک تک اینها این حس ماندگاری را دارند و این حس ماندگاری در آن ها تثبیت شده است؛ این امر، پیام خطرناکی نسبت به اصحاب یک دین و مذهب است که گاهی غرور چنان بین آنان نفوذ می کند که احدی را سالم نگه نمی دارد.

فساد جنسی سرعت فراگیری بالایی دارد

وی افزود: مثل قوم لوط که در مورد آنان فرمود: أَلَیْسَ مِنْکُمْ رَجُلٌ رَشِیدٌ؛ فساد جنسی اگر شیوع پیدا کرد، آرام آرام همه جامعه را می گیرد و حتی یک فرد رشدیافته باقی نمی ماند. اینجا هم که می گوید تک تک اینها میل به بقای در دنیا دارند یعنی این ها با این فرهنگ زندگی می کنند.

مفسر تفسیر تنزیلی قرآن با اشار به خصلت یهودیان مبنی بر اینکه خود را قوم برتر می دانند که بهشت برای آنان ایجاد شده است، گفت: ممکن است امروز ما جامعه شیعه هم همین طور باشیم و به خاطر بعضی آیات و روایات و وعده ها، دنیاطلبی را در خودمان توجیه کنیم. میل به بقا در همه هست و دین می آید آن را مدیریت می کند که شما حیات ابدی دارید و حیات باقی، قیامت است.

وی افزود: وقتی بنی اسرائیل از دین فاصله گرفت، میل به بقا باعث تمرکز او بر روی دنیا می شود لذا دوست دارد فرار کند تا به روز جزا نرسد چون می داند عمل درستی ندارد. میل به بقا به همراه طغیان و فریب خوردن از دنیا مساوی آرزوی ماندن در دنیاست.

بهجت پور تصریح کرد: ما برای بقا می گردیم و برای بقا به دنبال دین هستیم. منتها جامعه دینداری که از دینداری اش فاصله بگیرد و منحرف شود، به سمت دنیا می آید و بد هم می آید و همه زندگی اش منحصر در دنیاخواهی و تداوم دنیا می شود.

معنای «والله بصیر بما تعملون»

بهجت پور در تفسیر «والله بصیر بما تعملون»، گفت: این بصیرت و دیدن هم یک پیام دارد. معمولاً وقتی صحبت از اعمال انسان می شود، خداوند به مسئله علم خودش اشاره می کند. در سوره ق فرموده است: مَا یَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَیْهِ رَقِیبٌ عَتِیدٌ؛ یعنی دو فرشته است که مراقبند و اینجا هم که می فرماید والله بصیر بما تعملون خطاب به پیامبر است و تهدید نیست یعنی ای پیامبر اگر اینها هزار سال هم بمانند، ستمگری می کنند و کل ستمگری آن ها را خدا می داند.

وی افزود: در سوره علق گفتیم که حتی مشرک می تواند درک کند که خدا او را می بیند. خدا چون خالق است، دوام فیض دارد، هر لحظه حیات می دهد و واجب الوجود بالذات است، باید دائم به ممکن الوجود افاضه فیض کند تا واجب الوجود بالغیر شود؛ اینجا هم می فرماید: وَاللَّهُ بَصِیرٌ بمَا یَعْمَلُونَ. خدا بصیر است به آنچه انجام می دهند.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی تصریح کرد: معنای دومی نیز می توان بیان کرد و آن اینکه: وَاللَّهُ بَصِیرٌ بمَا یَعْمَلُونَ یعنی گزارش من از بنی اسرائیل از جنس دیدن است؛ این دانستن من در حد دیدن است و می دانم که اینها این طورند و وضعیت روحیشان چیست و لذاست می گویم: وَلَنْ یَتَمَنَّوْهُ أَبَدًا بمَا قَدَّمَتْ أَیْدیهِمْ.

وی تصریح کرد: پس اشاره وَاللَّهُ بَصِیرٌ بمَا یَعْمَلُونَ به دانایی خدا نسبت به وضعیت روحی آن هاست. در این آیه تهدیدی نیست بلکه گزارش و اطمینان خاطری به پیامبر(ص) داده است مبنی بر اینکه این ها هیچ وقت قلباً آرزو نخواهند داشت که بمیرند و این آرزو را نمی کنند، من می دانم و نگران نباش که بیایند و علیه تو توطئه کنند.

انتهای پیام