19 هزار تن کاغذ ویژه نشر در مسیر ایران

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما، شهریورماه سال گذشته در جلسه ای با حضور عارف، معاون اول رئیس جمهور، مقرر شد 40 میلیون دلار با نرخ مورد تأیید بانک مرکزی به حوزه مطبوعات و نشر اختصاص یابد.

در این جلسه مصوب شد 20 میلیون دلار با نرخ مورد تأیید بانک مرکزی برای حل مشکل کاغذ مطبوعات و 20 میلیون دلار نیز با همین نرخ برای تأمین کاغذ حوزه نشر تخصیص داده شود.

پس از مطرح شدن بحث تک نرخی شدن ارز در دی ماه، پیش بینی ها حاکی از آن بود که این مصوبه نیز لغو شده است؛ اما وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پیگیری واردات کاغذ مطبوعات و نشر را در دستور کار دارد.

محسن جوادی، معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، حجم کاغذ های وارداتی را حدود 19 هزار تن و ارزش آن را 20 میلیون دلار اعلام کرد و گفت: «این کاغذ ها از نقاط مختلف خریداری شده اند و به دلیل شرایط اخیر، امکان واردات آنها تاکنون فراهم نشده است و به محض مساعدشدن اوضاع، کاغذ ها را وارد و توزیع خواهیم کرد.»

درحالی که وزارت ارشاد واردات و توزیع 19 هزار تن کاغذ ویژه نشر را برای نیمه دوم سال جاری در دستور کار دارد، تکلیف پرونده کاغذ هایی که قرار بود با 13 میلیون دلار ارز دولتی وارد کشور شوند، هنوز مشخص نشده است. این پرونده در دولت قبل شکل گرفت و متهم آن 13 میلیون دلار ارز دولتی دریافت کرد، اما تنها 900 بند کاغذ تحویل داد.

پس از کش وقوس های فراوان و تشکیل پرونده قضایی، متهم ادعا کرد 5 هزار تن کاغذ در گمرک شهید رجایی وجود دارد. حالا پس از چندین ماه، با بازشدن درِ کانتینر ها مشخص شده است که تنها 2300 تن کاغذ وارد کشور شده، نه 5 هزار تنِ ادعایی. از آنجا که طبق قانون، این محموله از گمرک به انبار اموال تملیکی منتقل شده بود، پیش از صدور حکم توقیف اموال متهم، بخشی از آن از طریق اموال تملیکی ترخیص و فروخته شد. در نهایت، تنها 1300 تا 1400 تن کاغذ در بندر شهید رجایی باقی مانده است که باید در مزایده عرضه شود؛ مزایده ای که مشخص نیست وزارت ارشاد بتواند در آن برنده شود.

اگرچه کاغذ در ده سال گذشته همواره دغدغه ای جدی در حوزه نشر بوده است، این روز ها را باید از بحرانی ترین دوره های فعالیت این حوزه دانست؛ چرا که ناشران توان ادامه فعالیت با کاغذ بندی 10 میلیون تومانی را ندارند.

کاغذ در چرخه تولید و توزیع کتاب، تنها یک کالای مصرفی نیست، بلکه از مواد اولیه اصلی صنعت نشر به شمار می رود. هرگونه اختلال در تأمین آن، نه تنها روند چاپ را مختل می کند، بلکه کل زنجیره تولید کتاب را با مشکل روبه رو می سازد. با توجه به وابستگی صنعت نشر به واردات کاغذ، نوسان در زنجیره تأمین یا تغییر سیاست های ارزی، مستقیماً بر فعالیت ناشران اثر می گذارد.

در سال های اخیر، نوسانات نرخ ارز یکی از عوامل بی ثباتی در بازار نشر بوده است. با تغییر نرخ ارز، قیمت کاغذ نیز افزایش یافته و این کالای حیاتی از دسترس بسیاری از ناشران، به ویژه ناشران کوچک و مستقل، خارج شده است. افزایش قیمت کاغذ، هزینه تولید کتاب را بالا برده و برنامه ریزی برای چاپ آثار جدید را برای ناشران دشوار کرده است.

پیامد این وضعیت در نهایت در قیمت کتاب و قدرت خرید مخاطبان نمایان می شود. افزایش هزینه های تولید، ناشران را ناگزیر به افزایش قیمت کتاب می کند و این مسئله می تواند خرید کتاب را برای بخشی از مردم دشوارتر کند. از این رو، تأمین کاغذ با قیمت مناسب می تواند به کاهش فشار بر ناشران و کنترل قیمت تمام شده کتاب کمک کند.