فعالیت های ستاد دیه از ابتدا بر پایه قرآن و آموزه های دینی شکل گرفته است

به گزارش خبرنگار ایکنا، نشست خبری سیداسدالله جولایی، رئیس هیئت امنای ستاد مردمی رسیدگی به امور دیه و کمک به زندانیان نیازمند کشور امروز یکشنبه، پنجم مهرماه در محل ستاد دیه کشور برگزار شد.

در ابتدای این نشست، رئیس هیئت امنای ستاد دیه کشور طی سخنانی با اشاره به سابقه اصلاح و اجرای قانون بیمه اجباری شخص ثالث اظهار کرد: پیش از پیروزی انقلاب اسلامی و حتی در سال های ابتدایی پس از انقلاب افرادی که بر اثر تصادف ملزم به پرداخت دیه بودند، اما توان مالی پرداخت آن را نداشتند، روانه زندان می شدند.

وی افزود: در ماه مبارک رمضان سال 1369 شهید سیداسدالله لاجوردی، رئیس وقت سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور با مشاهده تعدادی از زندانیان که به دلیل ناتوانی در پرداخت دیه ناشی از تصادف در زندان بودند، موضوع را پیگیری کرد. در آن زمان، قانون بیمه شخص ثالث و سازوکار فعلی حمایت از این افراد وجود نداشت و افرادی که در حوادث رانندگی مرتکب تقصیر شده و توان پرداخت دیه را نداشتند، ناچار به تحمل حبس می شدند.

جولایی ادامه داد: در همان مقطع با پیگیری جمعی از بزرگان انقلاب و صاحب نظران از جمله مرحوم عسگراولادی و جمعی دیگر از شخصیت های علمی و اجتماعی زمینه تشکیل ستاد دیه فراهم شد و هیئت مؤسس، هیئت امنا و هیئت مدیره این نهاد شکل گرفت.

رئیس هیئت امنای ستاد دیه کشور با اشاره به فعالیت کمیته حقوقی مردمی ستاد دیه گفت: جمعی از استادان و صاحب نظران حقوق از جمله مرحوم محمدصادقی، استاد حقوق بین الملل دانشگاه شهید بهشتی و جناب رحیمی اصفهانی در این کمیته حضور داشتند و بررسی قانون بیمه شخص ثالث را در دستور کار قرار دادند. پس از ماه ها بررسی پیشنهاد اصلاح قانون بیمه شخص ثالث تهیه و برای بررسی به مجلس شورای اسلامی ارائه شد.

وی با اشاره به روند تصویب قانون اصلاح بیمه شخص ثالث در مجلس شورای اسلامی اظهار کرد: این موضوع در مجلس هفتم مورد بررسی قرار گرفت و پس از برگزاری حدود 60 جلسه در کمیسیون اقتصادی مجلس در تاریخ 31 اردیبهشت 1387 قانون اصلاح قانون بیمه شخص ثالث به صورت آزمایشی و بر اساس اصل 85 قانون اساسی به تصویب رسید.

جولایی ادامه داد: در زمان تصویب این قانون حدود 50 هزار راننده به دلیل مسائل مرتبط با حوادث رانندگی در زندان های کشور حضور داشتند و روزانه حدود 57 تا 60 راننده نیز وارد زندان می شدند. ستاد دیه در دوره اجرای آزمایشی قانون با بررسی وضعیت زندانیان در سراسر کشور، آسیب شناسی گسترده ای انجام داد.

اصلاح قانون بیمه شخص ثالث

وی گفت: بررسی های انجام شده نشان داد بخش قابل توجهی از افرادی که به دلیل حوادث رانندگی در زندان بودند، فاقد گواهینامه یا بیمه نامه بودند و همین موضوع ضرورت اصلاح و تکمیل قوانین و سازوکار های مربوط به بیمه شخص ثالث را بیش از پیش آشکار کرد.

رئیس هیئت امنای ستاد دیه کشور با اشاره به بازدید های میدانی از زندان های کشور افزود: در جریان این بررسی ها به زندان های مختلف کشور مراجعه شد و وضعیت زندانیان ناشی از حوادث رانندگی مورد بررسی قرار گرفت. در یکی از این بازدید ها در زندان زاهدان مشاهده شد تعدادی از زندانیان که دارای خانواده و فرزندان متعدد بودند، به دلیل ناتوانی در پرداخت دیه در زندان به سر می بردند، موضوعی که ضرورت حل این مسئله را دوچندان می کرد.

جولایی بیان کرد: در نتیجه پیگیری های ستاد دیه و اجرای قانون اصلاح بیمه شخص ثالث، تعداد ورودی رانندگان به زندان های کشور که در مقطعی به حدود 60 نفر در روز می رسید به یک تا سه نفر کاهش یافت.

وی با اشاره به پیگیری دائمی شدن قانون اصلاح بیمه شخص ثالث گفت: پس از پایان دوره پنج ساله اجرای آزمایشی، موضوع در مجالس هشتم و نهم نیز پیگیری شد و در نهایت در سال 1395 قانون بیمه شخص ثالث برای اجرا در سراسر کشور دائمی شد.

رئیس هیئت امنای ستاد دیه کشور تأکید کرد: نتیجه این اقدامات آن است که امروز راننده ای صرفا به دلیل ناتوانی در پرداخت دیه ناشی از تصادف در زندان های کشور حضور ندارد. این دستاورد حاصل همکاری مجلس شورای اسلامی، دستگاه های اجرایی، نهاد های مرتبط و تلاش های مردمی ستاد دیه است.

جولایی در ادامه با اشاره به اهمیت تاریخی اصلاح قانون بیمه شخص ثالث اظهار کرد: اصلاح و اجرای این قانون اقدامی ماندگار در حمایت از مردم و پیشگیری از ورود رانندگان بدهکار ناشی از حوادث رانندگی به زندان ها بود و باید این اقدام به عنوان بخشی از تاریخ خدمت رسانی اجتماعی نظام جمهوری اسلامی و تلاش های مردمی ستاد دیه مورد توجه قرار گیرد.

جولایی در ادامه با اشاره به روند شکل گیری و توسعه فعالیت های ستاد دیه اظهار کرد: از زمان تأسیس ستاد دیه در ماه مبارک رمضان سال 1369 و تشکیل هیئت مؤسس، اقدامات این نهاد برای حمایت از زندانیان جرایم غیرعمد آغاز شد. نخستین مراسم گلریزان نیز در اتاق بازرگانی ایران برگزار شد و از آن زمان تاکنون مراسم گلریزان و مشارکت های مردمی به صورت مستمر ادامه داشته است.

وی افزود: مردم از همان سال های ابتدایی در این امر خداپسندانه مشارکت کردند و حتی کمک های اندک در آن زمان نیز برای ما ارزشمند بود و از مشارکت کنندگان تقدیر و تشکر می شد. امروز نیز شاهد تداوم این مشارکت ها هستیم و مردم بدون هیچ گونه درخواست یا تکلیفی، برای آزادی زندانیان جرایم غیرعمد کمک می کنند.

رئیس هیئت امنای ستاد دیه کشور با اشاره به یکی از نمونه های اخیر مشارکت های مردمی گفت: چندی پیش در سنندج بانویی با حضور در ستاد دیه استان کردستان مبلغ دو میلیارد و 700 میلیون تومان به این امر اختصاص داد، بدون آنکه پیش از آن درخواستی از وی شده باشد یا تکلیفی برای کمک به ستاد داشته باشد. این نمونه ها نشان دهنده استمرار اعتماد و همراهی مردم با ستاد دیه است.

وی ادامه داد: دفتر مشارکت های مردمی ستاد دیه نیز به صورت مستمر پذیرای خیرانی است که برای آزادی زندانیان جرایم غیرعمد مشارکت می کنند و این جریان مردمی همچنان در سراسر کشور ادامه دارد.

آزادی بیش از 198 هزار زندانی غیر عمد

جولایی با اشاره به عملکرد ستاد دیه از زمان تأسیس تاکنون گفت: از سال 1369 تا امروز بیش از 198 هزار نفر از هموطنان در سراسر کشور با کمک ستاد دیه و مشارکت مردم از زندان آزاد شده و به آغوش خانواده های خود بازگشته اند.

وی تأکید کرد: ستاد دیه هیچ گونه دسته بندی میان اقشار مختلف جامعه ندارد و همه هموطنان فارغ از قومیت و دین می توانند از حمایت های این نهاد برخوردار شوند. هموطنان مسیحی، کلیمی، زرتشتی و پیروان سایر ادیان نیز در شمار افرادی هستند که ستاد دیه برای آزادی آنان اقدام کرده است.

رئیس هیئت امنای ستاد دیه کشور تصریح کرد: افرادی که در این سال ها با کمک ستاد دیه آزاد شده اند، قاتل، سارق یا مجرم حرفه ای نیستند، بلکه افرادی هستند که به صورت غیر عمد گرفتار بدهی و محکومیت شده اند. از نخستین سال های فعالیت ستاد نیز خیران بر این موضوع تأکید داشته اند که کمک های آنان صرف آزادی محکومان جرایم عمدی نشود و منابع مردمی تنها در مسیر حمایت از زندانیان جرایم غیرعمد هزینه شود.

وی افزود: یکی از مهمترین تأکیدات شهید سیداسدالله لاجوردی در نخستین ابلاغ های مربوط به فعالیت ستاد دیه، ضرورت تحقیق و احراز استحقاق افراد بود. بر همین اساس، ستاد دیه پیش از هرگونه اقدام، وضعیت زندانیان و شرایط مالی و اجتماعی آنان را بررسی می کند تا کمک های مردمی به افراد واجد شرایط اختصاص یابد.

جولایی با اشاره به عملکرد ستاد دیه در شش ماهه نخست سال 1405 اظهار کرد: در این مدت 559 نفر از زندانیان جرایم غیرعمد با مجموع بدهی حدود 37 همت از زندان آزاد شدند که 261 نفر از آنان زن و 498 نفر مرد بودند.

وی ادامه داد: یکی از مهمترین روش های آزادی این افراد استفاده از ظرفیت صلح و سازش و جلب رضایت شاکیان بوده است. در این مدت 134 نفر از زندانیان از طریق صلح و سازش و بدون پرداخت مستقیم وجه از سوی ستاد دیه آزاد شدند.

رئیس هیئت امنای ستاد دیه کشور با اشاره به اهمیت نقش مصلحان و یاوران ستاد دیه گفت: یاوران ستاد دیه با حضور در جلسات مذاکره با طلبکاران و شکات تلاش می کنند از آنان رضایت بگیرند یا زمینه تقسیط و اعسار بدهی را فراهم کنند. این اقدام نقش مهمی در کاهش میزان منابع مالی مورد نیاز برای آزادی زندانیان دارد.

جولایی با اشاره به نقش دستگاه قضایی در این فرایند گفت: قضات نیز در خط مقدم آزادی زندانیان جرایم غیر عمد قرار دارند و با بررسی پرونده ها در موارد لازم زمینه پذیرش اعسار را فراهم می کنند. نمایندگی های ستاد دیه در استان ها نیز با همکاری دستگاه قضایی و قضات روند بررسی پرونده ها و فراهم کردن مقدمات آزادی زندانیان را دنبال می کنند.

وی افزود: از مجموع حدود 37 همت بدهی زندانیان آزادشده در شش ماهه نخست امسال، بخش قابل توجهی از طریق گذشت شکات و پذیرش اعسار تأمین شده است. حدود 76 درصد از بدهی ها با پذیرش اعسار و مساعدت قضایی و حدود 21 درصد نیز از طریق گذشت شاکیان تعیین تکلیف شده و مابقی بدهی نیز با کمک ستاد دیه و مشارکت خیران پرداخت شده است.

جولایی در ادامه با اشاره به نقش گذشت شکات در آزادی زندانیان اظهار کرد: خداوند متعال در آیه 280 سوره مبارکه بقره بر مهلت دادن به بدهکار تنگدست و بخشش بدهی تأکید کرده است. فرهنگ گذشت و بخشش یکی از مهمترین ظرفیت هایی است که در فرایند آزادی زندانیان جرایم غیرعمد مورد استفاده قرار می گیرد.

وی با اشاره به دیدار خود با رهبر شهید انقلاب اسلامی گفت: در یکی از دیدارها، گزارشی از عملکرد ستاد دیه و میزان گذشت شکات ارائه کردم. پس از ارائه گزارش، رهبر شهید انقلاب با اشاره به آیه شریفه «وَأَن تَصَدَّقُوا خَیْرٌ لَّکُمْ إِن کُنتُمْ تَعْلَمُونَ» از این اقدام تقدیر کردند و سلام و تشکر خود را به دست اندرکاران ستاد دیه ابلاغ فرمودند.

رئیس هیئت امنای ستاد دیه کشور همچنین، با اشاره به حمایت های مستمر رهبر شهید انقلاب از ستاد دیه گفت: ایشان طی سال های متمادی از فعالیت های ستاد دیه حمایت کرده اند و کمک های ایشان نقش مؤثری در آزادی زندانیان جرایم غیر عمد داشته است.

وی افزود: این حمایت ها طی 20 سال متوالی ادامه داشت و هر سال پس از ارائه درخواست، دفتر رهبر شهید انقلاب میزان کمک ایشان را به ستاد دیه اعلام می کرد. در هفته ابتدایی اسقندماه سال 1404 تنها چند روز پیش از شهادت ایشان نیز مبلغ پنج میلیارد تومان با دستور ایشان به حساب ستاد دیه واریز شد.

جولایی در ادامه به آمار زندانیان آزادشده بر اساس نوع محکومیت اشاره کرد و گفت: از مجموع زندانیان آزادشده در شش ماهه نخست امسال، 3577 نفر بدهکار مالی، 1454 نفر بدهکار مهریه و نفقه و تعدادی نیز مربوط به محکومیت های ناشی از حوادث کارگاهی و سایر حوادث غیرعمد بودند.

وی ادامه داد: در میان زندانیان آزادشده، افرادی نیز به دلیل حوادث شبه عمد و حوادث کارگاهی در زندان بودند که با بررسی پرونده و تأمین دیه مورد نیاز، زمینه آزادی آنان فراهم شد.

رئیس هیئت امنای ستاد دیه کشور با اشاره به استان هایی که بیشترین آمار آزادی زندانیان جرایم غیرعمد را داشته اند، اظهار کرد: استان اصفهان با 382 مورد آزادی، تهران با 369 مورد و خراسان رضوی با 352 مورد، از جمله استان هایی بودند که بیشترین تعداد آزادی زندانیان جرایم غیرعمد را در این مدت به ثبت رساندند.

بیش از 20 هزار زندانی غیر عمد در صف خدمت

جولایی درباره وضعیت فعلی زندانیان جرایم غیرعمد نیز گفت: در حال حاضر 20 هزار و 640 نفر در سراسر کشور در نوبت دریافت کمک های ستاد دیه قرار دارند که برای آزادی آنان درخواست حمایت شده است.

وی افزود: از این تعداد، 16 هزار و 428 نفر دارای محکومیت های مالی هستند؛ بدهی هایی که در بسیاری از موارد ناشی از مشکلات معیشتی، درمانی، مسکن، اجاره بها و سایر مسائل ضروری زندگی بوده است. همچنین 443 نفر بدهکار مهریه و نفقه و 169 نفر نیز مربوط به سایر محکومیت های غیرعمد، از جمله دیه ناشی از حوادث کارگاهی، هستند.

رئیس هیئت امنای ستاد دیه کشور گفت: استان تهران با 2845 زندانی جرایم غیرعمد، بیشترین تعداد زندانیان نیازمند حمایت ستاد دیه را دارد و استان های اصفهان، خراسان رضوی، فارس و آذربایجان شرقی نیز از جمله استان هایی هستند که بیش از هزار زندانی جرایم غیرعمد دارند.

جولایی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به افزایش مشارکت نهاد های عمومی، بانک ها، شرکت های خصوصی و مجموعه های مردمی در امر آزادی زندانیان اظهار کرد: در سال های اخیر، مشارکت اجتماعی نهاد های مختلف برای اختصاص بخشی از منابع خود به آزادی زندانیان جرایم غیرعمد افزایش یافته است.

وی افزود: بانک ملی ایران که امسال نودوهشت سالگی خود را پشت سر گذاشت، با مشارکت در آزادی 98 زندانی جرایم غیرعمد، در این امر خداپسندانه مشارکت کرد. همچنین ستاد اجرایی فرمان حضرت امام (ره) و بنیاد مستضعفان نیز همواره از یاوران ستاد دیه بوده و در این مسیر حمایت کرده اند.

رئیس هیئت امنای ستاد دیه کشور با اشاره به گسترش طرح های مردمی برای آزادی زندانیان گفت: طرح هایی همچون «هر مسجد، یک زندانی»، «هر هیئت، یک زندانی» و «هر مدرسه، یک زندانی» از جمله اقدامات ارزشمندی است که با هدف تقویت مشارکت های مردمی در سراسر کشور در حال گسترش است.

جولایی خاطرنشان کرد: در استان اردبیل، در قالب پویش «هر مسجد و هر هیئت، یک زندانی»، تاکنون 489 زندانی جرایم غیرعمد با مشارکت مساجد و هیئت های مذهبی و تأمین حدود 10 میلیارد تومان آزاد شده اند. این اقدامات نشان دهنده ظرفیت گسترده مشارکت های مردمی برای بازگرداندن زندانیان جرایم غیرعمد به کانون خانواده است.

جولایی در ادامه با اشاره به گسترش شیوه های جدید مشارکت مردمی برای آزادی زندانیان جرایم غیرعمد اظهار کرد: اختصاص هزینه جشن تولد و مراسم عزاداری برخی از هموطنان به آزادی زندانیان بدهکار مالی، امروز به یک سنت حسنه در کشور تبدیل شده است و در نمایندگی های استانی ستاد دیه شاهد برگزاری چنین برنامه هایی هستیم. خانواده ها به جای صرف هزینه برای برگزاری جشن، بخشی از این هزینه را به آزادی زندانیان اختصاص می دهند و این اقدام ارزشمند به عنوان یکی از جلوه های زیبای مشارکت مردمی در حال گسترش است.

وی افزود: اختصاص بخشی از عواید حاصل از نمایش آثار سینمایی و اجرای برنامه های نمایشی به آزادی زندانیان تحت حمایت ستاد دیه نیز از دیگر اقدامات ارزشمند هنرمندان است که شایسته تقدیر و تشکر است. در همین راستا، نمایش «بی نام» در تهران با هدف حمایت از آزادی زندانیان جرایم غیرعمد روی صحنه رفته و عواید حاصل از آن به این امر اختصاص یافته است.

رئیس هیئت امنای ستاد دیه کشور ادامه داد: طرح «هر مسجد، یک آزادی» و همچنین مشارکت باشگاه های ورزشی و به ویژه باشگاه های فوتبال در آزادی زندانیان جرایم غیرعمد، از دیگر اقدامات انسان دوستانه ای است که در کشور در حال اجراست. برخی باشگاه ها در پی رقابت های ورزشی، بخشی از درآمد یا منابع خود را به آزادی زندانیان اختصاص می دهند که اقدام باشگاه پرسپولیس در مشارکت برای آزادی شش زندانی، نمونه ای از این اقدامات است.

تجلیل از یاری رسانان ستاد دیه

جولایی با قدردانی از همه نیکوکاران، مسئولان، دستگاه های اجرایی و رسانه ها گفت: امام رضا (ع) فرموده اند: «مَن لَم یَشکُرِ المُنعِمَ مِنَ المَخلوقینَ لَم یَشکُرِ اللهَ عَزَّوَجَلَّ.» هرکس از مخلوقات خداوند که به او نعمتی رسانده تشکر نکند، در حقیقت خداوند متعال را شکر نکرده است. بر همین اساس، از همه خیران، مسئولان، دستگاه های مختلف، مجلس، دولت، مردم و به ویژه اصحاب رسانه که در مسیر آزادی زندانیان جرایم غیرعمد تلاش می کنند، صمیمانه قدردانی می کنم.

وی نقش رسانه ها را در افزایش مشارکت های مردمی مهم دانست و اظهار کرد: رسانه ها نقش اساسی در اطلاع رسانی و جلب مشارکت مردم دارند و می توانند با تبیین اقدامات ستاد دیه، زمینه افزایش کمک های مردمی برای آزادی زندانیان جرایم غیرعمد را فراهم کنند.

رئیس هیئت امنای ستاد دیه کشور در ادامه با اشاره به دیداری با مسئول دفتر نمایندگی ولی فقیه در امور وجوهات گفت: در دیداری که چند ماه پیش از شهادت یکی از شخصیت های برجسته انقلاب با حجت الاسلام والمسلمین رحیمیان داشتم، گزارشی از فعالیت های ستاد دیه و اقدامات انجام شده در سراسر کشور ارائه کردم. پس از پایان گزارش، از ایشان درخواست کردم رهنمودی برای ادامه این مسیر ارائه کنند.

جولایی افزود: ایشان پس از تأملی کوتاه، حدیثی از پیامبر اکرم (ص) نقل کردند که فرمودند: «مَن فی حاجَةِ أخیهِ المؤمنِ کانَ کَمَن عَبَدَ اللهَ دَهرَهُ...»؛ یعنی کسی که برای برآوردن نیاز برادر مؤمن خود تلاش کند، مانند کسی است که سالیان طولانی به عبادت خداوند پرداخته است. این سخن، بیانگر ارزش والای خدمت به مردم و تلاش برای رفع گرفتاری های آنان است.

وی در ادامه با اشاره به ضرورت پیشگیری از گرفتار شدن افراد در محکومیت های مالی گفت: یکی از موضوعاتی که باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد، پیشگیری از وقوع محکومیت های مالی است. امروز با افرادی مواجه هستیم که به دلیل صدور چک، امضای سفته، ضمانت، تعهدات مالی، مهریه و سایر مسائل مالی گرفتار شده اند و بسیاری از آنان اعلام می کنند که از عواقب تصمیم خود آگاهی کافی نداشته اند.

جولایی با اشاره به آیه 282 سوره مبارکه بقره اظهار کرد: آیه 282 سوره مبارکه بقره، طولانی ترین آیه قرآن کریم است و خداوند متعال در این آیه، دستور ها و راهکار های متعددی را برای تنظیم معاملات و تعهدات مالی بیان کرده است. اگر به این آیه توجه و درباره مفاهیم آن کار پژوهشی، آموزشی و اجرایی انجام شود، می توان از بسیاری از مشکلات مالی و در نهایت ورود افراد به زندان پیشگیری کرد.

وی خطاب به دستگاه های فرهنگی و آموزشی کشور گفت: دستگاه هایی که از بودجه عمومی استفاده می کنند، باید در زمینه آموزش مسائل مالی و حقوقی به مردم نقش فعال تری ایفا کنند. امروز هزاران نفر به دلیل ناآگاهی از تبعات تعهدات مالی گرفتار شده اند و بخشی از این مشکلات با آموزش و اطلاع رسانی صحیح قابل پیشگیری است.

رئیس هیئت امنای ستاد دیه کشور ادامه داد: درخواست ما از شورای فرهنگ عمومی کشور و سایر دستگاه های فرهنگی این است که درباره مفاهیم و آموزه های آیه 282 سوره مبارکه بقره کار جدی و کاربردی انجام دهند و مفاهیم آن را به زبان قابل فهم در اختیار مردم قرار دهند تا افراد پیش از پذیرش تعهدات مالی، نسبت به آثار و تبعات آن آگاهی کافی داشته باشند.

جولایی همچنین با اشاره به ضرورت تسهیل ارتباط مردم با مسئولان اظهار کرد: شهید سیداسدالله لاجوردی همواره تأکید داشت که بسیاری از فساد ها پشت در های بسته شکل می گیرد. یکی از مشکلاتی که امروز باید مورد توجه قرار گیرد، دشواری دسترسی مردم به برخی مسئولان و مدیران است.

وی افزود: گاهی فردی برای حل یک مشکل اداری یا مطالبه قانونی خود، امکان دیدار مستقیم با مسئول مربوطه را پیدا نمی کند و مجبور می شود از واسطه های متعدد استفاده کند. این وضعیت می تواند زمینه ایجاد مشکلات و حتی سوءاستفاده را فراهم کند. لازم است ارتباط مستقیم و شفاف میان مردم و مسئولان تقویت شود.

رئیس هیئت امنای ستاد دیه کشور با استناد به نامه 67 نهج البلاغه و توصیه امام علی (ع) به ابن عباس گفت: امیرالمؤمنین (ع) در این نامه درباره نحوه ارتباط مسئول با مردم تأکید می کنند که جز زبان مسئول، پیام رسان دیگری میان او و مردم و جز چهره او دربانی وجود نداشته باشد و هیچ نیازمندی از دیدار با مسئول محروم نشود؛ زیرا اگر فردی در ابتدا از درگاه مسئول رانده شود، حتی اگر در نهایت حاجت او برآورده شود، ممکن است رضایت و قدردانی او از مسئولیت و نظام اداری از بین برود.

جولایی بیان کرد: این توصیه باید مورد توجه مدیران و مسئولان قرار گیرد تا مردم بتوانند بدون واسطه و با سهولت بیشتری مسائل و مشکلات خود را مطرح کنند. خدمت به مردم زمانی محقق می شود که مسئولان در دسترس مردم باشند و برای شنیدن مطالبات آنان فرصت و سازوکار مناسبی فراهم کنند.

وی در پایان تأکید کرد: این آموزه ها و توصیه ها می تواند در دستگاه های مختلف مورد استفاده قرار گیرد و رسانه ها نیز می توانند با تبیین این مباحث، به افزایش آگاهی عمومی، پیشگیری از آسیب های اجتماعی و تقویت فرهنگ خدمت رسانی به مردم کمک کنند.

جولایی در ادامه با اشاره به مبانی قرآنی فعالیت های ستاد دیه اظهار کرد: خداوند متعال می فرماید: «وَمَنْ أَحْیَاهَا فَکَأَنَّمَا أَحْیَا النَّاسَ جَمِیعًا»؛ بر اساس این آیه، هرکس جان انسانی را نجات دهد، گویی جان همه انسان ها را نجات داده است. بر همین اساس، آزادی هر زندانی جرایم غیرعمد، اقدامی ارزشمند و دارای آثار گسترده اجتماعی است.

وی افزود: وقتی تاکنون بیش از 198 هزار نفر با کمک ستاد دیه و مشارکت مردم از زندان آزاد شده اند، می توان ابعاد گسترده این اقدام را بر مبنای همین آموزه قرآنی مورد توجه قرار داد. فعالیت های ستاد دیه نیز از ابتدا بر پایه قرآن، عترت و آموزه های دینی و با هدایت بزرگان انقلاب شکل گرفته است.

رئیس هیئت امنای ستاد دیه کشور با اشاره به شیوه های مختلف مشارکت مردم گفت: بسیاری از هموطنان از محل پس انداز شخصی خود، صدقات و حتی مبالغی که در ظاهر اندک است، به آزادی زندانیان کمک می کنند. همین کمک های کوچک در کنار یکدیگر می تواند منابع قابل توجهی برای آزادی زندانیان فراهم کند؛ همان گونه که گفته اند «قطره قطره جمع گردد، وانگهی دریا شود».

وی ادامه داد: برخی افراد نیز از محل دریافت وام، بخشی از منابع خود را به آزادی زندانیان اختصاص می دهند. همچنین اختصاص بخشی از وصیت نامه ها، موقوفات و هزینه های مربوط به مراسم درگذشتگان، از جمله مراسم خاکسپاری، سوم، هفتم، چهلم و سالگرد، به آزادی زندانیان جرایم غیرعمد، در سال های اخیر به اقدامی امیدآفرین تبدیل شده است.

جولایی این اقدامات را جلوه ای از ترویج فرهنگ گذشت و نوع دوستی دانست و گفت: این مشارکت ها علاوه بر تأمین منابع مورد نیاز برای آزادی زندانیان، موجب تقویت فرهنگ همدلی، ایثار و مسئولیت اجتماعی در جامعه می شود.

هشدار درباره کلاهبرداری به نام ستاد دیه

رئیس هیئت امنای ستاد دیه کشور در ادامه نسبت به سوءاستفاده برخی افراد از عنوان ستاد دیه و درخواست وجه برای آزادی زندانیان هشدار داد و اظهار کرد: در مواردی افرادی با تماس تلفنی با شهروندان، خود را زندانی معرفی می کنند و با ادعای اینکه برای آزادی به مبلغ اندکی نیاز دارند، از مردم درخواست وجه می کنند.

وی افزود: حتی در مواردی، افرادی که مسئولیت های اجتماعی دارند نیز ممکن است مورد سوءاستفاده قرار گیرند. برای نمونه، یکی از مسئولان شهری با دریافت چنین تماسی تصور کرده بود فرد تماس گیرنده زندانی است و برای آزادی خود به مبلغی نیاز دارد؛ در حالی که بررسی های بعدی نشان داد این تماس یک اقدام کلاهبردارانه بوده است.

جولایی تأکید کرد: مردم باید نسبت به چنین تماس هایی هوشیار باشند و پیش از هرگونه پرداخت وجه، موضوع را از طریق مراجع رسمی ستاد دیه و نمایندگی های استانی آن بررسی کنند. ستاد دیه نزدیک به چهار دهه است که در زمینه آزادی زندانیان جرایم غیرعمد فعالیت می کند و سازوکار های مشخصی برای دریافت کمک های مردمی دارد.

وی گفت: از مردم درخواست می کنیم اگر قصد کمک برای آزادی زندانیان را دارند، مستقیماً به ستاد دیه یا نمایندگی های رسمی آن مراجعه کنند و کمک های خود را از مسیر های اعلام شده و رسمی این نهاد پرداخت کنند. در صورت دریافت تماس مشکوک نیز باید پیش از هر اقدامی، صحت ادعا را از طریق ستاد دیه بررسی کنند.

حفظ کرامت و هویت زندانیان

جولایی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت حفظ کرامت زندانیان گفت: از نخستین روز های فعالیت ستاد دیه، شهید سیداسدالله لاجوردی بر حفظ شأن و شخصیت زندانیان تأکید داشت و همواره توصیه می کرد نام و چهره افرادی که به صورت موقت در زندان به سر می برند، برای عموم منتشر نشود.

وی افزود: اگر فردی قصد کمک دارد، نیازی نیست هویت زندانی را بداند یا چهره او را مشاهده کند. در صورت اعتماد به ستاد دیه، می تواند کمک خود را از طریق حساب ها و مسیر های رسمی این نهاد پرداخت کند و ستاد دیه نیز پس از بررسی، آن را در مسیر آزادی فرد واجد شرایط هزینه خواهد کرد.

رئیس هیئت امنای ستاد دیه کشور ادامه داد: حتی در مواردی که فهرست زندانیان واجد شرایط در اختیار نهاد های مختلف قرار می گیرد، برای حفظ کرامت افراد، مشخصات آنان به صورت کامل منتشر نمی شود و از شیوه هایی برای ناشناس ماندن هویت افراد استفاده می شود.

جولایی با تأکید بر اهمیت حفظ شخصیت اجتماعی زندانیان آزادشده گفت: فردی که به دلیل یک محکومیت غیرعمد برای مدتی در زندان بوده، نباید پس از آزادی نیز با افشای هویت و سابقه خود در جامعه دچار آسیب شود. اگر خیر یا فردی برای آزادی او کمک کرده است، این کمک نباید به ابزاری برای خدشه دار کردن شخصیت و کرامت فرد آزادشده تبدیل شود.

وی خاطرنشان کرد: ممکن است فردی پس از آزادی در کنار خانواده خود در جامعه حضور داشته باشد و افشای اینکه چه کسی هزینه آزادی او را پرداخت کرده است، موجب شرمندگی یا آسیب روحی و اجتماعی او و خانواده اش شود. بنابراین، حفظ محرمانگی اطلاعات و کرامت زندانیان یکی از اصول مهم فعالیت ستاد دیه است.

جولایی در پایان این بخش تأکید کرد: همزمان با توسعه مشارکت های مردمی، باید مراقب سوءاستفاده افراد سودجو نیز بود. مردم می توانند با مراجعه مستقیم به ستاد دیه و نمایندگی های رسمی آن، ضمن اطمینان از محل هزینه کرد کمک های خود، از گرفتار شدن در دام کلاهبرداری هایی که با سوءاستفاده از احساسات خیرخواهانه مردم انجام می شود، جلوگیری کنند.

فرآیند بررسی وضعیت مالی و حمایت از زندانیان واجد شرایط

جولایی درباره نحوه بررسی وضعیت مالی مددجویان اظهار کرد: وقتی پرونده ای برای رسیدگی به ستاد دیه معرفی می شود، فرد ابتدا به معاونت اجرایی ارجاع داده می شود و راهنمایی های لازم درباره مراحل رسیدگی به وی ارائه می شود. تأکید ما این است که فرد ابتدا نسبت به وضعیت مالی خود اظهار کند و تا زمانی که این اظهار انجام نشده باشد، امکان ورود به پرونده و بررسی آن وجود ندارد.

وی افزود: پس از انجام اظهار، گروه تحقیق ستاد دیه وضعیت مالی فرد را بررسی می کند تا مشخص شود آیا وی توانایی پرداخت بدهی خود را دارد یا خیر. اگر مشخص شود که فرد فاقد توانایی مالی است، میزان دارایی و آورده ای که می تواند برای پرداخت بدهی اختصاص دهد نیز بررسی می شود. هر میزان از بدهی که فرد بتواند از محل دارایی یا منابع خود تأمین کند، در فرآیند پرداخت لحاظ می شود و ستاد دیه برای تأمین مابقی بدهی وارد عمل خواهد شد.

رئیس هیئت امنای ستاد دیه کشور ادامه داد: برای نمونه، ممکن است میزان بدهی فرد یک میلیارد و 500 میلیون تومان باشد، اما وی توانایی پرداخت 450 میلیون تومان را داشته باشد. در این صورت، این مبلغ از سوی خود فرد تأمین می شود و برای تأمین باقی مانده بدهی، از منابع مختلف از جمله تسهیلات و کمک های نقدی استفاده می کنیم. اگر فرد همچنان توانایی تأمین بخشی از بدهی را نداشته باشد، ممکن است 300 میلیون تومان تسهیلات از یک منبع و مبلغ دیگری، برای مثال 200 میلیون تومان، از محل کمک های ویژه برای او اختصاص یابد.

جولایی تأکید کرد: اصل اساسی ستاد دیه، تحقیق و احراز استحقاق افراد است و بر همین اساس اجازه نمی دهیم فردی که واقعاً واجد شرایط و گرفتار یک محکومیت غیرعمد است، از ستاد دیه در هر استان ناامید خارج شود. تلاش ما این است که پس از بررسی دقیق شرایط، از ظرفیت های مختلف برای حل مشکل و آزادی این افراد استفاده کنیم.

انتهای پیام