روایتی امروزی از خاطره سنگرها بسازیم

نسرین رجب پور، نویسنده حوزه دفاع مقدس در گفت و گو با ایکنا از خراسان رضوی در خصوص اهمیت و ضرورت ادبیات دفاع مقدس اظهار کرد: نویسندگان با توجه به درگیری مستقیم تر جامعه با حوادث دفاع مقدس، علاقه بیشتری به کار در این زمینه پیدا می کنند و قطعاً میان نسل های مختلف و حوادث گذشته و امروز پیوستگی وجود دارد، زیرا بسیاری از افرادی که در دفاع مقدس حضور داشتند، اکنون نیز فرزندانشان در موقعیت های مشابه نقش آفرینی می کنند، پس اهمیت پیوند و درک دغدغه های هر دو گروه کار نویسنده دفاع مقدس است تا از خاطره سنگر های دیروز، روایتی امروزی بسازد، چرا که این همان ظرفیت ادبیات دفاع مقدس است.

وی تصریح کرد: حدود 10 سال است که به صورت جدی در زمینه نویسندگی فعالیت می کنم. در آغاز دو رمان نوشتم که هنوز منتشر نشده اند و موضوع آن ها ارتباطی با دفاع مقدس نداشت، پس از آن به این حوزه علاقه مند شدم و فعالیت جدی خود را در زمینه ادبیات دفاع مقدس آغاز کردم و از آن زمان تاکنون، همه آثارم در حوزه دفاع مقدس و انقلاب بوده اند، چرا که معتقدم باید با روایت هایمان خاطره سنگر و میدان را حفظ کنیم.در مجموع چهار کتاب در این حوزه منتشر کرده ام و نخستین اثرم کتاب «بابا رجب» بوده که خوشبختانه با استقبال خوب مردم نیز روبه رو شد، همچنین از نظر حرفه ای و حضور در جشنواره ها موفق بود. این کتاب تاکنون 20 بار تجدید چاپ شده است.

این نویسنده حوزه دفاع مقدس در خصوص چگونگی نگارش کتاب بابارحب بیان کرد: سوژه این کتاب را یکی از دوستان به من معرفی کرد. موضوع ویژگی های خاصی داشت و شخصیت بابا رجب نیز چهره ای شناخته شده بود و هنگامی که برای نخستین بار با این شخصیت گفت وگو شد، علاقه زیادی پیدا کردم که درباره زندگی اش کار کنم، چرا که سوژه برای من جذابیت و کشش بسیاری داشت و همین موضوع باعث شد به آن بپردازم.

رجب پور در پاسخ به این پرسش که نویسندگان به ویژه در حوزه ادبیات دفاع مقدس برای تحقیق و انجام مصاحبه با افرادی که می توانند به باورپذیری اثر کمک کنند تا چه اندازه از حمایت برخوردارند، گفت: اگر نویسنده با سازمان هایی که در این زمینه فعالیت می کنند، همکاری داشته باشد و پیش از انتشار کتاب با آن ها قرارداد ببندد، طبیعتاً از حمایت بیشتری برخوردار خواهد شد، اما من به صورت مستقل فعالیت می کردم، یعنی خودم سوژه را انتخاب می کردم، به سراغ افراد می رفتم، با آن ها مصاحبه انجام می شد و پس از نهایی شدن اثر با چند ناشر ارتباط می گرفتم و گاهی اوقات نیز افرادی که اطلاعاتی درباره موضوع داشتند پیشنهاد انتشار اثر را مطرح می کردند و در نهایت یکی از ناشران را انتخاب می کردم.

وی ادامه داد: دست کم سه یا چهار اثر نخست من به همین شکل منتشر و پس از آن که آثارم بیشتر شناخته شدند، پیشنهادهای بیشتری دریافت و پروژه هایی را که به من پیشنهاد می شد، انتخاب و دنبال می کردم. این پروژه ها معمولاً از ابتدا تعریف شده بودند و به صورت سفارشی به من واگذار می شدند، بنابراین ارتباطات و حمایت های لازم نیز از ابتدا وجود داشت.

این نویسنده تصریح کرد: اگر تنها از جنبه مادی به موضوع نگاه کنیم باید گفت کتاب در مقایسه با بسیاری از حوزه های دیگر درآمد چندان بالایی ندارد، اما به طور کلی میزان همکاری و حمایت به شخص یا نهادی بستگی دارد که سفارش کار را ارائه می دهد، همچنان که برای یکی از پروژه هایم، اسناد و مدارک مورد نیاز را در اختیارم گذاشتند و امکان دسترسی آزاد به آن ها را فراهم کردند که این همکاری بسیار مؤثر بود.

رجب پور با اشاره به ویژگی های یک اثر موفق در حوزه ادبیات دفاع مقدس افزود: در این باره شناخت مخاطب بسیار مهم است و نویسندگان باید به این موضوع توجه ویژه ای داشته باشند، همچنین توانایی نویسنده، قلم او و نحوه پردازش اثر اهمیت زیادی دارد. موضوع انتخاب شده نیز باید از جذابیت و اهمیت کافی برخوردار باشد، چرا که طی سال های اخیر با توجه به رویدادهای پی در پی ذائقه مخاطبان تغییر و یا به سمت و سوی خاصی گرایش پیدا کرده است و به همین دلیل دیگر نمی توان مانند گذشته اثری را آغاز کرد، هفت یا هشت سال روی آن کار کرد و پس از پایان، انتظار داشت همان جذابیت و محبوبیتی را که نویسنده در آغاز تصور می کرد، همچنان داشته باشد.

وی با اشاره به اینکه امروزه زمان برای نویسندگان اهمیت بسیاری دارد، اظهار کرد: شاید در گذشته این مسئله تا این اندازه جدی نبود، اما طی پنج یا شش سال اخیر، تغییر ذائقه مخاطبان و سرعت تحولات به وضوح نشان داده است که نویسنده باید زمان انتشار اثر و شرایط روز جامعه را نیز در نظر بگیرد. این رویدادها با چنان سرعت و فاصله کمی از یکدیگر رخ می دهند که نویسنده باید برنامه ریزی دقیق تر و نظم بیشتری در کار خود داشته باشد، همان طور که در هر شغل دیگری برای اجرای یک پروژه زمان مشخصی در نظر گرفته می شود و فرد روزانه ساعت های زیادی را به انجام آن اختصاص می دهد تا پروژه به نتیجه برسد، نویسندگی نیز باید با همین جدیت دنبال شود.

این داستان نویس درباره مخاطبان اصلی آثارش گفت: آثار دفاع مقدس برای گروه های سنی مختلف از کودکان و نوجوانان گرفته تا جوانان و بزرگسالان تولید می شوند. برای مثال کتاب «بابا رجب» را آقایان نیز مطالعه کرده اند، اما مخاطبان اصلی آن را بیشتر بانوان تشکیل می دهند. در مقابل کتاب «الف تا» را عمدتاً آقایان و به ویژه نوجوانان، دوست دارند. با وجود آن که این اثر برای گروه سنی جوان نوشته شده، بخش زیادی از داستان به دوران نوجوانی شخصیت اصلی مربوط می شود. او در نوجوانی گرفتار زندان ساواک می شود و در سال های آغاز جوانی به جبهه می رود و ماجراهایی که برای او رخ می دهد و هیجان خاص داستان موجب شده است نوجوانان و جوانانی که در آغاز دوره جوانی قرار دارند، بیشتر به این کتاب علاقه مند شوند.

رجب پور کتاب «بابا رجب» را پر استقبال ترین اثر خود دانست و بیان کرد: این کتاب نخستین اثر من بود و مدت بیشتری نیز از انتشار آن می گذرد. پس از آن کتاب «الف تا» منتشر شد و دو اثر دیگرم با عنوان های «همه چیز از یکشنبه شروع شد» و «یکی مثل شما» نیز در سال 1404 منتشر شدند. این دو کتاب در جریان جنگ 12روزه و حوادث پس از آن عرضه شدند و به نظر می رسد فضای جامعه و شرایط روز بر میزان دیده شدن آن ها تأثیر گذاشته است و این موضوع بار دیگر نشان می دهد که زمان انتشار در موفقیت یک اثر اهمیت زیادی دارد.

وی در پاسخ به این پرسش که جنگ های اخیر و رویدادهایی که در این مدت رخ داده اند، چه تأثیری بر نگاه نویسندگان به روایت دفاع مقدس داشته است، تصریح کرد: طبیعی است که نویسندگان با توجه به درگیری مستقیم تر جامعه با این حوادث، علاقه بیشتری به کار در زمینه دفاع مقدس پیدا کنند. بسیاری از سوژه هایی که به سراغشان می رویم، در بررسی های ریشه ای به دفاع مقدس مرتبط می شوند. برای مثال ممکن است فردی که امروز در جنگ رمضان حضور دارد، متولد دهه 60 یا 70 باشد، اما پدر یا یکی از نزدیکانش در دفاع مقدس نقش داشته و یا رزمنده بوده یا به شهادت رسیده باشد و به این ترتیب میان نسل های مختلف و حوادث گذشته و امروز پیوستگی وجود دارد. بسیاری از همان خانواده هایی که در دفاع مقدس حضور داشتند، اکنون نیز فرزندانشان در موقعیت های مشابه نقش آفرینی می کنند.

این نویسنده حوزه دفاع مقدس با اشاره به مهم ترین مشکلات نویسندگان حوزه دفاع مقدس اظهار کرد: نویسندگان معمولاً در مصاحبه ها چندان درباره مشکلات خود صحبت نمی کنند، با این حال یکی از مسائل مهم، معرفی و تبلیغ کتاب هاست و در این زمینه نهادهایی که در این زمینه مسئولیت دارند و می توانند فعالیت کنند، باید تلاش بیشتری داشته باشند، زیرا معرفی آثار نباید فقط به هفته دفاع مقدس یا نمایشگاه کتاب محدود شود و در حد اشاره ای کوتاه باقی بماند، بلکه لازم است برنامه های منظم تر و منسجم تری در سطح مدارس، دانشگاه ها و بخش های مختلف جامعه برگزار شود.

رجب پور در پایان گفت: در حال حاضر بخش زیادی از فعالیت ها در حوزه بسیج، مساجد و مجموعه های مشابه انجام می شود، در حالی که می توان در بخش های مختلف جامعه نیز روی این موضوع کار کرد. برگزاری پویش های کتاب خوانی نمونه ای از فعالیت های مؤثر در این زمینه است، اما ظرفیت های دیگری نیز وجود دارد. افرادی که در این حوزه فعالیت می کنند، برنامه ریزی انجام می دهند و یا صاحب نظر هستند، باید اهمیت این موضوع را جدی بگیرند و برای معرفی آثار وقت بیشتری اختصاص دهند.

انتهای پیام