تعقل عامل ماندگاری دینداری است + فیلم

اسلام دین اعتدال است و پیامبر اسلام(ص) برای احیای مکارم اخلاقی مبعوث شده اند. پس چرا شاهد تندروی ها، کندروی ها و رفتارهای ضد اخلاقی و حتی ضد انسانی به نام دین اسلام در جامعه هستیم و هر کس با برداشتی از دین، دیگران را به بی دینی متهم می کند؟ چگونه می توان به اصل اسلام و دستورات اسلامی دست یافت و مسلمانی مؤمن و متعادل شد؟

برای دست یافتن به پاسخ این سؤال ها، مسعود اسماعیلی، پژوهشگر حوزه تربیت دینی ، کتابی با عنوان « مؤمن متعادل و تربیت متعادل» را به رشته تحریر درآورده است و طی درس گفتارهایی، با محور قرار دادن مطالب این کتاب، تشریح می کند که چگونه می توان مؤمنی متعادل، همان طور که اسلام ناب محمدی مدنظر دارد، بود.

در ادامه، قسمت بیستم این مجموعه با موضوع «وابستگی ارزش اعمال به تعقل» را با هم می بینیم و می خوانیم.

خداوند به واسطه تعقل به ما ثواب می دهد، یعنی هر قدر بیشتر تعقل کنیم بیشتر ثواب کسب می کنیم. میزان ثواب اعمال برای کسی که عقل ورزی بیشتری دارد و کسی که عقل ورزی کمتری دارد، برابر نیست.

بارها روایت شده است که نزد رسول خدا(ص) و ائمه اطهار(ع) از فردی تعریف کرده اند، رسول خدا و ائمه اطهار(ع) سؤال کرده اند: تعقل این فرد چگونه است. پاسخ داده اند: نمی دانیم. معصومین(ع) گفته اند: إنَّ الثَّوابَ عَلی قَدرِ العَقلِ؛ ثواب براساس اندازه عقل و تعقل است. تعبیر دیگری داریم که فرموده اند: «ثواب آن فرد فقط به اندازه عقل اوست».

جمعی خدمت پیامبر(ص) آمدند و از فردی بسیار تعریف کردند. پیامبر(ص) فرمودند: کیف عقل الرجل. این فردی که از او تعریف می کنید، عقل و تعقل او چطور است؟ اصحاب گفتند ما در خصوص کوشش زیاد او در عبادت و انواع خیراتی که انجام داده و ... صحبت می کنیم، شما از عقل او سؤال می کنید؟ پیامبر(ص) فرمودند: گاهی یک فرد احمق از فاجر بدتر عمل می کند و در فردای قیامت که افراد درجات متفاوتی دارند به خاطر تفاوت آنها در تعقل است. پس زیاد روزه گرفتن و نماز خواندن وقتی قیمتی است که عقل حاکم باشد.

پیامبر(ص) فرمودند: وقتی دیدید فردی بسیار اهل نماز است و روزه می گیرد، مراقب باشید و به این رفتار او افتخار نکنید تا اینکه ببینید تعقل او چطور است. این روایات نشان دهنده جایگاه رفیع تعقل است. گاهی در تربیت ما تعقل و عقل ورزی گم می شود و فقط مدام به بچه ها دستور می دهیم که چه رفتارهایی را انجام دهند و چه رفتارهایی را انجام ندهند و کودکان را به تعقل وانمی داریم. تربیتی که مبنای آن تعقل نباشد، محکوم به شکست و فنا است. فردی با چنین تربیتی 10 سال، 20 سال با ایمان است، ولی بعد چون خودش با تعقل بر لزوم انجام احکام دینی پی نبرده، مدعی می شود که دستورات دینی را ساخته اند و انجام اعمال دینی را رها می کند.

من با چنین افرادی مواجه بوده ام. با جوانی مواجه شدم که می گفت دو مدرک کارشناسی ارشد دارد اما پنج سال است کلاً نماز و روزه را کنار گذاشته است؛ بعد از گفت وگو با او متوجه شدم او به حقایق دینی نرسیده است. حفظ تشیع فقط داشتن حس خوب نیست، حس خوب اگر ریشه در تعقل داشته باشد قیمتی است؛ ریشه، اصل و مایه ماندگاری دینداری ، تعقل است.

مثالی می زنم؛ یکی از قله هایی که ما باید به آن برسیم اخلاص است. اخلاص یعنی کار را فقط برای خدا انجام دهیم. اگر کسی بیاید و به من بگوید این انگشتر چقدر می ارزد و من بگویم یک میلیون تومان، ولی او بگوید من به قیمت یک میلیارد تومان آن را از تو می خرم، اگر من انگشتر را به چنین قیمتی نفروشم جاهل هستم. خداوند به ما می گوید عملت را به من بفروش، عملت را به کسی جز من نفروش، کسی خریدار عمل تو به قیمتی که من می خرم، نیست. عقل در چنین شرایطی می گوید چه کار کن؟ مسلماً می گوید عملت را به بهترین قیمت بفروش.

پس اخلاص نتیجه تعقل است؛ برای ماندگاری دین ما باید فقط بلد باشیم هر عنوان دینی را به بچه ها، بزرگ ترها و به خودمان با تعقل تشریح کنیم و به حقیقت آن برسیم.

در جلسه اول این مجموعه نشست ها در خصوص زهد مطرح کردم که همه خیرات در خانه ای است و کلید آن خانه زهد است. اما زهد یعنی چه؟ شما شبی که عروسی دعوت دارید ناهار چه می خورید؟ بسیاری قبل از میهمانی یا ناهار نمی خورند یا بسیار کم می خورند. این زهد است، یعنی یک لذت کوچک(ناهار خوردن در خانه) را به خاطر یک لذت بزرگ(خوردن غذای مهمانی) رها کردن.

همین مفهوم زهد که ظاهراً مفهوم خیلی والایی است را می توان با تعقل درک کرد. عقل می گوید چرا باید لذت کوچک را کسب کنم اما خودم را از لذت بزرگ محروم کنم؟ این یعنی زهد. یعنی در دنیا لذت هایی است که اگر به خاطر خدا از آنها بگذریم، خداوند لذت های فراتری را برایمان کنار گذاشته است.

پس هر خیری ریشه در عقل دارد. ایمان بدون تعقل، کم ارزش است و بلکه بی عقلی و بی دینی است. ایمانی سلمان را به قله دهم رساند که متکی بر تعقل بود. خدا به ما کمک کند تا بتوانیم عاقلانه رفتار کنیم.

var player = videojs('player_997384_4400833',{ techOrder: [ "html5" , "flash"],poster:'',width:400,height:300}); videojs.addLanguage('en', {"No compatible source was found for this media.": "مشاهده ی ویدیو نیاز به پشتیبانی مرورگر از codec h264 یا نصب فلش پلیر دارد."}); player.one('play', (function(){ $.post('/fa/ajax/news/video/4400833',{},function (data) {}); })); کد ویدیو دانلود کیفیت اصلی (function() { const embedHtml = ' ' + ' ' + ' ' + ' '; const videoTextAreaId = "videoTextArea_4400833"; const videoCodeBtnId = "videoCodeBtn_4400833"; const videoCodeBtn = document.getElementById(videoCodeBtnId); videoCodeBtn.addEventListener('click', function() { if (document.getElementById(videoTextAreaId).innerText.trim() === "") { document.getElementById(videoTextAreaId).innerText = embedHtml; } }); })(); انتهای پیام