جامعه هدف «زندگی با آیه ها» گسترش یابد

حجت الاسلام والمسلمین محمد حاجی ابوالقاسم دولابی، قرآن کریم، توجه به فهم معانی کلام خداوند است. البته حفظ قرآن نیز اهمیت بسیار زیادی دارد، اما در کنار آن باید به این موضوع توجه کنیم که آموزش قرآن نمی تواند به صورت یکسان و بدون توجه به شرایط مخاطب و جامعه دنبال شود.

وی افزود: خداوند متعال در قرآن آیات را متناسب با نیاز ها و موقعیت های مختلف نازل کرده است و این موضوع، خود دارای حکمت است؛ بنابراین ما نیز در آموزش و ترویج قرآن باید به شرایط جامعه و نیاز مخاطب توجه کنیم و نمی توانیم آموزش قرآن را صرفاً به صورت فله ای و بدون توجه به اقتضائات زمان و مکان دنبال کنیم.

حاجی ابوالقاسم با اشاره به تفاوت فضای نزول آیات در دوره مکی و مدنی گفت: اینکه قرآن کریم به آیات مکی و مدنی تقسیم می شود، یک تقسیم بندی صرفاً تاریخی نیست؛ بلکه نشان دهنده آن است که مکه اقتضائات خود را داشته و مدینه نیز اقتضائات دیگری. حتی از لحن، سیاق، مضامین و ویژگی های آیات می توان دریافت که یک آیه متعلق به چه دوره و چه شرایطی است.

وی ادامه داد: برای مثال، در شرایط جنگ احزاب، آیات مرتبط با همان شرایط نازل می شود و در موضوعات دیگر نیز آیات متناسب با نیاز های همان موقعیت مطرح شده است؛ بنابراین این مسئله به ما می آموزد که در تعلیم و تبیین قرآن باید شرایط را در نظر بگیریم.

شرایط امروز جامعه، اقتضای توجه ویژه به آیات مرتبط با مقاومت و انسجام را دارد

عضو شورای سیاستگذاری نهضت ملی «زندگی با آیه ها» با اشاره به شرایط امروز کشور اظهار کرد: امروز کشور ما در شرایط مهمی قرار دارد و درگیر یک جنگ تاریخی و سرنوشت ساز با قدرت های بزرگ جهانی است. نمی توانیم این شرایط را نادیده بگیریم و بدون توجه به مسائل روز جامعه، صرفاً به موضوعاتی بپردازیم که ارتباط مستقیمی با نیاز های امروز مردم ندارند.

وی افزود: منطق قرآن به ما یاد می دهد که با مخاطب متناسب با شرایط و نیاز او سخن بگوییم. بر همین اساس، انتخاب موضوع «امت مبعوث» برای گام جدید «زندگی با آیه ها» را می توان متناسب با شرایطی دانست که در آن قرار داریم.

حاجی ابوالقاسم تصریح کرد: البته در فرآیند انتخاب آیات، تعداد زیادی از کارشناسان و فعالان قرآنی پیشنهاد های خود را ارائه کرده اند و در نهایت، پس از بررسی و جمع بندی، آیاتی برای ماه رمضان امسال انتخاب شده است.

آیات قرآن؛ هم پاسخگوی یک حادثه و هم دارای پیام تمدنی

وی با بیان اینکه آیات قرآن را نباید صرفاً در چارچوب یک حادثه تاریخی محدود کرد، گفت: خداوند متعال هنگامی که در یک حادثه خاص آیاتی را مطرح می کند، آن آیات هم ناظر به همان حادثه هستند و هم می توانند در سطحی بنیادی تر و تمدنی، مسائل مشابه را برای ما تبیین کنند.

حاجی ابوالقاسم افزود: برای نمونه، آیاتی که درباره عیب جویی، طعنه و تمسخر سخن می گویند، در یک سطح درباره یک رفتار اخلاقی هشدار می دهند، اما در سطحی وسیع تر می توانند نسبت به آسیب هایی که چنین رفتار هایی به انسجام اجتماعی وارد می کند، توجه دهند.

وی ادامه داد: بنابراین آیات انتخاب شده برای ماه رمضان امسال، در عین اینکه با شرایط و مسائل روز ارتباط دارند، نباید صرفاً به یک برداشت محدود شوند؛ بلکه باید ظرفیت های عمومی و عمیق تر آنها نیز برای مخاطب تبیین شود.

یک آیه می تواند برای مخاطبان مختلف، کاربرد های متفاوتی داشته باشد

این فعال قرآنی با اشاره به آیاتی درباره امید و رحمت الهی اظهار کرد: برای مثال، آیه شریفه «لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ» یک پیام عمومی درباره امید به رحمت خداوند دارد و می توان آن را برای همه مخاطبان تبیین کرد؛ اما وقتی همین آیه را در شرایط خاص اجتماعی و تاریخی قرار می دهیم، می توان از زاویه ای دیگر به آن پرداخت.

وی افزود: در شرایطی که جامعه با قدرت های بزرگ و مستکبر مواجه است، همین آیه می تواند به این معنا تبیین شود که نباید امید به رحمت و یاری خداوند را از دست بدهیم.

حاجی ابوالقاسم همچنین به مفهوم «توکل» اشاره کرد و گفت: توکل نیز مفهومی عمومی است و برای همه افراد کاربرد دارد، اما مخاطبی که در متن یک شرایط سخت اجتماعی و تاریخی قرار دارد، می تواند توکل را به شکلی متفاوت درک کند؛ به این معنا که با اتکا به خداوند می توان برای دستیابی به قله های بلند حرکت کرد.

وی تصریح کرد: بنابراین آیات قرآن هم متناسب با ایام و شرایط هستند و هم پیام عمومی دارند. مسئله مهم این است که ما بدانیم چگونه و با چه زاویه ای از ظرفیت هر آیه برای مخاطب استفاده کنیم.

ضرورت گسترش دایره مخاطبان «زندگی با آیه ها»

عضو شورای سیاستگذاری نهضت ملی «زندگی با آیه ها» با اشاره به شکل گیری یک حرکت جمعی در این طرح گفت: اتفاق بزرگی که امروز در فعالیت های قرآنی در حال شکل گیری است، همین کار جمعی و عملیات مشترک مجموعه های مختلف است و این مسئله واقعاً امیدوارکننده است.

وی افزود: با این حال، باید تلاش کنیم گستره مخاطبان این طرح را افزایش دهیم و تنها به افرادی که در سال های گذشته با فعالیت های قرآنی همراه بوده اند، اکتفا نکنیم.

حاجی ابوالقاسم با اشاره به ظرفیت جامعه ورزش کشور گفت: برای نمونه، بر اساس آمار اعلام شده، فوتبال در طول هفته حدود 30 میلیون مخاطب در ورزشگاه ها و رسانه ها دارد. سؤال این است که این جمعیت بزرگ در کجای فعالیت های قرآنی ما قرار دارند و ما تا چه اندازه توانسته ایم با آنها ارتباط برقرار کنیم؟

وی ادامه داد: اگر بتوانیم حضور خود را در میان این گروه های اجتماعی افزایش دهیم، حتی اگر نتوانیم همه آیات را برای آنها تبیین کنیم، ارتباط دادن بخشی از این جامعه بزرگ با مفاهیم قرآن می تواند آثار قابل توجهی داشته باشد.

حاجی ابوالقاسم تأکید کرد: بنابراین پیشنهاد من این است که در گام جدید «زندگی با آیه ها» تلاش کنیم دامنه طرح را گسترده تر کنیم و علاوه بر کسانی که سال ها در کنار جریان های قرآنی بوده اند، گروه هایی را که فاصله بیشتری با این فعالیت ها داشته اند نیز به این حرکت دعوت کنیم.

وی در پایان اظهار کرد: امیدواریم با همت جمعی دستگاه ها، استادان، فعالان قرآنی و مجموعه های مردمی، «زندگی با آیه ها» بتواند امسال ارتباط خود را با اقشار متنوع تری از جامعه گسترش دهد و قرآن بیش از گذشته در متن زندگی مردم حضور پیدا کند.

انتهای پیام