افتتاح نمایشگاه آثار جلیل رسولی؛ هرگز اثری بدون رضای خدا خلق نمی کنم

به گزارش خبرنگار مهر، مراسم افتتاحیه نمایشگاه آثار دیده نشده جلیل رسولی با عنوان «ب بسم الله» با حضور مجید شاه حسینی مدیرعامل فرهنگستان هنر، حجت الاسلام خسروپناه، محمدعلی رجبی، سهیل محمودی، سیدعباس سجادی و جمعی از هنرمندان و علاقه مندان، عصر جمعه سوم مهر در مجموعه فرهنگی هنری آسمان فرهنگستان هنر برگزار شد.

از مرور تاریخ خوشنویسی تا بررسی «اسرار نقطه» در آثار دیده نشده جلیل رسولی

مسعود ناصری دبیر هنری نمایشگاه در ابتدای مراسم افتتاحیه، به تبیین ابعاد هنری و فلسفه برگزاری این حرکت فرهنگی پرداخت و در مورد روند شکل گیری این نمایشگاه اظهار کرد: پیشنهاد تدارک این نمایشگاه از سوی حوزه ریاست فرهنگستان هنر مطرح شد. پس از برگزاری جلسات متعدد با حضور معاونت پژوهشی، سرانجام استاد رسولی پذیرفتند مجموعه ای از آثار دیده نشده خود را برای این رویداد در اختیار ما قرار دهند. گفتگوهای اولیه در آذر ماه انجام شد و بنا بود نمایشگاه در اردیبهشت و هوای بهاری برگزار شود اما به دلیل شرایط حاکم بر کشور، تصمیم بر آن شد که افتتاحیه همزمان با ایام تولد این هنرمند در مهر انجام گیرد.

وی، هم نشینی با رسولی را به مثابه گذراندن واحدهای آموزشی تاریخ خوشنویسی توصیف کرد و گفت: در جلسات مشترک، گویی تاریخ این هنر از دوره صفویه، میرعماد و کلهر تا برادران امیرخانی و اساتید معاصر بازخوانی می شد. استاد رسولی که از سال 1350 در ردیف پنج نفر اول جریان نقاشی خط ایران قرار دارند، با 65 سال فعالیت مستمر، جایگاهی ویژه در نقاشی تجسمی و خوشنویسی کلاسیک دارا هستند. در این نمایشگاه 23 اثر در ابعاد بزرگ به چشم می خورد که از این میان، 16 اثر به سوره مبارکه «حمد» و 7 اثر به سوره «توحید» اختصاص یافته است. در این تابلوها، الف های کشیده و خطوط شکسته با قامتی بلند و ریتمی خوشایند در کنار هم ایستاده اند و همچون نخ تسبیح، پیوندی میان فرم و معنا ایجاد کرده اند.

ناصری در پایان با اشاره به جنبه های عرفانی آثار عنوان کرد: هر نقطه در این تابلوها برآمده از تفاسیر عرفانی قرآن کریم است؛ همان نگاهی که کل قرآن را در سوره حمد و سوره حمد را در بسم الله خلاصه می بیند. این نگاه که ریشه در آرای عرفای بزرگی همچون میرسید علی همدانی در کتاب «اسرار نقطه» دارد، به شکلی هنرمندانه در آثار استاد رسولی متجلی شده است.

شاه حسینی: جلیل رسولی ستون اصالت هنر معاصر ایران اسلامی است

مجید شاه حسینی رئیس فرهنگستان هنر نیز در ادامه با اشاره به ضیق وقت و اشتیاق حاضران برای شنیدن سخنان خود استاد، دل نوشته ای را قرائت کرد که بازخوانی خاطره ای از 51 سال پیش بود.

وی در این دلنوشته به نخستین مواجهه خود با آثار رسولی اشاره و اظهار کرد: به خاطر دارم که 51 سال پیش، در دوران تحصیل علم، به همراه مرحوم غلامرضا تنها که خوشنویسی زبردست بود، به قصد هنرآموزی در دومین نمایشگاه آثار جلیل رسولی، در گالری سیحون حاضر شدیم. آن صبح دل انگیز پاییزی در میان تابلوهای نقاشی خط استاد که دل می ربود و جان می بخشید، سیاحتی شیرین بود؛ گلستانی از آیات و ابیات که پس از گذر نیم قرن، هنوز در خاطرم حک شده است.

رئیس فرهنگستان هنر در ادامه به توصیف برخی از آثار ماندگار آن نمایشگاه پرداخت و گفت: در آن دیدار، استاد جلیل رسولی را جوانی بلندبالا، محجوب و خندان دیدیم که بر پلکان میان 2 طبقه گالری سیحون ایستاده بود و خوش آمد می گفت؛ دیداری که انگار همین دیروز بود.

رجبی: آثار جلیل رسولی فراتر از زمان و ریشه در حقیقت دارند

در ادامه، محمدعلی رجبی هنرمند نگارگر و پژوهشگر هنر، به عنوان سخنران بعدی مراسم به جایگاه دعوت شد تا از منظر حکمت و پژوهش، به روایت همزبانی 2 جان آشنا در ساحت قدسی هنر بپردازد. رجبی با تأکید بر اینکه اثر هنری در «تفسیر» است که حیات می یابد، اظهار کرد: هنرمند هرگز به تفسیر مستقیم کار خود نمی پردازد؛ چرا که جای تفسیر باید برای مخاطب باز بماند. خوشنویسی نزدیک ترین هنر به حقیقت کلام است و همان طور که مولانا به زیبایی تبیین کرده، نمی توان خط را از معنا جدا دانست. خط زیبا آن است که حقیقت را آشکارتر کند.

وی با اشاره به ویژگی «مشق» در هنرهای سنتی بیان کرد: در حوزه حکمت، هنرمند رنگ را به کار می گیرد تا حقایق زیبایی را کشف کند. کلام وقتی از ساحت معنا به ظاهر می آید، باید نسبتی با حقیقت داشته باشد. از همین روست که در آداب معنوی، هنرمند ابتدا باید در مسیر کشف حقیقت گام بردارد تا به مرحله ای برسد که خطش به اصطلاح حکما دلبری کند.

این عضو پیوسته فرهنگستان هنر، جلیل رسولی را هنرمندی توصیف کرد که بیش از 50 سال تنها به عشق کشف حقیقت قلم زده و رنج کشیده است و عنوان کرد: آثار اصیل، آثاری هستند که بر پایه منطقِ معنا حرکت می کنند. هنرمند ابتدا خود را به صورت آن معنا درمی آورد و سپس هر آنچه از این کوزه برون تراود، اثر هنری اوست. به تعبیر هنرمندان بزرگ، اثر از جای دیگری می آید و هنرمند تنها به آن عالم توجه کرده و چیزی را که به او نشان داده شده، عیان می کند.

وی به ماندگاری این آثار در تاریخ اشاره کرد و گفت: آنچه به حقیقت پیوند بخورد، چون حقیقت ازلی و ابدی است و از زمان خارج می شود. آثار آقای رسولی هم متعلق به زمان خودشان هستند و هم ریشه در قدیم دارند؛ به همین سبب برای آیندگان نیز جهت بخش و تأثیرگذار خواهند بود.

رجبی در پایان بیان کرد: در زمانه ای که میان ما و حقیقت فاصله افتاده، دیدن چنین آثاری که از جان هنرمندی توانمند و متصل به حقیقت برآمده است، بسیار ضروری است.

جلیل رسولی: 65 سال عمرم را صرف هنری کردم که رضای خدا در آن باشد

جلیل رسولی در بخش پایانی مراسم، با ابراز خرسندی از حضور بزرگان هنر، سخنان خود را آغاز کرد و گفت: حقیقت این است که قصد نداشتم درباره جزئیات آثار صحبت کنم، چرا که بخشی از ناگفته ها در فیلم مستند پخش شده بیان شد. حضور من در اینجا تنها برای قدردانی از عزیزانی است که در برگزاری این نمایشگاه سهمی داشته اند.

وی بیان کرد: پیش از هر چیز، از خداوند هنر و هنرمندآفرین سپاسگزارم که هنر خوشنویسی را به من کرامت فرمود؛ هدیه ای که با آن توانستم فرهنگ خدایی را تا حد توانم به تصویر بکشم. در تمام این 65 سال فعالیت حرفه ای، همواره تلاش کرده ام آنچه را که خداوند به من بخشیده است، در راه خودش صرف کنم.

این هنرمند خوشنویس با تأکید بر تعهد معنوی خود در خلق آثار هنری تاکید کرد: سعی من بر این بوده که در طول این سال ها، اثری خلق نکنم که رضای خداوند در آن نباشد. حتی در موارد بسیاری که سفارش های مختلفی از سوی مشتریان داشتم، اولویت من همواره حفظ شأن این هنر معنوی و پیوند آن با حقیقت بوده است.

رسولی عنوان کرد: این نمایشگاه که با تأکید بر نسبت خوشنویسی و حقیقت کلام الهی برپا شده است، از منظر منتقدان، تنها نمایش فرم و زیبایی نیست، بلکه طبق سنت اصیل ما، آیه ای برای بازتاب نور الهی در ساحت هنر تجسمی به شمار می رود.

در حاشیه افتتاحیه نمایشگاه آثار جلیل رسولی، جشن تولدی سورپرایزی برای این هنرمند گرفته شد.