300 میلیارد دلار تعهد مالی پنهان در پشت رونق هوش مصنوعی

به گزارش خبرنگار مهر، شرکت های بزرگ فناوری در کمتر از یک سال گذشته تا 300 میلیارد دلار ضمانت برای تأمین مالی مراکز داده و تراشه های مورد استفاده در پروژه های هوش مصنوعی ارائه کرده اند؛ تعهداتی که بخش عمده آنها مستقیماً به عنوان بدهی در ترازنامه شرکت ها ثبت نشده و نگرانی هایی درباره میزان واقعی ریسک مالی ناشی از رونق هوش مصنوعی ایجاد کرده است.

بررسی فایننشال تایمز نشان می دهد شرکت هایی مانند متا، انویدیا و برودکام به طور فزاینده ای از سازوکاری موسوم به «ضمانت ارزش باقیمانده» استفاده می کنند. در این ساختار، شرکت فناوری حداقل ارزش آینده یک مرکز داده یا تراشه را تضمین می کند و در صورتی که دارایی در آینده با قیمتی پایین تر از ارزش تضمین شده فروخته یا اجاره داده شود، شرکت باید بخشی از اختلاف را جبران کند.

در این مدل، بدهی اصلی توسط یک شرکت واسط یا «وسیله با هدف خاص» تأمین می شود که مالک دارایی است. به این ترتیب شرکت فناوری بدون آنکه کل بدهی پروژه را مستقیماً در ترازنامه خود ثبت کند، اعتبار مالی خود را در اختیار پروژه قرار می دهد.

فایننشال تایمز برآورد کرده است شرکت های بزرگ فناوری طی 12 ماه گذشته تا 300 میلیارد دلار از این نوع ضمانت ها ارائه کرده اند. این روش به شرکت ها اجازه می دهد سرمایه گذاری سنگین در زیرساخت هوش مصنوعی را با فشار کمتری بر ترازنامه خود ادامه دهند، در حالی که هزینه تأمین مالی پروژه ها نیز به دلیل اتکا به اعتبار شرکت های بزرگ کاهش می یابد.

ضمانت 105 میلیارد دلاری انویدیا

برودکام در ماه ژوئن حدود 29 میلیارد دلار تعهد در قالب یک برنامه تأمین مالی تراشه برای شرکت Anthropic پذیرفت. در این ساختار، تراشه ها در اختیار یک شرکت واسط قرار می گیرند و سپس به Anthropic اجاره داده می شوند.

انویدیا نیز در چند پروژه مشابه وارد شده است. این شرکت اعلام کرده می تواند در برخی معاملات تا 25 درصد از ارزش باقیمانده دارایی ها را تضمین کند. همچنین انویدیا حدود 105 میلیارد دلار ضمانت به شرکت SB Energy، زیرمجموعه SoftBank، برای ساخت یک مرکز داده بزرگ در اوهایو ارائه کرده است؛ مرکزی که قرار است برای OpenAI مورد استفاده قرار گیرد.

متا نیز از نخستین شرکت هایی بود که این روش را در مقیاس بزرگ به کار گرفت. این شرکت برای پروژه مرکز داده Hyperion در لوئیزیانا حدود 28 میلیارد دلار ضمانت ارزش باقیمانده ارائه کرد و این پروژه توانست حدود 27 میلیارد دلار بدهی جذب کند.

ریسک زمانی افزایش می یابد که ارزش دارایی های AI کاهش یابد

این ضمانت ها لزوماً به معنای ایجاد زیان برای شرکت ها نیستند. تا زمانی که مراکز داده استفاده بالایی داشته باشند و ارزش تراشه ها و تجهیزات حفظ شود، ممکن است ضمانت ها هرگز فعال نشوند.

اما در صورتی که رشد تقاضای هوش مصنوعی کمتر از انتظار باشد، ظرفیت بیش از نیاز ساخته شود یا تجهیزات با سرعت بیشتری منسوخ شوند، ارزش مراکز داده و تراشه ها می تواند کاهش یابد. در چنین شرایطی، شرکت هایی که ارزش این دارایی ها را تضمین کرده اند ممکن است با تعهدات مالی بیشتری مواجه شوند.

فایننشال تایمز به نقل از کارشناسان اعتباری هشدار داده است که افزایش این نوع تعهدات خارج از ترازنامه، ارزیابی ریسک اعتباری شرکت های فناوری را پیچیده تر می کند. در عین حال، آژانس های رتبه بندی اعتباری بخشی از این ضمانت ها را در ارزیابی اهرم مالی شرکت ها لحاظ می کنند.

بر اساس برآورد تحلیلگران مورگان استنلی، مجموع تعهدات خارج از ترازنامه و حمایت های اعتباری هفت شرکت بزرگ فناوری و تولیدکننده تراشه از 3.1 تریلیون دلار فراتر رفته است؛ رقمی که البته شامل انواع مختلف تعهدات مالی است و با رقم 300 میلیارد دلاری ضمانت های ارزش باقیمانده یکسان نیست.

هم زمان، رویترز گزارش داده است که سرمایه گذاران بازار اوراق قرضه نسبت به موج بدهی مرتبط با هوش مصنوعی محتاط تر شده اند. انتشار بدهی شرکت های بزرگ زیرساخت هوش مصنوعی می تواند در سال آینده به حدود 420 میلیارد دلار برسد؛ رقمی که نسبت به سال 2026 حدود 60 درصد بیشتر است.

رشد سریع سرمایه گذاری در مراکز داده، تراشه ها و زیرساخت های هوش مصنوعی اکنون بخش قابل توجهی از تأمین مالی شرکت های فناوری را به خود اختصاص داده است و استفاده از ساختارهای خارج از ترازنامه، در کنار افزایش استقراض مستقیم، به یکی از محورهای مهم بحث درباره ریسک مالی این صنعت تبدیل شده است.