عقل و خرد، مهم ترین امتیاز انسان و اساس شناخت معارف الهی است

به گزارش ایکنا از آذربایجان شرقی، آیت الله العظمی جعفر سبحانی، از مراجع تقلید، دوم مهرماه در پیام تصویری خود به سومین اجلاسیه مدیران مجمع عالی حکمت اسلامی که به صورت کشوری در تبریز برگزار شد، «عقل و خرد» را مهم ترین امتیاز انسان نسبت به دیگر موجودات دانست و گفت: اگر عقل و خرد از انسان گرفته شود، تفاوت اساسی او با سایر جانداران از میان می رود.

وی اظهار کرد: تکریم انسان در قرآن کریم نیز با توجه به همین ویژگی های انسانی و برخورداری او از عقل و خرد مورد توجه قرار گرفته است و خداوند با اعطای این ظرفیت، جایگاه ویژه ای برای انسان قرار داده است.

آیت الله سبحانی افزود: مقصود از تعلیم اسماء تنها آموزش الفاظ و نام ها نیست، بلکه انسان با این تعلیم، به شناخت حقایق اشیا دست پیدا می کند و از این طریق به مقام علمی و معرفتی ویژه ای می رسد.

این مرجع تقلید با تشریح جایگاه حکمت الهی گفت: فلسفه الهی موضوعی جزئی را بررسی نمی کند، بلکه موضوع آن «هستی» است و همه موجودات، اعم از ممکن و واجب، در قلمرو بحث آن قرار می گیرند؛ از این رو، شرافت هر علم به شرافت موضوع آن بستگی دارد و هرچه موضوع علمی گسترده تر و مهم تر باشد، جایگاه آن علم نیز والاتر خواهد بود.

وی با انتقاد از دیدگاهی که عقل را از ورود به مباحث فلسفی و کلامی منع می کند، مطرح کرد: اگر عقل از این مباحث کنار گذاشته شود، چگونگی تفسیر بسیاری از آیات قرآن درباره صفات و افعال الهی با پرسش های جدی مواجه می شود؛ بنابراین باید این آیات با استفاده از ابزارهای علمی، عقلی و فلسفی تفسیر شوند.

آیت الله سبحانی ادامه داد: در برخی آیات قرآن از نزدیکی خداوند به انسان سخن گفته شده است، در حالی که خداوند جسم و دارای مکان نیست. بنابراین این تعابیر نمی تواند به معنای حلول یا حضور جسمانی خداوند باشد و برای فهم صحیح آنها باید از مباحث عقلی و کلامی بهره گرفت.

استاد درس خارج حوزه با اشاره به نهج البلاغه گفت: خطبه نخست نهج البلاغه سرشار از مباحث فلسفی و کلامی درباره شناخت خداوند و صفات اوست. در این مباحث، صفاتی مانند علم و قدرت برای خداوند اثبات می شود، اما این صفات به معنای ترکیب در ذات الهی نیستند و تبیین آنها نیازمند مباحث دقیق فلسفی و کلامی است.

وی تأکید کرد: یکی از افتخارات شیعه و عالمان شیعه از گذشته تا امروز، پرداختن به مباحث عقلی، فلسفی و کلامی بوده است. این مباحث نباید صرفاً در چارچوب یک مکتب فلسفی خاص محدود شود، بلکه باید با استفاده از ظرفیت عقل و معارف اسلامی مورد بررسی قرار گیرد.

انتهای پیام