سلامت هوشمند؛ حرکت به سوی خدمات داده محور، پیشگیرانه و شخصی سازی شده

فاطمه حاجی علی عسگری، در گفت و گو با خبرگزاری صداوسیما، مفاهیم سلامت، هوشمندسازی سلامت و سلامت هوشمند را تشریح کرد.

حاجی علی عسگری با بیان اینکه سلامت از نگاه حکمرانی صرفاً به درمان بیماری محدود نمی شود، گفت: سلامت، وضعیت مطلوب و پایدار جسمی، روانی و اجتماعی افراد و جامعه است که برای تحقق آن باید مجموعه ای از سیاست ها، سازوکار ها و خدمات به صورت هماهنگ و یکپارچه دنبال شود.

وی افزود: سیاست گذاری و حکمرانی یکپارچه، پیشگیری و کنترل عوامل خطر، تأمین و تنظیم عادلانه منابع، تضمین دسترسی همگانی به خدمات باکیفیت و حفاظت از حقوق و امنیت سلامت مردم، از مهم ترین مؤلفه های یک نظام سلامت کارآمد به شمار می رود.

این استادیار فناوری اطلاعات ادامه داد: عوامل اجتماعی، اقتصادی و محیطی نیز تأثیر مستقیمی بر سلامت افراد و جامعه دارند و به همین دلیل، حکمرانی سلامت باید نگاهی جامع و فرابخشی داشته باشد.

وی گفت: ارتقای کیفیت و طول عمر زندگی، کاهش نابرابری های سلامت و فراهم کردن دسترسی عادلانه مردم به خدمات مورد نیاز، از مهم ترین اهداف نظام سلامت است.

هوشمندسازی سلامت چیست؟

حاجی علی عسگری درباره مفهوم هوشمندسازی سلامت، گفت: هوشمندسازی سلامت، فرایندی هدفمند برای تحول و ارتقای حکمرانی، نظام ها، فرایند ها و خدمات سلامت از طریق به کارگیری یکپارچه داده ها، فناوری های دیجیتال، هوش مصنوعی، تحلیل های پیشرفته، اینترنت اشیا، سامانه های اطلاعاتی و زیرساخت های هوشمند است.

وی افزود: هدف از هوشمندسازی، صرفاً استفاده از تجهیزات و سامانه های دیجیتال نیست، بلکه باید فرایند های تصمیم گیری و ارائه خدمات را به سمت رویکردی داده محور، پیش بینانه، سریع، دقیق، یکپارچه و مبتنی بر شواهد سوق دهد.

عضو گروه سلامت الکترونیک دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران اظهار کرد: زمانی که داده ها و سامانه های اطلاعاتی به صورت یکپارچه و مؤثر در اختیار تصمیم گیران و ارائه دهندگان خدمات قرار گیرد، امکان برنامه ریزی دقیق تر و مدیریت کارآمدتر منابع فراهم خواهد شد.

از دیجیتالی سازی تا هوشمندسازی

وی با تأکید بر تفاوت میان دیجیتالی سازی و هوشمندسازی گفت: دیجیتالی سازی می تواند زمینه لازم برای ثبت، ذخیره و تبادل اطلاعات را فراهم کند، اما هوشمندسازی مرحله ای فراتر از این موضوع است.

حاجی علی عسگری افزود: در هوشمندسازی، داده ها صرفاً ذخیره نمی شوند، بلکه با استفاده از تحلیل های پیشرفته و فناوری های هوشمند، به اطلاعات و دانش قابل استفاده برای تصمیم گیری تبدیل می شوند.

وی گفت: هوش مصنوعی و تحلیل داده می توانند در شناسایی الگوها، پیش بینی روندها، تشخیص زودهنگام مخاطرات و پشتیبانی از تصمیم گیری نقش مؤثری داشته باشند.

سلامت هوشمند؛ نظامی یکپارچه و داده محور

این متخصص حوزه فناوری اطلاعات، سلامت هوشمند را وضعیت و رویکردی از نظام سلامت دانست که در آن حاکمیت و همه ذی نفعان اکوسیستم سلامت با اتکا به داده های معتبر و به هنگام، زیرساخت های دیجیتال و یکپارچه، هوش مصنوعی و سایر فناوری های هوشمند، خدمات و سیاست های سلامت را به صورت هماهنگ مدیریت می کنند.

وی افزود: در چنین نظامی، خدمات سلامت می تواند به سمت ارائه خدمات یکپارچه، شخصی سازی شده، پیشگیرانه، پیش بینانه، پاسخ گو و عادلانه حرکت کند.

حاجی علی عسگری تأکید کرد: سلامت هوشمند به معنای جایگزینی کامل انسان با فناوری نیست؛ بلکه هدف، استفاده صحیح از فناوری برای تقویت توان متخصصان، ارتقای کیفیت تصمیم گیری و بهبود خدمات سلامت است.

نقش داده در سلامت هوشمند

وی داده را یکی از مهم ترین سرمایه های نظام سلامت دانست و گفت: بدون داده های معتبر، دقیق، استاندارد و به هنگام، امکان تصمیم گیری هوشمند و مبتنی بر شواهد فراهم نخواهد شد.

این استادیار دانشگاه افزود: داده های سلامت باید بتوانند در چارچوب های مشخص، ایمن و با رعایت حقوق مردم مورد استفاده قرار گیرند تا ضمن حفاظت از حریم خصوصی، زمینه لازم برای تحلیل وضعیت سلامت جامعه و بهبود سیاست گذاری ها فراهم شود.

وی تأکید کرد: امنیت اطلاعات و حفاظت از حریم خصوصی مردم، بخش جدایی ناپذیر از هوشمندسازی نظام سلامت است و اعتماد مردم به سامانه های دیجیتال سلامت، نقش مهمی در موفقیت این تحول دارد.

از درمان به پیشگیری و پیش بینی

حاجی علی عسگری با اشاره به ظرفیت فناوری های هوشمند برای تغییر رویکرد نظام سلامت گفت: یکی از مهم ترین اهداف سلامت هوشمند، حرکت از رویکرد صرفاً درمان محور به سمت پیشگیری، شناسایی زودهنگام و پیش بینی مخاطرات است.

وی افزود: استفاده از داده ها و فناوری های نوین می تواند به شناسایی سریع تر عوامل خطر و الگو های بیماری کمک کند و زمینه را برای مداخله به موقع فراهم سازد.

این عضو هیئت علمی دانشگاه گفت: هرچه مخاطرات سلامت زودتر شناسایی شوند، امکان مدیریت مؤثرتر آنها و کاهش هزینه های انسانی و اقتصادی نیز بیشتر خواهد بود.

تخصیص بهینه منابع در نظام سلامت

وی یکی دیگر از مزیت های سلامت هوشمند را بهینه سازی مدیریت منابع دانست و افزود: نظام سلامت با منابع، نیاز ها و تقاضا های گسترده ای مواجه است و استفاده از داده و تحلیل های پیشرفته می تواند به تخصیص هدفمندتر منابع و افزایش کارایی کمک کند.

حاجی علی عسگری گفت: هدف این است که تصمیم گیری ها بر اساس شواهد واقعی انجام شود و منابع انسانی، مالی و تجهیزاتی با دقت بیشتری در اختیار بخش های مورد نیاز قرار گیرد.

سلامت هوشمند؛ مسیر ارتقای کیفیت زندگی

وی در پایان گفت: سلامت هوشمند، رویکردی یکپارچه برای استفاده از ظرفیت داده، فناوری، هوش مصنوعی، نیروی انسانی متخصص و حکمرانی کارآمد در جهت ارتقای نظام سلامت است.

حاجی علی عسگری افزود: اگر هوشمندسازی سلامت با زیرساخت مناسب، داده های قابل اعتماد، امنیت اطلاعات، رعایت حریم خصوصی و مشارکت همه ذی نفعان دنبال شود، می تواند به ارتقای دسترسی عادلانه، کیفیت، اثربخشی، کارایی، ایمنی و پایداری خدمات سلامت منجر شود.

وی بیان کرد: هدف نهایی از حرکت به سمت سلامت هوشمند، بهبود پیامد های سلامت و ارتقای کیفیت زندگی مردم است؛ به گونه ای که نظام سلامت بتواند مخاطرات را زودتر شناسایی کند، تصمیم های دقیق و سریعی بگیرد، منابع را بهینه مدیریت کند و خدمات مناسبی را در اختیار همه مردم قرار دهد.